Filter là gì? Khám phá loại phụ kiện quang học giúp kiểm soát ánh sáng khi chụp ảnh, quay video

Khi nghe đến từ "filter", nhiều người thường liên tưởng đến các hiệu ứng màu sắc trên mạng xã hội hoặc ứng dụng chỉnh sửa ảnh. Tuy nhiên, trong nhiếp ảnh và quay phim, filter lại là một phụ kiện vật lý được gắn trực tiếp lên ống kính để kiểm soát ánh sáng và tạo ra những hiệu ứng hình ảnh đặc biệt. Vậy filter là gì và vì sao phụ kiện này vẫn được sử dụng rộng rãi ngay cả khi công nghệ xử lý hình ảnh ngày càng phát triển?

Filter là gì?

Ngày nay nếu nhắc đến "filter", nhiều người thường nghĩ ngay đến các hiệu ứng màu sắc trên Instagram, TikTok hoặc ứng dụng chụp ảnh của điện thoại. Tuy nhiên, trong nhiếp ảnh, filter lại là một phụ kiện quang học hoàn toàn khác và được sử dụng để tác động trực tiếp đến ánh sáng trước khi ánh sáng đi vào cảm biến máy ảnh hoặc camera điện thoại.

Filter là kính lọc quang học được gắn phía trước ống kính nhằm kiểm soát lượng ánh sáng, giảm phản xạ hoặc tạo ra các hiệu ứng hình ảnh ngay từ lúc chụp. Thuật ngữ tiếng Anh chính xác của phụ kiện này là Lens Filter hoặc Camera Filter. Trong giới nhiếp ảnh, người dùng thường gọi ngắn gọn là filter hoặc kính lọc.

Ban đầu, filter chủ yếu xuất hiện trên các dòng máy ảnh chuyên nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển của hệ sinh thái phụ kiện dành cho smartphone trong những năm gần đây đã giúp CPL, ND hay Black Mist Filter xuất hiện ngày càng nhiều trên camera điện thoại thông qua các ngàm gắn, case chuyên dụng hoặc hệ thống từ tính.

Filter hoạt động như thế nào?

Mọi hình ảnh được ghi lại đều bắt đầu từ ánh sáng. Trước khi ánh sáng chạm tới cảm biến, nó phải đi qua lớp thấu kính phía trước ống kính. Filter được lắp tại vị trí này để can thiệp vào đặc tính của ánh sáng ngay từ đầu thay vì xử lý sau khi ảnh hoặc video đã được ghi lại.

Tùy theo thiết kế, filter có thể giảm bớt lượng ánh sáng đi vào cảm biến, hạn chế hiện tượng phản xạ, tăng độ tương phản hoặc tạo hiệu ứng khuếch tán ánh sáng. Vì tác động trực tiếp lên nguồn sáng nên kết quả thu được thường tự nhiên hơn so với nhiều hiệu ứng được tạo ra bằng phần mềm hậu kỳ. Đây cũng là lý do các loại kính lọc vẫn giữ vai trò quan trọng trong nhiếp ảnh và quay phim dù công nghệ xử lý hình ảnh ngày càng phát triển.

Các loại filter phổ biến hiện nay

Sau khi hiểu filter là gì, người dùng cũng nên nắm được những loại kính lọc phổ biến nhất hiện nay. Mỗi loại được thiết kế để giải quyết một nhu cầu cụ thể thay vì chỉ đơn thuần tạo hiệu ứng hình ảnh.

UV Filter

UV Filter là loại kính lọc quen thuộc nhất với người dùng máy ảnh. Trước đây, phụ kiện này được phát triển nhằm hạn chế ảnh hưởng của tia cực tím lên hình ảnh. Khi cảm biến kỹ thuật số ngày càng hiện đại, khả năng lọc tia UV không còn là lý do chính khiến người dùng lựa chọn loại filter này.

Hiện nay, UV Filter thường được sử dụng như một lớp bảo vệ cho mặt trước ống kính. Kính lọc giúp hạn chế bụi bẩn, dấu vân tay và các va chạm nhẹ trong quá trình sử dụng mà không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hình ảnh. Chi phí tương đối thấp cùng cách sử dụng đơn giản khiến UV Filter trở thành trở thành lựa chọn nhập môn lý tưởng cho những người mới làm quen với nhiếp ảnh.

