Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là gì? Học sinh lớp mấy phải nhận biết đặc điểm của phong cách này?

Trong chương trình Ngữ văn phổ thông, học sinh được làm quen với nhiều phong cách ngôn ngữ khác nhau nhằm hình thành kỹ năng đọc hiểu và sáng tạo văn bản. Trong số đó, phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là dạng ngôn ngữ đặc biệt, gắn liền với cảm xúc, hình tượng và cá tính sáng tạo. Vậy cụ thể phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là gì, học sinh lớp mấy cần nhận biết đặc điểm của phong cách này và các hoạt động nào trong trường giúp phát triển năng lực nghệ thuật? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết.

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là gì?

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật, hay còn gọi tắt là phong cách nghệ thuật, là dạng ngôn ngữ mang tính biểu cảm cao, được sử dụng chủ yếu trong sáng tác văn học, thơ ca, kịch bản, ca từ, điện ảnh và các hình thức nghệ thuật khác. Đây là phương tiện thể hiện cái đẹp trong ngôn từ, đồng thời chuyển tải cảm xúc, suy tưởng, thế giới nội tâm của người viết đến người đọc một cách sâu sắc và tinh tế.

Không giống các phong cách ngôn ngữ khác (như phong cách hành chính, báo chí, khoa học...), phong cách ngôn ngữ nghệ thuật hướng tới giá trị thẩm mỹ, sử dụng hình ảnh mang tính gợi cảm, biểu tượng, ẩn dụ và giàu sức liên tưởng.

Ví dụ về phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

Phong cách này có thể được tìm thấy ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Dưới đây là một số ví dụ minh họa:

Trong văn học

Tác phẩm văn học luôn là mảnh đất màu mỡ để phong cách nghệ thuật tỏa sáng. Chẳng hạn:

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh nổi bật với phong cách nhẹ nhàng, trong trẻo, gần gũi tuổi học trò. Tác phẩm Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh sử dụng nhiều hình ảnh nên thơ, gợi nhớ miền ký ức tuổi thơ đẹp đẽ và đầy xúc động.

Trong âm nhạc

Lời bài hát thường mang đậm phong cách nghệ thuật: "Tháng tư là lời nói dối của em, là ngày em không trở lại." (Hà Anh Tuấn)

Những câu hát như vậy không chỉ kể một câu chuyện mà còn đánh thức cảm xúc nơi người nghe.

Trong quảng cáo

Ngôn ngữ trong các chiến dịch tiếp thị cũng sử dụng phong cách nghệ thuật để tạo ấn tượng:

"Nâng niu bàn chân Việt" – Slogan của Biti’s mang tính biểu cảm mạnh, đánh vào cảm xúc và lòng tự hào dân tộc.

Trong điện ảnh, sân khấu

Các đoạn thoại có chiều sâu, thể hiện triết lý sống cũng là biểu hiện của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật:

Trong phim Bố Già (Trấn Thành): “Có tiền chưa chắc hạnh phúc, nhưng không có tiền thì khổ là chắc.”

Trong diễn văn, phát biểu

Ngay cả các bài diễn thuyết lịch sử cũng vận dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm:

Hồ Chí Minh trong Tuyên ngôn Độc lập (1945): “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được…”

Những câu văn này không chỉ truyền tải thông tin mà còn tạo cảm xúc sâu sắc trong lòng người nghe.

Học sinh lớp mấy cần biết đặc điểm phong cách ngôn ngữ nghệ thuật?

Theo Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, việc nhận diện đặc điểm nổi bật về phong cách nghệ thuật của một tác giả văn học là yêu cầu nằm trong chương trình lớp 11.

Cụ thể, học sinh lớp 11 cần:

• Nhận biết được các nét riêng trong sự nghiệp sáng tác của một tác giả lớn.
• Phân tích phong cách nghệ thuật đặc trưng của tác giả đó qua tác phẩm.
• Biết cách viết và thuyết trình về một nhà văn/tác phẩm cụ thể.

Mục tiêu của yêu cầu này là giúp học sinh rèn luyện khả năng đọc sâu, cảm thụ tốt các tác phẩm văn học, từ đó hình thành tư duy phản biện, phân tích và sáng tạo trong việc làm văn.

Học sinh lớp 11 có được tham gia hoạt động nghệ thuật do trường tổ chức không?

Căn cứ theo khoản 3 Điều 35 của Điều lệ trường trung học ban hành theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, học sinh phổ thông – bao gồm cả lớp 11 – được tham gia các hoạt động nhằm phát triển năng khiếu về học tập, thể thao, nghệ thuật nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Quyền lợi cụ thể bao gồm:

• Tham gia các câu lạc bộ âm nhạc, sân khấu, hội họa trong nhà trường.
• Tham gia viết kịch bản, diễn kịch, tổ chức sự kiện văn nghệ, báo tường...
• Được hỗ trợ và bồi dưỡng nếu có năng khiếu nổi bật.
• Được bảo vệ quyền lợi, tôn trọng và khuyến khích phát triển toàn diện.

Điều này không chỉ góp phần phát huy phong cách ngôn ngữ nghệ thuật trong môi trường học đường, mà còn tạo sân chơi sáng tạo, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về trí tuệ và cảm xúc.

Tại sao cần rèn luyện phong cách ngôn ngữ nghệ thuật?

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật không chỉ là đặc trưng trong văn chương mà còn là công cụ hữu hiệu giúp học sinh:

• Nâng cao khả năng biểu đạt: Tư duy sáng tạo, cách diễn đạt giàu hình ảnh và cảm xúc khiến bài viết, bài thuyết trình hấp dẫn hơn.
• Phát triển cảm thụ thẩm mỹ: Học sinh sẽ nhạy cảm hơn với cái đẹp, giá trị nghệ thuật và nhân văn trong cuộc sống.
• Hình thành tư duy độc lập: Việc phân tích phong cách nghệ thuật của từng tác giả giúp người học hiểu rằng mỗi con người có một “giọng nói” riêng, từ đó nuôi dưỡng cá tính trong học tập và sáng tạo.

Kết luận

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật không chỉ là một phần kiến thức của chương trình Ngữ văn lớp 11 mà còn là yếu tố nền tảng giúp học sinh cảm thụ, sáng tạo và phát triển bản thân một cách toàn diện. Từ những dòng thơ, lời nhạc, đến từng câu thoại trong phim hay phát ngôn trong diễn văn, phong cách nghệ thuật luôn hiện diện, lan tỏa vẻ đẹp ngôn từ và chiều sâu tư tưởng. Việc hiểu và vận dụng phong cách này là cách để học sinh tiếp cận thế giới ngôn ngữ giàu cảm xúc và nhân văn hơn bao giờ hết.

Nếu bạn đang cần một thiết bị nhỏ gọn, mạnh mẽ cho việc học và giải trí, thì máy tính bảng chính là lựa chọn lý tưởng. Tại FPT Shop, bạn có thể dễ dàng tìm thấy các mẫu máy tính bảng chính hãng từ Samsung, iPad, Xiaomi… với cấu hình mạnh mẽ, giá tốt, trả góp 0%, quà tặng hấp dẫn. Xem ngay tại đây: 

• Máy tính bảng

Xem thêm: 

• Thành phần phụ chú là gì? Cấu trúc, vai trò và cách sử dụng hiệu quả trong câu văn tiếng Việt
• Vị ngữ là gì? Cấu tạo của vị ngữ? Một số bài tập vận dụng cụ thể để hiểu thêm về vị ngữ