Đại gia viễn thông Ý từng suýt mua lại Apple đang mấp mé bên bờ vực phá sản

Từ Cupertino đến Colaninno

Câu chuyện này được công bố bởi tạp chí Fortune. Đó một vài năm trước khi iPod được giới thiệu vào năm 2001, khi đó Apple chưa phải là công ty lớn như ngày nay và còn đang phải vật lộn để vượt lên các đối thủ như IBM trong ngành công nghiệp máy tính. Còn Telecom Italia S.p.A lại là đại gia có tiếng tại Ý khi là công ty viễn thông lớn thứ sáu trên thế giới và được định giá lên tới hơn 100 tỷ USD.

Nhận ra tiềm năng to lớn của Apple, một nhóm lãnh đạo cấp cao từ công ty viễn thông nổi tiếng của Ý đã bay tới California để gặp Steve Jobs (CEO Apple lúc bấy giờ) để đưa ra lời đề nghị muốn mua lại Apple do Steve Jobs điều hành.

Gian Mario Rossignolo - cựu chủ tịch Telecom Italia kể lại trong một cuộc phỏng vấn rằng, nhóm của ông đã chuẩn bị sẵn “một bản chào hàng chi tiết để mua Apple", đồng thời nhấn mạnh rằng Apple chỉ trị giá 5 tỷ USD vào thời điểm đó. Nhưng sau cùng Steve Jobs đã từ chối và nói rằng đã có một thỏa thuận với người khác.

Quyết định đúng đắn của Steve Jobs và Apple

Tiến tới thực tại 2023, Apple đang được định giá trên thị trường với mức giá hơn ba nghìn tỷ USD. Công ty sở hữu hai trong số rất nhiều sản phẩm mang tính biểu tượng toàn cầu như iPhone và Apple Watch (chiếc điện thoại thông minh và đồng hồ thông minh có doanh thu lớn nhất toàn cầu trong cùng danh mục ngành hàng). Còn Telecom Italia S.p.A đã không còn lớn mạnh như xưa nữa khi đang phải gánh khoản nợ khổng lồ lên tới 30 tỷ EUR (~32 tỷ USD), ngoài hoạt động kinh doanh viễn thông trong nước thì công ty chỉ giữ lại duy nhất cổ phần nước ngoài tại công ty viễn thông lớn thứ ba của Brazil.

Trước khi gặp Steve Jobs, Telecom Italia S.p.A quản lý khoảng 120.000 nhân sự, nhưng cho tới giờ công ty Ý chỉ còn khoảng 40.000 người đang trực tiếp làm việc. Và với khoản nợ vượt ngoài tầm kiểm soát, công ty đã buộc phải thoái vốn khỏi mảng điện thoại cố định trong nước. Và chính mảng điện thoại cố định này của Telecom Italia S.p.A lại được bán cho một công ty ở Mỹ - KKR & Co với giá của thỏa thuận được đồn đoán là 23 tỷ EUR (khoảng 25 tỷ USD).

Ở những năm 1980, KKR hay còn được biết đến với cái tên Kohlberg, Kravis và Roberts có thể gieo rắc nỗi sợ hãi với bất kỳ CEO nào bằng cách nắm được một vị trí trong cổ phần của các công ty trên thị trường. Về KKR, công ty được coi là đã sáng lập nên ngành công nghiệp quản lý quỹ vốn tư nhân hiện đại và là lá cờ tiên phong trong lĩnh vực mua lại công ty bằng vốn vay (leverage buyout). Qua nhiều năm hoạt động thì KKR đã hoàn tất các giao dịch vốn tư nhân với tổng giá trị lên đến 400 tỷ USD Mỹ.

Thị trường khốc liệt

Năm ngoái, Telecom Italia chỉ tạo ra doanh thu khoảng 16 tỷ EUR, thấp hơn nhiều so với 26 tỷ EUR năm 2012. Có rất nhiều nguyên nhân để giải thích cho việc doanh thu của Telecom Italia bị sụt giảm mạnh như chi phí lao động và đầu tư ngày càng cao để giữ cho cơ sở hạ tầng luôn hợp thời đại. Hay chi phí đắt đỏ để phủ sóng 4G tới 1 tỷ EUR ở một thập kỷ trước và 2.5 tỷ EUR chỉ riêng trong năm 2018.

Vậy nhưng, lý do thực sự lại được cho là nằm ở môi trường viễn thông nội địa của Ý. Đất nước này có một trong những thị trường viễn thông cạnh tranh nhất thế giới. Đăng ký hàng tháng cho các dịch vụ điện thoại cố định hoàn toàn bằng cáp quang, thường bao gồm Internet không giới hạn, có thể tốn từ 20 - 25 EUR (~500-600 nghìn đồng), bằng khoảng một phần tư số tiền mà người tiêu dùng Mỹ phải trả.

Và rồi sự cạnh tranh đã nóng lên khi một tay chơi mới xuất hiện đến từ Pháp có tên Iliad SA đã gia nhập thị trường di động Ý vào năm 2018 và đánh thẳng vào yếu tố giá cả, buộc Telecom Italia phải bán mảng điện thoại cố định của mình và đây cũng lần đầu tiên một công ty viễn thông lớn hàng đầu tại châu Âu làm điều này.

Vận may và cuộc chơi của sản phẩm

Điều đáng kinh ngạc về vận may của hai công ty cho thấy thành công nhờ sản phẩm phần cứng có thể nhanh chóng xoay chuyển tình thế như thế nào. 

Điện thoại di động khiến điện thoại cố định trở nên lỗi thời và iPhone trở thành hiện tượng điện thoại thông minh toàn cầu. Apple hiện trị giá hơn 3 nghìn tỷ USD và là công ty có giá trị nhất của Mỹ. Ở phía ngược lại Telecom Italia giờ có vốn hóa thị trường là 6.23 tỷ USD. Thật khó để biết được nếu ngày đấy Apple bán mình cho Telecom Italia thì hiện tại cả hai công ty sẽ như thế nào, nhưng chúng ta có thể biết rằng Steve Jobs đã có một quyết định đúng đắn.