Giật cô hồn là gì? Tại sao giật cô hồn trở thành nét văn hóa quen thuộc ở Việt Nam?

Trong tháng 7 âm lịch, ngoài các nghi lễ cúng bái truyền thống, một hiện tượng thường thấy là cảnh nhiều người chen nhau “giật cô hồn”. Vậy giật cô hồn là gì và tại sao nó lại trở thành một phần trong đời sống văn hóa của người Việt? 

Giật cô hồn là gì?

Giật cô hồn là gì? Giật cô hồn (hay giật cô hồn) là một phong tục lâu đời của người Việt, gắn liền với tháng 7 âm lịch. Phong tục này thường diễn ra trong lễ cúng chúng sinh vào ngày rằm tháng 7 với ý nghĩa để người khác “lấy đi” những điều xui xẻo, không may mắn của gia chủ.

Giật cô hồn bắt nguồn từ đâu?

Theo quan niệm dân gian, tháng 7 âm lịch còn được gọi là tháng cô hồn, thời điểm các vong hồn được thả tự do về trần gian. Vì vậy, ngoài việc cúng thần linh và tổ tiên, nhiều gia đình còn chuẩn bị lễ cúng chúng sinh (cúng cô hồn) để tránh bị ma quỷ quấy nhiễu.

Khi buổi lễ kết thúc, gia chủ thường mang mâm đồ lễ gồm tiền lẻ, bánh kẹo, bỏng ngô, khoai luộc... đặt ra trước cửa hoặc ngoài đường để mọi người, đặc biệt là trẻ con, tranh nhau lấy.

Theo quan niệm xưa, lễ cúng này nhằm giúp đỡ các linh hồn lang thang, đói khát. Trẻ con thường là những người tham gia “giật cô hồn” nhiều nhất vì người xưa tin rằng các vong hồn yêu quý sự hồn nhiên của trẻ, sẽ không tức giận khi thấy chúng hào hứng tranh giành.

Người đi giật cô hồn có sao không? Nếu mâm cúng được lấy hết sạch, gia chủ tin rằng đó là dấu hiệu may mắn, các cô hồn đã hài lòng và gia đình sẽ được bình an. Thậm chí, nhiều người còn tin rằng trẻ nhỏ ăn đồ cúng cô hồn sẽ được phù hộ, khỏe mạnh. Vì thế, đồ ăn giật được trong lễ này vẫn có thể dùng bình thường, không cần lo ngại.

Giật cô hồn có xui không?

Nhiều người cho rằng giật cô hồn là hành động mang lại xui xẻo vì giống như “lấy đồ của ma quỷ”. Tuy nhiên, đây chỉ là một quan niệm dân gian, hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Thực tế, ở nhiều nơi, đồ lễ cô hồn còn được xem là “lộc”, ai nhận được sẽ gặp may mắn.

Có thể nói, giật cô hồn vốn là một nét đẹp văn hóa dân gian, gắn liền với tinh thần chia sẻ và tín ngưỡng của người Việt.

Ngày nay, số người tham gia giật cô hồn đã ít đi. Vì vậy, sau khi cúng chúng sinh vào rằm tháng 7, nếu đồ lễ không có ai lấy, gia chủ không nên mang lại vào nhà. Thay vào đó, gia chủ có thể gói thành từng phần nhỏ để chia cho người khó khăn, cơ nhỡ, vừa giữ đúng ý nghĩa cúng cô hồn, vừa mang lại giá trị nhân văn.

Những lưu ý khi tổ chức giật cô hồn là gì?

Đối với gia chủ

• Thời gian cúng: Nên tiến hành vào buổi chiều tối, tránh ban ngày vì khí dương quá mạnh. Tốt nhất là hoàn tất lễ cúng trước 12h đêm rằm tháng 7 Âm lịch.
• Đồ lễ: Không dùng đồ mặn như gà, lợn, bò… mà chỉ nên chuẩn bị hoa quả, bánh kẹo, cháo trắng.
• Tiền vàng, hương: Khi rải tiền vàng lên mâm, đặt theo 4 hướng Đông - Tây - Nam - Bắc, mỗi hướng cắm 3, 5 hoặc 7 nén hương.
• Địa điểm cúng: Thực hiện ngoài trời hoặc ngay trước cửa chính ngôi nhà.
• Kết thúc lễ: Rắc gạo, muối ra sân và ngoài đường, sau đó mới tiến hành đốt vàng mã.

Đối với người giật cô hồn

• Chỉ nên bắt đầu giật sau khi gia chủ hoàn tất nghi lễ.
• Tuyệt đối không giành giật hoặc cướp lại đồ cúng đã có người khác lấy được, để giữ ý nghĩa tốt đẹp và tính văn minh của phong tục.

Những tranh cãi xung quanh giật cô hồn là gì?

Theo quan niệm dân gian, lễ cúng cô hồn vốn là một phong tục đẹp, mang ý nghĩa xua đi xui xẻo, đón nhận điều may mắn cho gia chủ. Tuy nhiên, cùng với thời gian, phong tục này ngày càng xuất hiện nhiều biến tướng.

Ngày nay, không ít gia đình có điều kiện đã dùng tiền mặt mệnh giá lớn (200.000 - 500.000 đồng), lợn quay, vịt quay để làm đồ cúng. Điều này khiến việc giật cô hồn không còn là trò vui dành cho trẻ em mà cả người lớn cũng lao vào tranh giành. Thậm chí, nhiều trường hợp giật đồ khi lễ chưa xong, chen lấn, xô đẩy dẫn đến ẩu đả, mất an ninh trật tự và nguy hiểm giao thông.

Thay vì giữ trọn ý nghĩa tâm linh, phong tục giật cô hồn trở nên biến tướng, mang đến nhiều hệ lụy tiêu cực. Người dân cần hiểu rằng cúng và giật cô hồn mang giá trị tinh thần nhiều hơn giá trị vật chất, là hoạt động cầu an, tránh dữ chứ không phải để tranh đoạt tài sản.

Thực tế, phong tục giật cô hồn cũng có sự khác nhau giữa các vùng miền: 

• Có nơi sau lễ cúng, gia chủ chia đồ lễ cho hàng xóm.
• Có nơi thì để mọi người thoải mái lấy. Trong những trường hợp này, việc giật đồ cúng không bị coi là chiếm đoạt tài sản bởi gia chủ đã tự nguyện “xả lộc”.

Tuy nhiên, lợi dụng cảnh hỗn loạn để lấy mâm, bàn ghế inox hay vật dụng không phải đồ lễ lại là hành vi vi phạm pháp luật. Theo quy định, người thực hiện hành vi này có thể bị xử lý về các tội trộm cắp, cướp giật hoặc công nhiên chiếm đoạt tài sản. Nếu tài sản dưới 2 triệu đồng và chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm vẫn sẽ bị xử phạt hành chính từ 2 - 3 triệu đồng kèm theo việc tịch thu tang vật, phương tiện.

Tạm kết

Có thể thấy, giật cô hồn không chỉ là một hành động ngẫu hứng trong tháng 7 âm lịch mà còn phản ánh nét văn hóa dân gian độc đáo của người Việt. Dù còn nhiều ý kiến trái chiều, tục lệ này vẫn tồn tại như một phần ký ức và niềm tin tâm linh. Hiểu rõ giật cô hồn là gì sẽ giúp chúng ta có cái nhìn cân bằng, vừa trân trọng truyền thống vừa điều chỉnh để phù hợp với nhịp sống hiện đại.

Với thiết kế sang trọng, tiết kiệm điện, bếp từ đơn sẽ mang đến trải nghiệm nấu nướng tiện lợi cho gia đình. Ghé ngay FPT Shop để chọn bếp từ chính hãng, giá tốt cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn hôm nay! 

Bếp từ đơn

Xem thêm:

• Tết Hàn Thực là gì? Những điều cần biết về ngày Tết Hàn Thực truyền thống của người Việt
• Khai Xuân là gì? Khám phá những phong tục đẹp và ý nghĩa trong ngày khai Xuân