CPL Filter

CPL Filter (Circular Polarizing Filter) được thiết kế để xử lý hiện tượng phản xạ ánh sáng trên các bề mặt như nước, kính hoặc kim loại. Khi xoay filter đến vị trí phù hợp, các vùng phản chiếu không mong muốn sẽ được giảm bớt, giúp hình ảnh trong hơn và giữ lại nhiều chi tiết hơn ở các khu vực bị phản sáng.

Bên cạnh khả năng kiểm soát phản xạ, CPL còn giúp tăng độ bão hòa màu sắc trong một số điều kiện chụp ngoài trời. Bầu trời có thể trở nên xanh đậm hơn, mây nổi khối rõ hơn và màu sắc của cây cối hoặc mặt nước cũng trở nên nổi bật hơn. Vì vậy, CPL thường xuất hiện trong túi đồ nghề của nhiều nhiếp ảnh gia phong cảnh.

ND Filter

ND Filter (Neutral Density Filter) hoạt động bằng cách giảm lượng ánh sáng đi vào cảm biến mà không làm thay đổi màu sắc của hình ảnh. Có thể hình dung đây giống như một chiếc kính râm dành cho máy ảnh hoặc camera điện thoại.

Việc giảm ánh sáng cho phép người dùng sử dụng tốc độ màn trập chậm hơn ngay cả trong điều kiện nắng mạnh. Loại filter này được sử dụng rộng rãi khi chụp ảnh phơi sáng, ghi lại hiệu ứng nước chảy mềm mại trên thác nước, mặt biển hoặc tạo vệt chuyển động của phương tiện giao thông vào ban ngày. Trong lĩnh vực quay video, ND Filter cũng giúp duy trì tốc độ màn trập phù hợp để chuyển động trông tự nhiên hơn.

Variable ND Filter

Variable ND Filter là phiên bản nâng cao của ND Filter với khả năng thay đổi mức độ giảm sáng thông qua vòng xoay trên kính lọc. Thay vì phải mang theo nhiều filter ND có thông số khác nhau, người dùng chỉ cần điều chỉnh trực tiếp trên một phụ kiện duy nhất.

Ưu điểm lớn nhất của Variable ND nằm ở tính linh hoạt. Khi điều kiện ánh sáng thay đổi liên tục trong quá trình quay video hoặc chụp ảnh ngoài trời, người dùng có thể nhanh chóng điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào cảm biến mà không cần tháo lắp nhiều filter khác nhau. Chính sự tiện lợi này đã giúp Variable ND trở thành lựa chọn quen thuộc của các nhà sáng tạo nội dung và videographer.

Black Mist Filter

Trong vài năm gần đây, Black Mist Filter trở thành một trong những loại kính lọc được quan tâm nhiều nhất trong cộng đồng quay video và sáng tạo nội dung. Thay vì kiểm soát lượng ánh sáng như ND hay xử lý phản xạ như CPL, Black Mist tập trung vào việc thay đổi cảm nhận thị giác của hình ảnh.

Loại filter này làm mềm các vùng sáng mạnh, tạo hiệu ứng khuếch tán ánh sáng và giảm bớt cảm giác sắc nét quá mức của hình ảnh kỹ thuật số. Khi quay vào buổi tối hoặc trong môi trường có nhiều nguồn sáng nhân tạo, các bóng đèn và biển hiệu thường xuất hiện với quầng sáng mềm mại hơn, mang lại cảm giác điện ảnh mà nhiều nhà sáng tạo nội dung yêu thích.

Sự khác biệt giữa filter cho máy ảnh và camera điện thoại

Mặc dù sử dụng cùng nguyên lý quang học, cách lắp đặt và hệ sinh thái phụ kiện của filter trên máy ảnh và điện thoại vẫn có nhiều điểm khác biệt.

Filter cho máy ảnh

Máy ảnh thường sử dụng filter dạng tròn với ren vặn trực tiếp vào đầu ống kính. Mỗi ống kính sẽ tương thích với một kích thước filter nhất định như 49 mm, 67 mm, 77 mm hoặc 82 mm. Thị trường hiện nay cung cấp rất nhiều lựa chọn từ phổ thông đến cao cấp cho hầu hết các loại filter phổ biến.

Ngoài dạng ren truyền thống, người dùng chuyên nghiệp còn có thể sử dụng hệ thống filter vuông hoặc chữ nhật kết hợp với giá đỡ chuyên dụng. Giải pháp này mang lại sự linh hoạt cao hơn khi làm việc với nhiều loại ống kính hoặc cần kết hợp nhiều filter cùng lúc.

