Lễ hội Diwali là gì? Nguồn gốc, ý nghĩa và những điều thú vị bạn nên biết

Văn hóa Ấn Độ luôn khiến nhiều người tò mò nhờ những phong tục độc đáo và lễ hội rực rỡ sắc màu. Trong đó, Diwali hay còn gọi là lễ hội ánh sáng được coi là một trong những sự kiện lớn nhất trong năm. Hàng triệu người dân Ấn Độ và cộng đồng Hindu trên khắp thế giới đều tham gia vào ngày hội này với niềm hân hoan. Trong bài viết này, FPT Shop sẽ cùng bạn tìm hiểu lễ hội Diwali là gì để khám phá rõ hơn nguồn gốc, ý nghĩa và cách tổ chức của dịp lễ đặc biệt này.

Lễ hội Diwali là gì?

Diwali, thường được biết đến với tên gọi lễ hội ánh sáng, là một trong những sự kiện quan trọng và được mong chờ nhất tại Ấn Độ. Lễ hội này diễn ra vào khoảng tháng 10 hoặc tháng 11 hằng năm, kéo dài trong năm ngày liên tiếp.

Tên gọi Diwali có nghĩa là “chuỗi ánh sáng”, thể hiện khát vọng hướng tới sự trong sạch, niềm tin và hy vọng. Dịp lễ này mang ý nghĩa tôn vinh chiến thắng của lẽ phải trước cái ác, của ánh sáng trước bóng tối. Không chỉ gắn liền với tín ngưỡng Hindu, Diwali còn phản ánh sự hòa quyện giữa văn hóa và tôn giáo, tạo nên một không gian rực rỡ sắc màu, nơi mọi người cùng nhau sum vầy, trao gửi yêu thương và cầu chúc thịnh vượng cho năm mới.

Lịch sử hình thành lễ hội Diwali

Theo ghi chép trong Kinh Vệ Đà, vương quốc Ayodhya thời xa xưa từng chứng kiến biến cố lớn trong thời gian Hoàng tử Rama – hóa thân của thần Vishnu – cùng vợ là Sita, hiện thân của nữ thần Lakshmi, bị lưu đày. Trong khoảng thời gian ấy, Sita bị quỷ vương Ravana bắt giữ. Với sự trợ giúp của thần khỉ Hanuman, Rama đã chiến thắng kẻ thù và đưa vợ trở về. Đối với nhiều tín đồ Hindu, lễ hội Diwali chính là dấu mốc chào đón Rama và Sita trở lại quê hương sau 14 năm xa cách.

Từ truyền thuyết này, ánh sáng trở thành biểu tượng thiêng liêng của Diwali. Người dân thường thắp nến, đèn đất sét và trang trí rangoli nhiều màu sắc để lan tỏa niềm vui. Trong không khí lễ hội, nhà cửa được dọn dẹp sạch sẽ, các gia đình cùng trao đổi quà tặng, thực hiện nghi lễ cúng tế và quây quần bên bàn tiệc truyền thống. Những giai điệu âm nhạc, điệu múa và trang phục rực rỡ khiến Diwali trở thành một trong những lễ hội sống động và ý nghĩa nhất của Ấn Độ.

Thời gian diễn ra lễ hội Diwali

Diwali thường được tổ chức vào mùa thu, rơi vào khoảng tháng 10 đến tháng 11 hằng năm. Ngày diễn ra Diwali trong những năm gần đây:

Toàn bộ sự kiện kéo dài 5 ngày liên tiếp, trong đó ngày thứ ba được coi là trọng tâm với nhiều nghi lễ quan trọng nhất. Mỗi ngày mang một ý nghĩa riêng, gắn liền với đời sống tinh thần, tín ngưỡng và nét đẹp văn hóa của cộng đồng người Ấn Độ.

Ngày đầu tiên – Dhanteras

Ngày mở đầu Diwali được xem là dịp mang lại phước lành. Người dân mua vàng bạc, đồ gia dụng hoặc trang sức để cầu may. Đồng thời, đây cũng là thời điểm dọn dẹp nhà cửa nhằm đón chào sự thịnh vượng từ nữ thần Lakshmi, tôn vinh Dhanvantari – thần y học Ayurveda – và Yamaraj, vị thần cai quản cái chết.

Ngày thứ hai – Choti Diwali

Vào ngày thứ hai, người dân tưởng niệm chiến thắng của Krishna trước ác quỷ Narakasura. Mọi người thức dậy từ sớm để tắm gội thanh tẩy, trang hoàng nhà cửa bằng rangoli nhiều sắc màu, thắp sáng diyas và chuẩn bị các món ngọt để chia sẻ.

Ngày thứ ba – Lakshmi Puja

Đây là thời khắc thiêng liêng nhất. Các gia đình tập trung đông đủ để trao đổi quà, thưởng thức bữa tiệc truyền thống và cầu nguyện nữ thần Lakshmi. Không gian trở nên rực rỡ hơn bao giờ hết với ánh sáng của hàng ngàn ngọn đèn đất sét.

Ngày thứ tư – Govardhan Puja

Ngày thứ tư dành để tri ân tình nghĩa vợ chồng. Nhiều người lựa chọn quà tặng cho bạn đời. Ở một số vùng, tín đồ Hindu còn tái hiện sự kiện thần Krishna nâng ngọn đồi Govardhan che chở dân làng Vrindavan bằng cách dựng tượng đất sét hoặc dâng núi đồ ăn trong nghi lễ đặc biệt.

Ngày cuối cùng – Bhai Dooj

Ngày cuối cùng là dịp tôn vinh tình cảm anh em. Người chị hoặc em gái đặt dấu đỏ tilak lên trán anh trai, thể hiện sự chúc phúc, trong khi người anh tặng quà đáp lại. Đây là biểu tượng thiêng liêng của tình thân gắn bó.

Ý nghĩa của lễ hội Diwali là gì?

Diwali được tổ chức rộng rãi trong cộng đồng Hindu, Sikh, Jain và Phật giáo. Tương tự như Giáng sinh ở phương Tây, lễ hội này ngày nay đã vượt ra ngoài khuôn khổ tôn giáo, trở thành một sự kiện văn hóa được nhiều người trên thế giới đón nhận. Tuy nhiên, ý nghĩa của Diwali lại có sự khác biệt tùy vào từng tôn giáo và khu vực.

Đối với người Hindu, Diwali gắn liền với nhiều truyền thuyết. Ở miền Nam Ấn Độ, lễ hội này tưởng nhớ chiến thắng của thần Krishna trước quỷ vương Narakasura, mang lại sự tự do cho hàng nghìn cô gái bị giam cầm. Tại miền Tây, Diwali lại gắn với câu chuyện thần Vishnu trục xuất quỷ vương Bali, biểu tượng cho sức mạnh bảo vệ thế giới loài người.

Với tín đồ Sikh, Diwali được biết đến với tên gọi Bandi Chhor Divas – Ngày Giải phóng. Đây là dịp nhắc lại sự kiện đạo sư thứ sáu Guru Hargobind cùng 52 vị vua Hindu được thả khỏi nơi giam cầm. Câu chuyện về chiếc áo choàng với 52 tua áo giúp đưa họ cùng thoát ra đã trở thành biểu tượng cho lòng dũng cảm và tinh thần tự do.

Đối với đạo Jain, Diwali lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Đây là ngày Mahavira – vị lãnh đạo tinh thần cuối cùng – rời bỏ thể xác và đạt tới sự giác ngộ, mở ra con đường giải thoát cho những ai đi theo giáo lý của ông. Một số cộng đồng Phật tử cũng coi Diwali là dịp kỷ niệm ngày hoàng đế Ashoka tiếp nhận Phật giáo.

Các hoạt động trong lễ hội Diwali

Trang trí và nghi lễ truyền thống

Trong dịp Diwali, người dân dọn dẹp và trang trí nhà cửa, thắp đèn dầu diyas để xua tan bóng tối và chào đón ánh sáng. Nhiều gia đình tổ chức nghi lễ thờ cúng thần Lakshmi nhằm cầu mong tài lộc, bình an và hạnh phúc.

Trò chơi và phong tục may mắn

Một số vùng duy trì thói quen chơi các trò bài như teen patti, blackjack và poker. Hoạt động này được coi là đem lại vận may, xuất phát từ truyền thuyết về thần Shiva và nữ thần Parvati từng chơi xúc xắc trong ngày Diwali. Ngoài ra, đây cũng là dịp khởi đầu năm mới theo lịch Hindu, các doanh nghiệp và thương nhân thường khai sổ sách mới với hy vọng một năm thịnh vượng.

Trao quà và gắn kết tình thân

Tặng quà đã trở thành nét đặc trưng không thể thiếu của Diwali. Người thân, bạn bè và đồng nghiệp gửi đến nhau những món quà ý nghĩa như lời chúc phúc, thể hiện sự gắn bó và yêu thương.

Ẩm thực và không khí lễ hội

Bên cạnh các nghi thức, bữa tiệc ấm cúng với nhiều món ăn truyền thống góp phần tạo nên không khí náo nhiệt. Đặc biệt, các loại bánh ngọt phong phú luôn xuất hiện trong mọi bữa tiệc, làm tăng thêm sự hấp dẫn và rực rỡ cho ngày hội.

Lưu ý khi tham gia lễ hội Diwali

• Tôn trọng văn hóa và tín ngưỡng: Diwali mang ý nghĩa tôn giáo và văn hóa sâu sắc. Khi tham gia, bạn nên tuân theo quy tắc, tập tục địa phương để vừa thể hiện sự tôn trọng, vừa có được trải nghiệm trọn vẹn.
• Chú ý an toàn khi sử dụng đèn và nến: Lễ hội gắn liền với ánh sáng từ diyas và nến, vì vậy cần tránh đặt gần vật dễ cháy, giữ khoảng cách an toàn và tắt đèn khi không còn ở gần. Điều này giúp bảo vệ chính bạn và mọi người xung quanh.
• Trang phục phù hợp: Khoác lên mình trang phục truyền thống sẽ giúp bạn hòa nhập vào bầu không khí lễ hội, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với văn hóa bản địa.

Tạm kết

Qua bài viết, bạn đã có câu trả lời rõ ràng cho thắc mắc lễ hội Diwali là gì cùng những nét đặc trưng nổi bật về lịch sử, ý nghĩa và phong tục tổ chức. Đây không chỉ là dịp tôn vinh tín ngưỡng mà còn là lễ hội kết nối cộng đồng, lan tỏa ánh sáng và niềm vui.

Nếu bạn yêu thích du lịch và muốn lưu giữ khoảnh khắc rực rỡ, điện thoại Xiaomi Poco tại FPT Shop sẽ là người bạn đồng hành lý tưởng. Với camera sắc nét, pin bền bỉ và hiệu năng mạnh mẽ, Poco sẵn sàng giúp bạn ghi lại mọi trải nghiệm trên hành trình khám phá.

• Xiaomi Poco

Xem thêm:

• DIFF Đà Nẵng là gì? Khám phá lễ hội pháo hoa sôi động bậc nhất châu Á
• Coachella là gì? Khám phá và giải mã sức hút khó cưỡng của lễ hội âm nhạc hoành tráng bậc nhất thế giới
• Lễ hội Kỳ Yên: Nét đẹp tín ngưỡng đặc sắc của người dân Nam Bộ