An ninh mạng là gì? Hiểu đúng, bảo vệ dữ liệu đúng trong thời đại số hóa hiện nay

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện, khi các hoạt động xã hội, kinh tế, giáo dục, y tế đều dần phụ thuộc vào hệ thống internet, việc đặt ra câu hỏi “an ninh mạng là gì” trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. 

Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu khái niệm an ninh mạng và các nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng nhé.

An ninh mạng là gì?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật An ninh mạng năm 2018 của Việt Nam, an ninh mạng là sự bảo đảm hoạt động trên không gian mạng không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Hiểu một cách đơn giản, đây là trạng thái mà hệ thống thông tin, dữ liệu, các kết nối trực tuyến được bảo vệ khỏi các mối đe dọa như tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, gián điệp mạng hoặc sử dụng sai mục đích.

Việc hiểu rõ an ninh mạng là gì giúp chúng ta phòng tránh rủi ro, đồng thời xác định rõ các hành vi vi phạm để có biện pháp xử lý phù hợp theo quy định pháp luật.

Bảo vệ an ninh mạng: Bền vững từ gốc rễ

Để bảo vệ hiệu quả hệ thống mạng, Luật An ninh mạng đã quy định rõ các nguyên tắc nền tảng. Những nguyên tắc này vừa đảm bảo tính pháp lý, vừa kết nối giữa yếu tố kỹ thuật và chính trị, tạo nên một hệ sinh thái an toàn cho mọi hoạt động trên không gian mạng.

Trước tiên, mọi hoạt động bảo vệ an ninh mạng phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và đảm bảo lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Thứ hai, đây là nhiệm vụ được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý thống nhất của Nhà nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân.

Đặc biệt, nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ quyền con người và quyền công dân. Đồng thời, các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh chống lại hành vi xâm phạm phải được triển khai một cách chủ động, kịp thời và hiệu quả.

Bảo vệ an ninh mạng bằng những biện pháp nào?

Câu hỏi đặt ra tiếp theo sau “an ninh mạng là gì” là: chúng ta bảo vệ nó bằng cách nào? Luật An ninh mạng 2018 đã đề cập cụ thể 14 nhóm biện pháp, phản ánh cả mặt phòng ngừa và ứng phó.

Trong đó, các biện pháp tiêu biểu bao gồm:

• Thẩm định và đánh giá điều kiện an ninh mạng trước khi đưa hệ thống vào vận hành
• Giám sát, kiểm tra an ninh mạng thường xuyên để phát hiện nguy cơ
• Ứng phó và khắc phục sự cố một cách nhanh chóng
• Sử dụng mật mã để bảo vệ thông tin, đảm bảo dữ liệu không bị rò rỉ
• Đấu tranh và xử lý các hành vi xâm phạm, bao gồm cả khởi tố, điều tra và truy tố theo luật định

Ngoài ra, còn có quyền phong tỏa hệ thống thông tin, yêu cầu xóa bỏ thông tin sai sự thật hoặc yêu cầu ngừng hoạt động của các tổ chức, nền tảng vi phạm nghiêm trọng. Tất cả các biện pháp này đều nhằm đảm bảo rằng hệ thống mạng quốc gia luôn trong trạng thái an toàn, ổn định.

Những hành vi bị cấm trong lĩnh vực an ninh mạng

Sau khi hiểu rõ an ninh mạng là gì và cách bảo vệ, việc nhận diện các hành vi bị cấm cũng không kém phần quan trọng. Điều 8 Luật An ninh mạng quy định một loạt hành vi bị nghiêm cấm như:

• Tuyên truyền chống phá Nhà nước, xuyên tạc lịch sử, gây chia rẽ dân tộc, tôn giáo
• Đăng tải thông tin sai sự thật gây hoang mang, thiệt hại cho xã hội hoặc làm rối loạn hoạt động cơ quan nhà nước
• Hoạt động mại dâm, phát tán nội dung đồi trụy, xúi giục người khác phạm tội
• Tấn công mạng, khủng bố mạng, phát tán mã độc, xâm nhập trái phép hệ thống thông tin
• Lạm dụng hoạt động bảo vệ an ninh mạng để xâm phạm quyền riêng tư, trục lợi cá nhân hoặc tổ chức

Các hành vi này bị cấm và còn có thể bị xử lý hình sự hoặc xử phạt hành chính nghiêm khắc, tùy theo mức độ vi phạm.

Vai trò của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ an ninh mạng

Ngoài việc là nhiệm vụ của cơ quan nhà nước hay lực lượng chuyên trách, việc hiểu rõ an ninh mạng là gì và chủ động bảo vệ an ninh mạng còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong xã hội.

Một người dùng thông minh nên:

• Không chia sẻ thông tin cá nhân, tài chính nhạy cảm trên mạng công cộng
• Không truy cập các liên kết đáng ngờ, tải phần mềm từ nguồn không rõ ràng
• Thường xuyên cập nhật hệ điều hành, phần mềm bảo mật
• Tôn trọng pháp luật, không phát tán tin giả, nội dung trái đạo đức hoặc pháp lý

Chính sự cẩn trọng và ý thức của từng cá nhân sẽ góp phần không nhỏ trong việc duy trì môi trường mạng lành mạnh và an toàn cho cộng đồng.

Tạm kết

Ngày nay, dữ liệu cá nhân đã trở thành “tài sản quý giá mới”, việc hiểu đúng an ninh mạng là gì và làm sao để bảo vệ thông tin riêng tư của mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức là điều tối quan trọng. Không gian internet mở ra cơ hội phát triển, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được quản lý, bảo vệ hiệu quả.

Nhà nước, tổ chức và cá nhân cần phối hợp chặt chẽ, chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để bảo vệ an toàn dữ liệu, thông tin và hệ thống. Từ đó, góp phần xây dựng một xã hội số hiện đại, bền vững và an toàn cho mọi công dân.

Nếu bạn muốn tìm mua những phần mềm bảo mật tốt để bảo vệ hệ thống máy tính cá nhân của minh, đừng quên click vào đường link bên dưới nhé:

• Phần mềm diệt virus

Xem thêm:

• Google Authenticator PC: Giải pháp bảo mật 2FA an toàn tuyệt đối trên máy tính
• BurpSuite: Công cụ kiểm thử bảo mật toàn diện nhất hiện nay cho ứng dụng web
• Tìm hiểu Domain Hijacking là gì? Cách nhận biết, hậu quả và phòng tránh hiệu quả