Filter cho điện thoại

Smartphone không được thiết kế sẵn ren gắn filter như máy ảnh nên cần sử dụng thêm phụ kiện hỗ trợ. Các giải pháp phổ biến hiện nay bao gồm ngàm kẹp, case chuyên dụng hoặc hệ thống từ tính tương thích với MagSafe.

Sự phát triển của các phụ kiện này đã mở rộng đáng kể khả năng sáng tạo trên điện thoại. Người dùng hiện có thể gắn CPL, ND hoặc Black Mist Filter lên smartphone để kiểm soát ánh sáng và tạo hiệu ứng hình ảnh theo cách tương tự máy ảnh chuyên dụng, đặc biệt trong lĩnh vực quay video và sáng tạo nội dung.

Có nên mua filter cho máy ảnh và camera điện thoại không?

Sau khi tìm hiểu filter là gì và công dụng của từng loại kính lọc, câu hỏi tiếp theo thường là liệu phụ kiện này có thực sự cần thiết hay không. Câu trả lời phụ thuộc nhiều vào nhu cầu sử dụng hơn là chất lượng của thiết bị.

Trường hợp nên dùng filter

Những người thường xuyên chụp phong cảnh, quay video ngoài trời hoặc muốn kiểm soát ánh sáng chủ động sẽ nhận thấy rõ giá trị của filter trong quá trình sáng tạo nội dung. CPL giúp xử lý phản xạ ánh sáng, ND hỗ trợ phơi sáng và quay video dưới trời nắng, còn Black Mist mang lại hiệu ứng điện ảnh khó tái hiện hoàn toàn bằng phần mềm.

Đối với người dùng máy ảnh, filter là một trong những phụ kiện giúp mở rộng khả năng sáng tạo với chi phí tương đối hợp lý. Với smartphone, sự phổ biến của các hệ sinh thái phụ kiện chuyên dụng cũng khiến việc sử dụng filter trở nên thuận tiện hơn trước rất nhiều.

Trường hợp không cần filter

Nếu chủ yếu chụp ảnh gia đình, du lịch, lưu niệm hoặc đăng mạng xã hội bằng điện thoại, đa số người dùng có thể chưa cần đầu tư thêm filter. Camera smartphone hiện đại đã được trang bị nhiều công nghệ xử lý hình ảnh, HDR và các công cụ chỉnh sửa tích hợp đủ đáp ứng nhu cầu hằng ngày.

Trong trường hợp ít khi chụp phong cảnh, không quay video chuyên sâu hoặc không có nhu cầu kiểm soát ánh sáng theo cách thủ công, filter thường không tạo ra khác biệt đủ lớn để nhận thấy rõ trong quá trình sử dụng. Khi đó, việc đầu tư vào thiết bị phù hợp hoặc cải thiện kỹ năng chụp ảnh thường mang lại hiệu quả thiết thực hơn.

Tạm kết

Không phải ai cũng cần sử dụng filter, nhưng đây vẫn là một trong những phụ kiện mang lại nhiều giá trị cho những người thường xuyên chụp ảnh hoặc quay video. Khả năng kiểm soát ánh sáng ngay từ lúc ghi hình giúp nhiều loại filter tạo ra kết quả tự nhiên mà phần mềm hậu kỳ khó tái hiện hoàn toàn. Hiểu rõ filter là gì cũng là bước đầu để khai thác hiệu quả hơn camera trên máy ảnh và điện thoại.

Bên cạnh filter, nhiều phụ kiện điện thoại khác cũng có thể giúp nâng cao trải nghiệm chụp ảnh, quay video và sử dụng thiết bị hằng ngày. FPT Shop hiện cung cấp đa dạng phụ kiện chính hãng như giá đỡ, pin dự phòng, gimbal, đèn trợ sáng và nhiều sản phẩm hữu ích khác. Ghé cửa hàng FPT Shop hoặc truy cập website để khám phá những phụ kiện phù hợp với nhu cầu của bạn.

Xem thêm:

• Tổng hợp phụ kiện điện thoại cho người đam mê chụp ảnh: Gợi ý các setup tiện dụng cho người thích sáng tạo nội dung
• TOP 5 điện thoại có camera AI: Gợi ý loạt điện thoại chụp ảnh thông minh, giúp ai cũng có ảnh đẹp như pro