Net Zero là gì? Ý nghĩa và lộ trình phát thải ròng bằng 0

Việc tìm hiểu Net Zero là gì giúp chúng ta hiểu rõ hơn vai trò, ý nghĩa cũng như các giải pháp thực tế nhằm bảo vệ hành tinh và xây dựng một tương lai xanh.

Net Zero là gì?

Net Zero, hay còn gọi là phát thải ròng bằng 0, là mục tiêu mà nhiều quốc gia và tổ chức trên thế giới đang hướng tới nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu. Net Zero được hiểu là trạng thái trong đó lượng khí nhà kính (Greenhouse Gas - GHG) thải vào khí quyển được cân bằng với lượng GHG được loại bỏ.

Để đạt được mục tiêu này, cần triển khai các biện pháp khử cacbon, bao gồm giảm lượng khí thải phát sinh và tăng cường khả năng hấp thụ carbon. Một số giải pháp điển hình là trồng rừng hoặc áp dụng các công nghệ tiên tiến thu giữ và lưu trữ carbon.

Tầm quan trọng của Net Zero là gì?

Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng để tránh những hậu quả nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu và bảo vệ hành tinh, nhiệt độ toàn cầu cần được giới hạn ở mức không tăng quá 1.5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Hiện nay, Trái đất đã nóng hơn khoảng 1.1°C so với cuối thế kỷ 19 và lượng phát thải vẫn tiếp tục gia tăng.

Theo Thỏa thuận Paris, để giữ mức tăng nhiệt không vượt quá 1.5°C, thế giới cần giảm 45% lượng phát thải vào năm 2030 và đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Điều này đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ sự tích tụ khí nhà kính trong khí quyển nhằm hạn chế hiện tượng nóng lên toàn cầu và các thiên tai cực đoan.

Bảy lĩnh vực chính góp phần tạo ra phát thải bao gồm: năng lượng điện, công nghiệp, giao thông, xây dựng, nông nghiệp, lâm nghiệp và quản lý chất thải.

Ý nghĩa của mục tiêu Net Zero là gì?

Net Zero đảm bảo rằng lượng khí nhà kính do con người tạo ra không vượt quá khả năng hấp thụ tự nhiên của Trái đất. Đây là bước chuyển đổi mang tính toàn diện, tác động đến mọi hệ thống kinh tế và xã hội, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững.

Ngoài việc giảm phát thải, Net Zero còn khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và năng lượng tái tạo. Những nỗ lực này không chỉ giúp tạo ra việc làm mới, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và xây dựng một tương lai bền vững hơn.

Hiện trạng Net Zero tại Việt Nam

Cam kết quốc tế

Tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc lần thứ 26 (COP26), Việt Nam đã chính thức cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đây là lời khẳng định trách nhiệm và quyết tâm của Việt Nam trong nỗ lực chung của toàn cầu nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu.

Chính sách và quy định

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành Chiến lược Phát triển Năng lượng Quốc gia, trong đó đặt ra các mục tiêu cụ thể về sử dụng và tiết kiệm năng lượng. Theo đó, đến năm 2030, tổng nhu cầu năng lượng sơ cấp dự kiến đạt 175 - 195 triệu tấn dầu quy đổi (TOE) và tăng lên 320 - 350 triệu TOE vào năm 2045. Năng lượng tái tạo được định hướng chiếm 20 - 25% tổng năng lượng sơ cấp vào năm 2030 và tăng mạnh lên 60 - 65% vào năm 2045.

Song song với đó, các biện pháp tiết kiệm năng lượng cũng được đẩy mạnh, với kế hoạch giảm 9% mức tiêu thụ so với kịch bản thông thường (BAU) vào năm 2030 và 20% vào năm 2045. Trong lĩnh vực năng lượng, mục tiêu là cắt giảm phát thải khí nhà kính 25% vào năm 2030 và 70% vào năm 2045 so với kịch bản BAU. Việc phát triển hệ thống điện thông minh, an toàn và hiệu quả cũng được xác định là trọng tâm để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Kết quả đạt được

Nhờ những chính sách khuyến khích phát triển năng lượng sạch, Việt Nam đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn 2019 - 2020. Đến cuối năm 2020, tổng công suất điện mặt trời đạt 16.700 MW, đưa Việt Nam trở thành một trong mười quốc gia phát triển năng lượng tái tạo nhanh nhất thế giới. Trong nông nghiệp, các giải pháp canh tác và chăn nuôi bền vững đã giúp giảm khoảng 1.5 triệu tấn CO₂ trong năm 2020. Lĩnh vực sử dụng đất và lâm nghiệp cũng đạt nhiều tiến bộ với tỷ lệ che phủ rừng hướng tới mục tiêu 42% vào năm 2030, đồng thời ghi nhận mức giảm 11.1 triệu tấn CO₂ trong năm 2020.

Ở lĩnh vực xử lý chất thải, khoảng 71% rác thải sinh hoạt được xử lý bằng phương pháp chôn lấp, 16% được chế biến thành compost và 13% được xử lý bằng cách đốt. Trong công nghiệp, các biện pháp cải tiến quy trình sản xuất đã góp phần giảm 4.06 triệu tấn CO₂ chỉ riêng trong năm 2020. Những kết quả này cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong tiến trình hướng tới mục tiêu Net Zero, đồng thời khẳng định tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và kinh tế xanh.

Các biện pháp hướng tới phát thải ròng bằng 0

Năng lượng tái tạo đang trở thành nền tảng quan trọng trong lộ trình đạt mục tiêu Net Zero. Dự báo đến năm 2035, khoảng 60% điện năng toàn cầu sẽ đến từ các nguồn năng lượng tái tạo. Trong thập kỷ qua, lĩnh vực này đã có tốc độ phát triển vượt xa hầu hết các dự đoán trước đây.

Phát triển năng lượng mặt trời và gió

Theo ước tính của McKinsey, đến năm 2026, công suất điện tái tạo toàn cầu sẽ tăng hơn 80% so với năm 2020, đạt hơn 5.022 gigawatt. Trong mức tăng này, điện gió và điện mặt trời chiếm tới hai phần ba, tương đương mức tăng trưởng 150% (3.404 gigawatt). Đặc biệt, điện gió ngoài khơi được xem là một trong những nguồn năng lượng sạch nhất, với lượng phát thải CO₂ cực thấp, tương đương điện gió trên bờ. Nguồn năng lượng này có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các quốc gia đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Tăng cường hiệu quả năng lượng và cải tiến công nghệ

Bên cạnh việc phát triển các nguồn năng lượng mới, cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng cũng là giải pháp thiết yếu. Việc áp dụng robot và tự động hóa trong sản xuất giúp giảm thiểu công đoạn thủ công, tiết kiệm năng lượng và nâng cao năng suất. Công nghệ IoT (Internet of Things) cũng mang lại khả năng giám sát, điều khiển và tối ưu hóa quá trình sản xuất, từ đó giảm đáng kể mức tiêu thụ năng lượng.

Xây dựng xanh

Ngành xây dựng đóng vai trò lớn trong lộ trình giảm phát thải. Các công trình xanh không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải carbon mà còn mang lại lợi ích kinh tế lâu dài. Theo nghiên cứu của Tổ chức Năng lượng Tiết kiệm Hoa Kỳ (ACEEE) năm 2023, tòa nhà xanh có thể tiết kiệm đến 30% chi phí năng lượng so với các công trình truyền thống. Điều này cho thấy tiềm năng to lớn của mô hình xây dựng bền vững trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vừa tuân thủ quy định môi trường vừa gia tăng hiệu quả kinh tế.

Thu giữ và lưu trữ carbon (CCS)

Thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) là một trong những công nghệ tiên tiến nhằm giảm thiểu khí thải CO₂ từ các nguồn phát thải lớn như nhà máy nhiệt điện. Công nghệ này bao gồm việc thu giữ khí CO₂, vận chuyển và lưu trữ lâu dài dưới lòng đất. CCS được kỳ vọng là một trong những giải pháp hiệu quả để giảm phát thải và tiến tới mục tiêu trung hòa carbon.

Bảo vệ và trồng rừng

Rừng không chỉ đóng vai trò là “lá phổi xanh” hấp thụ carbon mà còn mang lại cơ hội phát triển kinh tế bền vững. Việc bảo tồn và tái trồng rừng có thể thúc đẩy các ngành công nghiệp như du lịch sinh thái, đồng thời cung cấp nguồn sinh khối phục vụ sản xuất năng lượng sạch. Phân tích của McKinsey cho thấy, nếu các nỗ lực bảo tồn đất và nước được tăng gấp đôi vào năm 2030, ngành du lịch sinh thái có thể tạo thêm khoảng 30 triệu việc làm. Ngoài ra, các công nghệ hỗ trợ như kỹ thuật trồng cây cải tiến hay phần mềm giám sát rừng có thể nâng cao hiệu quả và mở ra nhiều cơ hội thương mại trong lĩnh vực này.

Kết luận

Qua những phân tích trên, có thể thấy Net Zero là gì không chỉ dừng lại ở khái niệm phát thải ròng bằng 0, mà còn là chiến lược toàn diện để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Hành trình này đòi hỏi sự chung tay của chính phủ, doanh nghiệp và từng cá nhân. Với những nỗ lực hiện tại, Net Zero không chỉ là mục tiêu, mà còn là cơ hội để kiến tạo một thế giới an toàn, xanh và bền vững cho các thế hệ mai sau.

Để góp phần bảo vệ môi trường, hãy tới ngay cửa hàng FPT Shop để mua sắm thiết bị điện máy sử dụng môi chất lạnh thế hệ mới, thân thiện với tầng ozone. Sản phẩm giá tốt, bảo hành dài hạn, chuẩn chính hãng mang đến sự yên tâm khi sử dụng.

Xem nhanh: Tủ lạnh

Xem thêm: