Harassment là gì? Hiểu rõ về quấy rối và những cách phòng chống hiệu quả nhất hiện nay

Trong thời đại mà quyền lợi người lao động ngày càng được chú trọng, việc hiểu rõ khái niệm "harassment là gì" đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cả người sử dụng lao động và người lao động. Quấy rối không chỉ gây tổn hại về mặt tinh thần mà còn tác động tiêu cực đến năng suất và môi trường làm việc chung.

Khái niệm cơ bản về harassment

Harassment là gì theo định nghĩa chính thức

Theo định nghĩa được cập nhật năm 2024 của Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng Hoa Kỳ (EEOC), harassment là bất kỳ hành vi không mong muốn nào dựa trên chủng tộc, màu da, tôn giáo, giới tính (bao gồm khuynh hướng tình dục, bản dạng giới hoặc thai kỳ), nguồn gốc quốc gia, tuổi tác (từ 40 tuổi trở lên), khuyết tật hoặc thông tin di truyền.

Quấy rối trở thành bất hợp pháp khi hành vi xúc phạm đủ nghiêm trọng hoặc phổ biến để tạo ra môi trường làm việc mà một người bình thường sẽ coi là đe dọa, thù địch hoặc lạm dụng. Điều quan trọng là hành vi quấy rối không nhất thiết phải có ý định gây hại mà tập trung vào tác động của nó đối với nạn nhân.

Đặc điểm nhận diện của hành vi quấy rối

Hành vi quấy rối thường có những đặc điểm chung giúp nhận diện dễ dàng. Đầu tiên là tính chất không được chào đón - nạn nhân không mong muốn hoặc không đồng ý với hành vi đó. Thứ hai là tính lặp lại hoặc mức độ nghiêm trọng của hành động, tạo ra môi trường làm việc tiêu cực.

Hành vi quấy rối có thể bao gồm nhiều hình thức khác nhau như lời nói, hành động thể chất, cử chỉ, ánh mắt hoặc thậm chí là sự im lặng có ý đồ. Trong môi trường số hóa hiện tại, quấy rối trực tuyến thông qua email, tin nhắn hoặc các nền tảng truyền thông xã hội cũng ngày càng phổ biến và được pháp luật quy định rõ ràng.

Phân loại các hình thức harassment phổ biến

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc

Quấy rối tình dục được chia thành hai loại chính theo hướng dẫn mới của EEOC. Loại đầu tiên là quấy rối "có đi có lại" (quid pro quo), xảy ra khi quyết định việc làm hoặc đối xử dựa trên việc chấp nhận hoặc từ chối hành vi không mong muốn, thường mang tính chất tình dục.

Loại thứ hai là môi trường làm việc thù địch, bao gồm hành vi xúc phạm dựa trên giới tính đủ nghiêm trọng hoặc phổ biến để tạo ra môi trường làm việc mà một người bình thường sẽ coi là đe dọa, thù địch hoặc lạm dụng. Điều đáng chú ý là định nghĩa mới đã mở rộng để bao gồm quấy rối dựa trên thai kỳ, sinh con và các tình trạng y tế liên quan.

Phân biệt đối xử

Phân biệt đối xử liên quan đến hành vi không mong muốn, xúc phạm và tiêu cực nhằm vào cá nhân hoặc nhóm dựa trên các đặc điểm nhân khẩu học được bảo vệ về mặt pháp lý. Hình thức này có thể bằng lời nói, văn bản hoặc hành động thể chất.

Theo nghiên cứu năm 2023 về "Workplace Harassment and Misconduct Insights" (Hiểu biết về Quấy rối và Sai phạm tại Nơi làm việc), nhân viên da đen có nhiều khả năng gặp phải phân biệt đối xử chủng tộc hơn, với 61% đã gặp phải phân biệt đối xử, so với chỉ 40% tổng số nhân viên. Các hình thức khác bao gồm quấy rối người khuyết tật, khuynh hướng tình dục, bản dạng giới, tuổi tác và tôn giáo.

Quấy rối trực tuyến

Đặc biệt tại Việt Nam, một nghiên cứu đầu tiên và toàn diện về quấy rối tình dục trong lĩnh vực bảo tồn do tổ chức WildAct thực hiện năm 2020 với sự hỗ trợ của CARE Vietnam đã cho thấy những con số đáng báo động. Cuộc khảo sát với 114 người tham gia (cả nam và nữ) cho thấy 83% người tham gia khảo sát, cả nam và nữ, đã trải qua quấy rối tình dục tại nơi làm việc dưới một hình thức nào đó trong hai năm qua (tương đương với sáu trong số bảy người được hỏi).

Hành vi quấy rối trực tuyến hay còn gọi là bạo lực trực tuyến đề cập đến các hành vi nhằm gây hại, theo dõi hoặc đe dọa ai đó thông qua bất kỳ hình thức liên lạc điện tử nào. Hình thức này ngày càng phổ biến với sự phát triển của công nghệ và xu hướng làm việc từ xa.

Việc quấy rối qua mạng trở nên dễ dàng hơn vì khó theo dõi các bên liên quan và có thể ẩn danh. Quấy rối trực tuyến có thể bao gồm các bình luận có hại, trang web xúc phạm, bài đăng không trung thực cũng như email mang tính thù hận được thiết kế nhằm đe dọa nạn nhân.

Tác động và hậu quả của harassment

Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất

Nghiên cứu của Embroker năm 2024 cho thấy hơn 2 triệu người Mỹ trải qua bạo lực tại nơi làm việc mỗi năm, với các nhóm nguy cơ cao bao gồm tài xế giao hàng, tài xế taxi và những người làm việc vào ban đêm hoặc một mình. Gần 90% người lao động trong cuộc khảo sát tin rằng chủ sử dụng lao động nên làm nhiều hơn để cải thiện sức khỏe tinh thần của nhân viên.

Khoảng 70% người lao động cho biết sức khỏe tinh thần của họ đã suy giảm trong năm qua theo báo cáo của Embroker. Thế hệ Z bị ảnh hưởng nhiều nhất, với tới 90% gặp phải lo lắng và căng thẳng mãn tính tại nơi làm việc. Các nguyên nhân chính dẫn đến suy giảm sức khỏe tinh thần bao gồm chi phí sinh hoạt tăng cao, làm việc quá sức, bất ổn nghề nghiệp và lo ngại về sức khỏe.

Tác động lớn đến chi phí của doanh nghiệp

Theo nghiên cứu của Setyan Law năm 2023, quấy rối tại nơi làm việc làm cho các công ty tốn 2,6 tỷ đô la do mất năng suất và 0,9 tỷ đô la cho các chi phí khác. Những chi phí này bao gồm phí pháp lý, tỷ lệ nghỉ việc của nhân viên, vắng mặt tăng cao, năng suất giảm và thời gian các nhà quản lý dành để xử lý khiếu nại quấy rối.

Theo thống kê từ báo cáo "Key Workplace Harassment Statistics in 2023", 75% nhân viên đã chứng kiến hành vi bắt nạt tại nơi làm việc, 62% trường hợp bắt nạt tại nơi làm việc dẫn đến việc nạn nhân nghỉ việc, và 70% thời gian, kẻ bắt nạt là người ở lại công ty trong khi nạn nhân phải rời đi. Đáng chú ý, chỉ có 5% trường hợp bắt nạt tại nơi làm việc được báo cáo có kết quả hòa giải thành công.

Biện pháp phòng chống harassment hiệu quả

Xây dựng chính sách phòng chống rõ ràng

Phòng ngừa là công cụ tốt nhất để loại bỏ quấy rối tại nơi làm việc. Các chủ sử dụng lao động được khuyến khích thực hiện các bước thích hợp để ngăn chặn và khắc phục hành vi quấy rối bất hợp pháp. Họ nên truyền đạt rõ ràng cho nhân viên rằng hành vi quấy rối không được chào đón sẽ không được dung thứ.

Điều này có thể được thực hiện bằng cách thiết lập quy trình khiếu nại hoặc khiếu nại hiệu quả, cung cấp đào tạo chống quấy rối cho các nhà quản lý và nhân viên, và thực hiện hành động ngay lập tức và thích hợp khi nhân viên khiếu nại. Các chủ sử dụng lao động nên phấn đấu tạo ra môi trường mà nhân viên cảm thấy tự do nêu lên mối quan ngại và tin tưởng rằng những mối quan ngại đó sẽ được giải quyết.

Đào tạo và nâng cao nhận thức

Đào tạo và giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn quấy rối tại nơi làm việc. Bằng cách cung cấp cho nhân viên các chương trình đào tạo toàn diện bao gồm các chủ đề như can thiệp của người chứng kiến, giao tiếp tôn trọng, nhận biết và báo cáo quấy rối, các tổ chức có thể trao quyền cho cá nhân đứng lên chống lại hành vi sai trái.

Giáo dục liên tục đảm bảo rằng nhân viên nhận thức được quyền và trách nhiệm của mình, thúc đẩy văn hóa tôn trọng và trách nhiệm giải trình. 

Tại Việt Nam, quy định phòng, chống quấy rối tình dục nơi làm việc được nêu trong Bộ luật Lao động 2019 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Người sử dụng lao động phải:

• Đưa quy tắc phòng, chống quấy rối tình dục vào nội quy lao động.
• Xây dựng quy trình tiếp nhận, xử lý khiếu nại.

Tạm kết

Hiểu rõ "harassment là gì" và các biện pháp phòng chống hiệu quả là yếu tố then chốt để xây dựng môi trường làm việc an toàn, tích cực. Với sự phát triển của công nghệ và thay đổi trong cách thức làm việc, các hình thức quấy rối cũng ngày càng đa dạng và phức tạp hơn.

Trong thời đại số hóa hiện nay, việc trang bị những thiết bị công nghệ hiện đại không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn hỗ trợ tìm hiểu, cập nhật thông tin về các vấn đề xã hội quan trọng như quấy rối tại nơi làm việc. Hãy khám phá các dòng điện thoại thông minh và laptop mới nhất tại FPT Shop để có thể dễ dàng tra cứu thông tin, tham gia các khóa đào tạo trực tuyến về phòng chống quấy rối, và luôn kết nối với cộng đồng chuyên nghiệp. 

Laptop văn phòng

Xem thêm:

• Morse code là gì? Ứng dụng của nó trong đời sống hiện đại ngày nay
• 5M là gì? Mô hình quản lý nguồn lực toàn diện giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất