Mạng WAN là gì? Có gì khác so với mạng LAN?

Với xu hướng kết nối liên tục ngày nay, các mạng diện rộng (WAN) là công cụ đắc lực dành cho người dùng. Về cơ bản, mạng WAN là một mạng của các mạng. Bản thân Internet là một mạng WAN khổng lồ và bạn có thể kết nối với nó thông qua cáp Ethernet, cáp đồng trục hoặc tín hiệu di động. Mạng văn phòng, Wi-Fi gia đình, điện thoại, đồng hồ thông minh hay kết nối Internet trên xe hơi của bạn chỉ là điểm cuối cùng trên một mạng WAN toàn cầu rộng lớn và không ngừng phát triển.

Mạng WAN là gì? Mạng WAN khác với mạng LAN như thế nào?

Mạng cục bộ (LAN) được giới hạn trong một khu vực tương đối nhỏ. Trong thế giới kinh doanh, mạng LAN thường được giới hạn trong một tòa nhà hoặc một khuôn viên nhỏ. Trong cấu trúc liên kết mạng LAN, tất cả các thiết bị mà người dùng cuối cần truy cập đều được kết nối bằng bộ chuyển mạch và bộ định tuyến. Wi-Fi gia đình của bạn cũng là một mạng LAN, nơi bạn có thể kết nối nhiều thiết bị, bao gồm máy tính xách tay, máy tính để bàn, máy in và các thiết bị Smarthome thông qua bộ định tuyến trung tâm.

Khi mạng của bạn yêu cầu quyền truy cập vào các tài nguyên không có trong mạng LAN, một liên kết bên ngoài sẽ được thêm vào bộ định tuyến. Vì vậy, trong khi mạng LAN kết nối bạn với các tài nguyên cục bộ trên mạng của bạn thì mạng WAN kết nối nhiều mạng với nhau để chia sẻ tài nguyên.

Trong trường hợp một công ty có trụ sở chính và nhiều văn phòng chi nhánh rải rác trên khắp thế giới, mạng WAN kết nối nhiều mạng LAN. Trong khi mạng LAN thường kết nối người dùng cuối thông qua công nghệ Ethernet thì mạng WAN có thể sử dụng nhiều phương thức truyền tải.

Mạng WAN hoạt động như thế nào?

Kết nối nhiều mạng LAN ở các địa điểm khác nhau

Cách hoạt động cơ bản của WAN là kết nối nhiều mạng cục bộ lại với nhau. Mỗi văn phòng, chi nhánh hoặc địa điểm có thể có mạng LAN riêng, gồm máy tính, máy in, camera, máy chủ nội bộ, router và các thiết bị mạng khác. WAN đóng vai trò đưa các mạng LAN đó vào cùng một hệ thống kết nối rộng hơn.

Ví dụ, nhân viên ở chi nhánh Hà Nội có thể truy cập phần mềm đặt tại máy chủ ở trụ sở TP.HCM. Dữ liệu sẽ đi từ máy tính của nhân viên qua mạng LAN tại chi nhánh, qua router, qua đường truyền WAN, rồi đến hệ thống ở trụ sở hoặc trung tâm dữ liệu.

Dữ liệu được định tuyến qua thiết bị mạng

Để WAN hoạt động, hệ thống cần các thiết bị mạng như router, modem, firewall, switch, thiết bị VPN hoặc thiết bị SD-WAN. Trong đó, router có nhiệm vụ định tuyến gói dữ liệu, tức là xác định đường đi phù hợp để dữ liệu đến đúng địa chỉ.

Ở quy mô gia đình, router giúp các thiết bị trong nhà truy cập Internet. Ở quy mô doanh nghiệp, router và firewall còn phải xử lý định tuyến giữa nhiều chi nhánh, kiểm soát truy cập, bảo mật luồng dữ liệu và đảm bảo các ứng dụng quan trọng được ưu tiên khi cần.

Có thể dùng nhiều loại đường truyền

WAN có thể dùng nhiều loại kết nối như Internet cáp quang, đường truyền thuê riêng, MPLS, 4G, 5G, kết nối vệ tinh hoặc các đường truyền chuyên dụng khác. Mỗi loại kết nối có ưu điểm và chi phí khác nhau.

Với doanh nghiệp nhỏ, kết nối qua Internet kết hợp VPN có thể đủ dùng. Với doanh nghiệp lớn, ngân hàng hoặc hệ thống cần độ ổn định cao, các đường truyền riêng hoặc SD-WAN có thể phù hợp hơn vì hỗ trợ quản lý tập trung, phân luồng dữ liệu và dự phòng tốt hơn.

Các loại mạng WAN phổ biến

WAN dùng đường truyền Internet

Đây là hình thức dễ triển khai và phổ biến với nhiều doanh nghiệp nhỏ. Các chi nhánh có thể dùng Internet cáp quang của nhà mạng, sau đó kết nối về hệ thống chung thông qua VPN hoặc nền tảng quản trị mạng.

Ưu điểm của mô hình này là chi phí dễ tiếp cận, triển khai nhanh và tận dụng được hạ tầng sẵn có. Hạn chế là chất lượng phụ thuộc vào đường truyền Internet, nhà mạng, tuyến kết nối và độ ổn định tại từng khu vực.

WAN dùng đường truyền riêng

Đường truyền riêng như leased line hoặc MPLS thường được dùng khi doanh nghiệp cần kết nối ổn định hơn, độ trễ thấp hơn và có thỏa thuận chất lượng dịch vụ rõ ràng. Mô hình này phù hợp với ngân hàng, tài chính, tổ chức lớn hoặc hệ thống cần độ tin cậy cao.

Nhược điểm là chi phí thường cao hơn. Việc mở rộng chi nhánh mới cũng có thể mất thời gian nếu cần kéo đường truyền, cấu hình hạ tầng hoặc làm việc với nhiều nhà cung cấp dịch vụ khác nhau.

SD-WAN

SD-WAN là mô hình WAN hiện đại, dùng phần mềm để quản lý và tối ưu đường truyền giữa các địa điểm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một loại kết nối, SD-WAN có thể kết hợp nhiều đường truyền như cáp quang, 4G, 5G hoặc MPLS.

Điểm mạnh của SD-WAN là khả năng tự chọn tuyến phù hợp cho từng loại ứng dụng. Ví dụ, họp video có thể được ưu tiên đường truyền ổn định hơn, còn tải file thông thường có thể đi qua đường truyền chi phí thấp hơn. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu hiệu năng mạng và kiểm soát chi phí tốt hơn.

Ưu điểm của mạng WAN

Mạng WAN - Ảnh 04

Dưới đây là ưu điểm của việc sử dụng WAN so với mạng LAN:

Mạng WAN giúp bạn bao phủ một khu vực địa lý lớn hơn, do đó các văn phòng kinh doanh ở khoảng cách xa hơn có thể dễ dàng giao tiếp với nhau.
Mạng WAN có thể chứa số lượng lớn hơn các thiết bị đầu cuối như điện thoại di động, máy tính xách tay, máy tính bảng, điều khiển trò chơi...
Các kết nối WLAN hoạt động bằng cách sử dụng các bộ thu và phát sóng vô tuyến được tích hợp trong các thiết bị khách.
Chia sẻ phần mềm và tài nguyên bằng cách kết nối với các máy trạm khác nhau.
Chia sẻ thông tin/tệp trên một khu vực lớn hơn.

Nhược điểm của WAN

Mặc dù mạng WAN có nhiều ưu điểm vượt trội so với mạng LAN, nhưng nó vẫn có những hạn chế/nhược điểm nhất định. Một số hạn chế nổi bật như sau:

Do kích thước và mức độ phức tạp lớn hơn nhiều, chi phí thiết lập ban đầu của mạng WAN là lớn hơn gấp nhiều lần so với mạng LAN.
Rất khó để duy trì mạng WAN vì nó sẽ cần các kỹ thuật viên và quản trị mạng có tay nghề cao.
Mạng WAN đòi hỏi nhiều thời gian để giải quyết các vấn đề vì sự tham gia của nhiều công nghệ có dây và không dây.
Mạng WAN cung cấp bảo mật thấp hơn so với các loại mạng khác.

Tạm kết

WAN là nền tảng quan trọng giúp kết nối nhiều mạng cục bộ ở các địa điểm khác nhau, từ văn phòng, chi nhánh đến trung tâm dữ liệu và dịch vụ đám mây. Với người dùng phổ thông, WAN thường xuất hiện qua cổng WAN trên router và kết nối Internet trong gia đình. Với doanh nghiệp, WAN là hạ tầng giúp chia sẻ dữ liệu, vận hành hệ thống tập trung và hỗ trợ làm việc từ xa hiệu quả hơn. Khi hiểu rõ phạm vi, cách hoạt động, ưu nhược điểm và sự khác biệt với LAN, bạn sẽ dễ hình dung đúng hơn Mạng WAN là gì.

Nếu bạn muốn nâng cấp mạng gia đình hoặc văn phòng nhỏ để kết nối ổn định hơn, có thể tham khảo router Wi-Fi 6 AX1500 TP-Link tại FPT Shop. Sản phẩm hỗ trợ Wi-Fi 6, băng tần kép với tốc độ không dây lên đến 1,5 Gbps, trong đó băng tần 5 GHz đạt 1201 Mbps và băng tần 2,4 GHz đạt 300 Mbps, phù hợp cho nhu cầu học online, làm việc từ xa, xem phim 4K hoặc kết nối nhiều thiết bị trong nhà. Trước khi mua, bạn nên kiểm tra gói Internet, diện tích sử dụng và số lượng thiết bị để chọn router phù hợp.

Xem thêm: