Người phụ thuộc là gì? Những đối tượng nào được xem là người phụ thuộc hiện nay

Các thắc mắc liên quan đến người phụ thuộc và mức giảm trừ gia cảnh mới nhất hiện nay luôn là vấn đề được nhiều người quan tâm, đặc biệt là những cá nhân đang thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân. Theo quy định, đối tượng được hưởng giảm trừ gia cảnh gồm cả người nộp thuế và những người phụ thuộc mà họ có trách nhiệm chu cấp, chăm lo. Trong bài viết này, FPT Shop sẽ phân tích rõ khái niệm người phụ thuộc là gì và cung cấp những thông tin cần thiết xoay quanh đối tượng này.

1. Người phụ thuộc là gì?

Khái niệm người phụ thuộc thường xuyên được nhắc đến trong các quy định liên quan đến việc giảm trừ thuế thu nhập cá nhân. Vậy cụ thể người phụ thuộc là ai? Đó là cá nhân mà người nộp thuế thu nhập cá nhân có nghĩa vụ phải chăm sóc và chu cấp.

Những đối tượng được xác định là người phụ thuộc bao gồm:

Thứ nhất là con ruột, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ hoặc chồng, và con ngoài giá thú.

Trường hợp con chưa đủ 18 tuổi.
Trường hợp con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, mất khả năng lao động.
Con đang học tập tại Việt Nam hoặc nước ngoài ở các bậc đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, hoặc học nghề hay con từ 18 tuổi trở lên vẫn đang theo học phổ thông, với điều kiện không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân dưới 1 triệu đồng/tháng từ mọi nguồn thu.

Thứ hai là vợ hoặc chồng của cá nhân nộp thuế.

Trường hợp người này còn trong độ tuổi lao động thì cần đồng thời đáp ứng hai tiêu chí sau:

Là người bị khuyết tật, mất khả năng làm việc.
Không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân hàng tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng.
Nếu đã ngoài độ tuổi lao động thì yêu cầu chỉ cần không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân mỗi tháng dưới 1 triệu đồng.

Thứ ba là cha mẹ ruột, cha mẹ vợ hoặc cha mẹ chồng, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi hợp pháp của người nộp thuế.

Những người thuộc độ tuổi lao động cần hội đủ cả hai điều kiện sau:

Bị khuyết tật, không đủ khả năng lao động.
Không có nguồn thu hoặc tổng thu nhập bình quân hàng tháng trong năm từ mọi nguồn không vượt quá 1 triệu đồng.

Với người đã hết tuổi lao động, được tính phụ thuộc khi không có thu nhập hoặc mức thu nhập bình quân hàng tháng không vượt mức 1 triệu đồng để đủ điều kiện.

Các cá nhân khác gồm:

Anh, chị, em ruột của người nộp thuế.
Ông bà nội, ông bà ngoại, cô, dì, cậu, chú, bác ruột của người nộp thuế.
Cháu ruột của người nộp thuế, tức là con của anh, chị, em ruột.
Các cá nhân khác mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy định pháp luật.

2. Độ tuổi của bố mẹ khi xác định người phụ thuộc

Căn cứ vào Điều 169 của Bộ luật Lao động, quy định về tuổi nghỉ hưu được xác định theo lộ trình như sau:

Đối với người lao động làm việc trong điều kiện bình thường, độ tuổi nghỉ hưu sẽ được điều chỉnh dần đến năm 2028 là 62 tuổi đối với nam và đến năm 2035 là 60 tuổi đối với nữ.
Từ năm 2021, độ tuổi nghỉ hưu bắt đầu là 60 tuổi 3 tháng đối với nam và 55 tuổi 4 tháng đối với nữ, mỗi năm tăng thêm 3 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ.

Tóm lại, nếu cha mẹ của bạn vẫn đang trong độ tuổi lao động thì bắt buộc phải là người khuyết tật, không có khả năng lao động và có thu nhập trung bình hàng tháng không vượt mức 1.000.000 đồng để được tính là người phụ thuộc. Trường hợp cha mẹ đã quá độ tuổi lao động theo quy định của pháp luật thì chỉ cần đảm bảo mức thu nhập trung bình hàng tháng không vượt 1.000.000 đồng là đủ điều kiện để áp dụng giảm trừ gia cảnh.

3. Trường hợp được giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc

Theo điểm c.2 khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định:

Người nộp thuế có thể được hưởng quyền lợi giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc nếu đã hoàn tất thủ tục đăng ký mã số thuế và được cơ quan thuế cấp mã số thuế cá nhân.

Khi thực hiện đăng ký người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh, cơ quan thuế sẽ cấp mã số thuế cho người phụ thuộc và cho phép người nộp thuế được tạm thời áp dụng mức giảm trừ này kể từ thời điểm đăng ký trong năm tính thuế. Trường hợp người phụ thuộc đã được đăng ký giảm trừ trước khi Thông tư hiện hành có hiệu lực thì vẫn tiếp tục được hưởng quyền giảm trừ cho đến khi mã số thuế của họ được cấp đầy đủ.

Nếu trong năm người nộp thuế chưa kịp tính giảm trừ cho người phụ thuộc thì vẫn có thể khai bổ sung khi quyết toán thuế năm, tính từ tháng phát sinh trách nhiệm nuôi dưỡng, với điều kiện đã hoàn tất thủ tục đăng ký giảm trừ. Đặc biệt, với những người phụ thuộc thuộc nhóm đối tượng khác (theo hướng dẫn tại tiết d.4, điểm d, khoản 1, Điều 9 của Thông tư 111/2013/TT-BTC), việc đăng ký phải được thực hiện chậm nhất là vào ngày 31 tháng 12 của năm tính thuế. Nếu vượt quá thời hạn này, người nộp thuế sẽ không được xét giảm trừ gia cảnh cho năm đó.

Lưu ý rằng, mỗi cá nhân phụ thuộc chỉ được áp dụng giảm trừ một lần duy nhất cho một người nộp thuế trong cùng một năm. Trường hợp có nhiều người nộp thuế cùng tham gia chăm sóc hoặc chu cấp cho một người phụ thuộc thì các bên liên quan cần thống nhất lựa chọn một người đứng tên đăng ký để được tính giảm trừ hợp lệ.

4. Cách đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc

Sau khi đã rõ người phụ thuộc là gì, bạn cần nắm rõ cách thức đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc.

Trường hợp thứ nhất: Người nộp thuế trực tiếp đăng ký người phụ thuộc tại cơ quan thuế

Bước 1: Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đăng ký người phụ thuộc.

Người nộp thuế cần hoàn tất tờ khai đăng ký thuế theo mẫu số 20-ĐK-TCT.
Kèm theo là bản sao các giấy tờ sau tùy theo từng trường hợp cụ thể của người phụ thuộc:
Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân: Áp dụng với người phụ thuộc từ 14 tuổi trở lên mang quốc tịch Việt Nam.
Giấy khai sinh hoặc Hộ chiếu: Áp dụng với người phụ thuộc dưới 14 tuổi có quốc tịch Việt Nam.
Hộ chiếu: Dành cho người phụ thuộc dưới 14 tuổi là công dân nước ngoài hoặc công dân Việt Nam nhưng đang cư trú tại nước ngoài.

Bước 2: Gửi hồ sơ đến cơ quan thuế có thẩm quyền xử lý.

Cục thuế nơi người nộp thuế làm việc: Dành cho cá nhân cư trú có thu nhập từ lương, thưởng được chi trả bởi tổ chức quốc tế, cơ quan đại sứ, lãnh sự tại Việt Nam nhưng chưa thực hiện khấu trừ thuế.
Cục Thuế nơi phát sinh thu nhập: Đối với trường hợp nhận thu nhập từ lương, công tác do tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài chi trả.
Chi cục Thuế nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú): Áp dụng đối với các trường hợp còn lại.

Trường hợp thứ hai: Người nộp thuế ủy quyền cho cơ quan chi trả thu nhập đăng ký người phụ thuộc

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ gửi đến đơn vị chi trả thu nhập (doanh nghiệp, tổ chức)

Người nộp thuế cần gửi các tài liệu sau đến nơi làm việc

Giấy ủy quyền cho đơn vị đăng ký người phụ thuộc thay mặt người nộp thuế.
Bản sao giấy tờ cá nhân của người phụ thuộc:
Căn cước công dân/Chứng minh nhân dân: Với người phụ thuộc từ 14 tuổi trở lên mang quốc tịch Việt Nam.
Giấy khai sinh hoặc Hộ chiếu: Dành cho trẻ em dưới 14 tuổi mang quốc tịch Việt Nam.
Hộ chiếu: Dành cho người phụ thuộc dưới 14 tuổi là người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam sống tại nước ngoài.
Các giấy tờ chứng minh mối quan hệ và nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định.

5. Mức giảm trừ gia cảnh theo quy định pháp luật hiện hành

Theo các quy định pháp luật hiện hành, mức giảm trừ gia cảnh bao gồm phần giảm trừ cho chính người nộp thuế và phần giảm trừ dành cho người phụ thuộc. Mức giảm trừ cụ thể sẽ tùy thuộc vào từng đối tượng.

Từ ngày 01/07/2020 trở đi, theo Nghị quyết số 954/2020/NQ-UBTVQH14 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, mức giảm trừ gia cảnh có sự điều chỉnh và được áp dụng cho việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân từ năm 2020 như sau:

Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 11.000.000 đồng/tháng (tương đương 132.000.000 đồng/năm).
Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 4.400.000 đồng mỗi tháng.

Tạm kết

Những thông tin được đề cập trong bài viết nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn người phụ thuộc là gì theo quy định pháp luật Việt Nam liên quan đến việc đăng ký giảm trừ gia cảnh. Việc chuẩn bị hồ sơ và tiến hành đăng ký người phụ thuộc không phải là quy trình quá phức tạp; các giấy tờ cần thiết tương đối dễ chuẩn bị. Người nộp thuế có thể tự mình thực hiện việc đăng ký, hoặc nếu muốn, có thể ủy quyền cho đơn vị chi trả thu nhập đứng ra thực hiện thủ tục đăng ký thay.

Một chiếc laptop trong tay có thể giúp bạn tra cứu những thông tin liên quan đến người phụ thuộc và những vấn đề quan trọng liên quan đến quyền lợi cá nhân. Bạn có thể đến FPT Shop để được tư vấn nhiều mẫu laptop giá rẻ hiện đang có nhiều ưu đãi, đi kèm chế độ đổi trả và bảo hành uy tín. Xem các sản phẩm tại đây:

Laptop giá rẻ

Xem thêm:

Hướng dẫn 3 cách tra cứu mã số thuế người phụ thuộc chi tiết, cập nhật mới nhất năm 2024

Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân? Những quy định mới nhất về thuế thu nhập cá nhân 2025

Cập nhật các quy định giảm trừ gia cảnh trong thuế thu nhập cá nhân năm 2026 - Những điểm cần lưu ý