Gundam là gì? Từ anime cho đến mô hình và cách robot khổng lồ trở thành một biểu tượng văn hóa sống động

Không chỉ đơn thuần là một loạt anime khoa học viễn tưởng, Gundam đã trở thành biểu tượng văn hóa mang tầm ảnh hưởng sâu rộng, kết nối công nghệ, nghệ thuật và cộng đồng trong một vũ trụ đầy màu sắc. Hãy cùng tìm bài viết này tìm hiểu Gundam là gì và tại sao người máy khổng lồ này lại được yêu thích rộng rãi trên toàn thế giới.

Gundam là gì?

Gundam là một thương hiệu truyền thông khoa học viễn tưởng nổi tiếng của Nhật Bản, bắt đầu từ năm 1979 với loạt anime đầu tiên mang tên Mobile Suit Gundam. Trung tâm của vũ trụ này là những người máy khổng lồ gọi là "Mobile Suit", trong đó các mẫu đặc biệt và tiên tiến được gọi là "Gundam". Không chỉ dừng lại ở anime, Gundam đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như manga, tiểu thuyết, trò chơi điện tử và mô hình lắp ráp (Gunpla), tạo nên một đế chế văn hóa có sức ảnh hưởng sâu rộng.

Lịch sử hình thành và phát triển

Vào năm 1979, đạo diễn Yoshiyuki Tomino cùng hãng Sunrise (nay thuộc Bandai Namco) đã cho ra mắt loạt anime đầu tiên mang tên Mobile Suit Gundam. Khác với phong cách "super robot" thần thánh hóa lúc bấy giờ, Gundam đi theo hướng "real robot", mô tả những người máy như công cụ chiến tranh có tính thực tiễn, được điều khiển bởi con người và gắn với những mâu thuẫn chính trị, quân sự thực tế.

Sau thành công bất ngờ của loạt phim gốc, thương hiệu Gundam dần được mở rộng ra nhiều nhánh khác như OVA, điện ảnh, manga, light novel, và các dòng game từ console đến mobile. Tính đến nay, đã có hơn 50 series lớn nhỏ thuộc thế giới Gundam, chưa kể hàng nghìn mẫu mô hình Gunpla từ cấp độ phổ thông đến cao cấp.

Các dòng thời gian trong vũ trụ Gundam

Để hiểu trọn vẹn Gundam là gì, bạn cần biết rằng thế giới này không chỉ có một cốt truyện duy nhất. Vũ trụ Gundam được chia thành nhiều dòng thời gian (timeline) riêng biệt, mỗi dòng có nhân vật, bối cảnh và xung đột khác nhau.

Universal Century (UC)

Đây là dòng thời gian gốc và kinh điển nhất. Bắt đầu với Mobile Suit Gundam (1979), UC kể về cuộc chiến giữa Liên bang Trái Đất và Công quốc Zeon. Nhân vật chính – Amuro Ray – là phi công đầu tiên điều khiển RX-78-2 Gundam, mẫu máy mang tính biểu tượng nhất lịch sử anime mecha.

Future Century (FC)

Trong Mobile Fighter G Gundam, thế giới Gundam trở nên kỳ ảo hơn khi các quốc gia thi đấu bằng Gundam để giải quyết xung đột thay vì chiến tranh. Bối cảnh này mang màu sắc võ thuật và hành động cá nhân hơn.

After Colony (AC)

Nổi bật nhất là Gundam Wing – loạt anime nổi tiếng tại thị trường phương Tây. Dòng thời gian này tập trung vào các thuộc địa không gian và các tổ chức bí mật chống đối Trái Đất.

Cosmic Era (CE)

Gắn liền với Gundam SEED – loạt phim hiện đại hơn, khai thác xung đột giữa những người bình thường "Naturals" và những người được chỉnh sửa gen, gọi là "Coordinators", phản ánh các vấn đề xã hội như phân biệt di truyền và chiến tranh sinh học.

Anno Domini (AD)

Trong Gundam 00, thế giới Gundam đặt trong tương lai gần của nhân loại. Tổ chức Celestial Being sử dụng Gundam để can thiệp vào các cuộc xung đột trên khắp thế giới nhằm đạt được hòa bình toàn cầu.

Gunpla là gì?

Nếu bạn còn phân vân Gundam là gì ngoài anime, thì Gunpla chính là câu trả lời rõ ràng nhất. Gunpla là từ viết tắt của "Gundam Plastic Model", chỉ dòng mô hình nhựa lắp ráp dựa trên các Mobile Suit trong vũ trụ Gundam, do Bandai sản xuất từ năm 1980. 

Khái niệm Gunpla cũng được đề cập trong series "Gundam Build Fighters" - một bộ anime do Sunrise sản xuất, trong đó việc lắp ráp Gunpla và sử dụng máy giả lập để điều khiển các Gunpla thi đấu đối kháng đã trở thành một bộ môn thể thao được yêu thích trên toàn thế giới.

Gunpla được chia thành nhiều cấp độ mô hình từ nhỏ đến lớn với độ phức tạp lắp ráp khác nhau nhằm đáp ứng đa dạng phân khúc người chơi. Các cấp độ Gunpla phổ biến bao gồm:

• Super Deformed (SD): Tỷ lệ chibi, thích hợp cho người mới bắt đầu.
• High Grade (HG): Phổ biến nhất, tỷ lệ 1/144, dễ tiếp cận.
• Real Grade (RG): Cùng tỷ lệ 1/144 như HG nhưng độ chi tiết cao như MG.
• Master Grade (MG): Tỷ lệ 1/100, có khung xương và chi tiết cao.
• Perfect Grade (PG): Cao cấp nhất, tỷ lệ 1/60, dành cho dân chơi chuyên nghiệp.

Sức ảnh hưởng của Gundam

Văn hóa và xã hội

Gundam không chỉ hiện diện trong anime mà còn là một phần không thể thiếu của văn hóa Nhật Bản. Các mô hình Gundam khổng lồ cao tới 18 mét tại Tokyo, Yokohama hay Fukuoka đã trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng. Hình ảnh Gundam còn xuất hiện trong các lễ hội cosplay, triển lãm nghệ thuật, thậm chí cả quảng bá cho Thế vận hội Tokyo 2020.

Nghệ thuật và truyền thông

Gundam đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến nghệ thuật đương đại, thời trang và nhiếp ảnh. Hình tượng của Gundam xuất hiện trong thiết kế giày sneaker, đồng hồ, áo thun… và được các nghệ sĩ như Kanye West hay nhóm BTS yêu thích. Trên Internet, hình ảnh các Mobile Suit cũng trở thành biểu tượng quen thuộc trong meme và cộng đồng fanart.

Giáo dục và khoa học

Nhiều trường đại học Nhật Bản sử dụng Gundam như tài liệu giảng dạy về thiết kế cơ khí, vật liệu và robot học. Các kỹ sư trẻ cũng thừa nhận rằng họ chọn con đường công nghệ do chịu ảnh hưởng từ Gundam từ thời thơ ấu. Trong nghiên cứu AI, hình tượng Mobile Suit còn được dùng như hình mẫu mô phỏng cơ chế điều khiển phản xạ.

Kinh tế và công nghiệp giải trí

Gundam là thương hiệu tỷ đô của Bandai Namco. Riêng Gunpla chiếm đến 90% thị trường mô hình nhân vật tại Nhật Bản. Không chỉ bán ra hàng triệu bộ Gunpla mỗi năm, Gundam còn tạo ra một chuỗi giá trị khổng lồ gồm phim điện ảnh, game, thời trang và đồ chơi hợp tác bản quyền.

Cộng đồng người hâm mộ

Fan Gundam trên toàn thế giới tạo ra một nền văn hóa riêng. Từ các diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm lắp Gunpla, cosplay nhân vật đến sản xuất video review, mô hình độ lại (custom build), thậm chí còn có một cuộc thi chế tác mô hình tổ chức hàng năm do chính Bandai chủ trì,... tất cả tạo thành một cộng đồng sôi động và có chiều sâu hiếm thấy.

Kết luận

Hơn cả một loạt phim hoạt hình, Gundam là một vũ trụ đầy chiều sâu, nơi các chủ đề về chiến tranh, hòa bình, tiến bộ công nghệ và khát vọng vượt giới hạn luôn được khai thác một cách tinh tế. Tìm hiểu Gundam là gì, bạn sẽ biết được đây còn là một biểu tượng sống động cho sự kết hợp giữa công nghệ, nghệ thuật và hoài bão nhân loại. Trải qua hàng chục năm phát triển, sức ảnh hưởng của Gundam không còn gói gọn trong nền văn hóa Nhật Bản mà đã lan rộng ra khắp thế giới và được nhìn nhận là một trong những biểu tượng kinh điển nhất của văn hóa đại chúng.

Nếu tò mò với Gundam, bạn có thể bắt đầu bằng việc xem một bộ anime Gundam bất kỳ trên bất kỳ thiết bị nào có kết nối Internet, ví dụ như máy tính bảng. Với màn hình rộng và tính di động, bạn sẽ có thể chìm đắm vào vũ trụ xa xôi và rộng lớn của các Mobile Suit bất cứ lúc nào. Ghé ngay FPT Shop để mua sắm máy tính bảng với giá hấp dẫn nhất nhé.

Máy tính bảng

Xem thêm:

Danh sách top 7 bộ phim Gundam đỉnh nhất mà ai cũng nên xem một lần trong đời

War Robot - Khám phá game robot bắn súng kết hợp hành động đối kháng cực hấp dẫn