Phụ nữ trong các ngành STEM: 6 gương mặt nổi bật nhất

Trong thế giới khoa học, vẫn có những người phụ nữ bền bỉ bước đi, vượt qua rào cản để khẳng định trí tuệ và đam mê của mình. Họ là những bộ óc xuất chúng, là biểu tượng truyền cảm hứng cho hàng triệu người. Hãy cùng khám phá câu chuyện của những người phụ nữ trong các ngành STEM - những nhân vật tiên phong đã làm thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về thế giới và khoa học.

STEM là gì?

STEM là viết tắt của bốn lĩnh vực: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học). Đây là nhóm ngành học và nghề nghiệp gắn liền với tư duy logic, sáng tạo và giải quyết vấn đề - những yếu tố then chốt thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội hiện đại. STEM còn phản ánh những kỹ năng thiết yếu trong thế kỷ 21, từ nghiên cứu khoa học đến phát triển phần mềm, thiết kế kỹ thuật và phân tích dữ liệu.

phụ nữ trong các ngành STEM 1

STEM đóng vai trò trung tâm trong đổi mới sáng tạo, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Chính vì vậy, giáo dục STEM ngày càng được chú trọng nhằm trang bị cho thế hệ trẻ khả năng thích nghi, sáng tạo và tư duy phản biện. Dù thường được coi là lĩnh vực thống trị bởi nam giới, ngày nay, ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia và khẳng định vị trí của mình trong STEM, góp phần phá vỡ định kiến giới và truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng.

Những người phụ nữ trong các ngành STEM nổi bật nhất

1. Tiến sĩ Sabrina Gonzalez Pasterski - Lĩnh vực Vật lý

Tiến sĩ Sabrina Gonzalez Pasterski được nhiều người mệnh danh là “Albert Einstein mới” hay “Einstein phiên bản nữ” nhờ tài năng xuất chúng trong lĩnh vực vật lý lý thuyết. Cô tập trung nghiên cứu các chủ đề phức tạp như lỗ đen, lực hấp dẫn lượng tử và lý thuyết dây. Năm 2012, khi mới 19 tuổi, Pasterski đã được tạp chí Scientific American vinh danh trong danh sách “30 under 30”.

Trước tuổi 30, cô đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật: tốt nghiệp thủ khoa ngành Vật lý tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), có công trình được trích dẫn bởi nhà vật lý huyền thoại Stephen Hawking, từng dẫn dắt nhóm nghiên cứu chuyên sâu về vật lý lượng tử. Niềm đam mê STEM của Pasterski bắt đầu từ năm 9 tuổi sau một chuyến bay đầu tiên trong đời. Được cha và giáo viên khích lệ, cô bắt đầu chế tạo động cơ máy bay từ năm 10 tuổi, chỉ hai năm sau, đã hoàn thiện một chiếc máy bay thực thụ. Khi mới 14 tuổi, cô tự mình lái bay thử nghiệm qua hồ Michigan, trở thành người trẻ nhất từng điều khiển máy bay riêng.

Ban đầu khi học ngành Kỹ thuật hàng không vũ trụ tại MIT, Pasterski sớm nhận ra rằng việc thiết kế máy bay không thỏa mãn trí tò mò khoa học của mình. Cô chuyển hướng sang vật lý lý thuyết, theo học Tiến sĩ tại Đại học Harvard và tiếp tục nghiên cứu tại Đại học Princeton, sau đó gia nhập Viện Vật lý Lý thuyết Perimeter (Canada) năm 2021. Tại đây, cô khởi xướng “Sáng kiến Holography Thiên thể” nhằm kết nối giữa cơ học lượng tử và thuyết tương đối rộng.

Ngoài sự nghiệp nghiên cứu, Pasterski còn tích cực vận động cho sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực STEM. Cô thường xuyên diễn thuyết tại các hội thảo, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, đặc biệt là các bé gái, theo đuổi đam mê khoa học. Cô từng được mời đến Nhà Trắng để tham gia thảo luận trong sáng kiến “Let Girls Learn”, hướng tới mục tiêu thúc đẩy quyền tiếp cận giáo dục STEM cho nữ giới toàn cầu.

2. Tiến sĩ Danielle Wood - Lĩnh vực Kỹ thuật

Tiến sĩ Danielle Wood hiện là Trợ lý Giáo sư và Giám đốc Nhóm Nghiên cứu Space Enabled tại MIT Media Lab thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Với tầm nhìn kết nối khoa học vũ trụ và các mục tiêu phát triển bền vững, cô tập trung nghiên cứu cách ứng dụng công nghệ không gian, đặc biệt là vệ tinh, để giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường, từ biến đổi khí hậu đến quản lý tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển.

Sự nghiệp của Tiến sĩ Wood là sự kết hợp giữa khoa học kỹ thuật, chính sách và đạo đức công nghệ. Cô từng làm việc tại nhiều tổ chức hàng đầu như NASA Goddard Space Flight Centre, NASA Headquarters, Aerospace Corporation, Đại học Johns Hopkins và Văn phòng Liên Hợp Quốc về Hoạt động Vũ trụ. Những trải nghiệm này giúp cô xây dựng cách tiếp cận liên ngành độc đáo, nơi công nghệ cao phục vụ trực tiếp cho công bằng xã hội và phát triển toàn diện.

3. Giáo sư Carolyn R. Bertozzi - Lĩnh vực Hóa học

Giáo sư Carolyn R. Bertozzi là một trong những người phụ nữ trong các ngành STEM vô cùng tài giỏi. Bà là một nhà hóa học xuất sắc và là chủ nhân của giải Nobel Hóa học, với những đóng góp đột phá trong lĩnh vực hóa học click và hóa học sinh học. Các nghiên cứu của bà đã mở ra hướng đi mới cho y học hiện đại, đặc biệt là trong việc phát triển liệu pháp điều trị ung thư trúng đích và ứng dụng trong ngành dược phẩm.

Hóa học click là quá trình kết nối các phân tử nhỏ thành những cấu trúc lớn hơn một cách đơn giản, nhanh chóng và hiệu quả, thông qua các nhóm chức dễ phản ứng. Có thể hình dung nó giống như việc lắp ráp các mảnh Lego một cách linh hoạt, dễ dàng và chính xác. Nhờ tính chất này, các phản ứng click được ứng dụng rộng rãi để tạo ra các hợp chất hoặc vật liệu mới có đặc tính vượt trội như khả năng dẫn điện, kháng khuẩn, hấp thu ánh sáng hay chống tia UV.

Điểm đặc biệt trong công trình của Giáo sư Bertozzi là ứng dụng hóa học click trong môi trường sinh học sống, nơi bà phát triển các phản ứng hóa học sinh trực giao, nghĩa là các phản ứng có thể diễn ra bên trong tế bào mà không làm gián đoạn các quá trình sinh học tự nhiên. Những thành tựu này đã mang lại cho giới khoa học các công cụ mạnh mẽ để quan sát, can thiệp và hiểu rõ hơn hoạt động của hệ sinh học ở cấp độ phân tử.

4. Giáo sư Jennifer Doudna - Lĩnh vực Sinh học

Giáo sư Jennifer Doudna là một nhà hóa sinh xuất sắc, được biết đến rộng rãi nhờ công trình mang tính cách mạng trong lĩnh vực sinh học. Bà là một trong những đồng phát minh ra công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9, một công cụ tiên tiến cho phép con người can thiệp và chỉnh sửa bộ gen của các sinh vật sống. Phát minh này được ví như việc "viết lại mật mã của sự sống", mở ra một chương mới cho ngành khoa học sự sống và đưa nhân loại đến gần hơn với khát vọng chữa khỏi các bệnh nan y.

Năm 2020, bà cùng cộng sự Emmanuelle Charpentier đã được trao Giải Nobel Hóa học, trở thành hai trong số rất ít phụ nữ từng nhận được giải thưởng cao quý này. Những cống hiến của Giáo sư Doudna đã tạo ra bước ngoặt lớn trong nghiên cứu di truyền học, mở rộng tiềm năng ứng dụng của liệu pháp gen và mang lại hy vọng điều trị cho nhiều căn bệnh từng được xem là vô phương cứu chữa.

5. Giáo sư Maryna Viazovska - Lĩnh vực Toán học

Giáo sư Maryna Viazovska là một trong những người phụ nữ trong các ngành STEM xuất sắc. Cô là nhà toán học nổi bật với những đóng góp mang tính đột phá trong lý thuyết số. Cô nổi tiếng toàn cầu nhờ giải quyết một trong những bài toán kinh điển gây tranh cãi suốt hàng thế kỷ là bài toán đóng gói hình cầu: làm sao để sắp xếp các quả cầu một cách gọn gàng và hiệu quả nhất trong một thùng chứa.

Từ năm 2003 đến 2016, Maryna Viazovska kiên trì theo đuổi lời giải và cuối cùng đã tìm ra một “công thức kỳ diệu” cho cách sắp xếp tối ưu trong không gian 8 chiều và 24 chiều. Cô đã trở thành người phụ nữ thứ hai trong lịch sử được trao Huân chương Fields, giải thưởng danh giá nhất trong toán học, được ví như giải Nobel dành cho các nhà toán học dưới 40 tuổi.

Công trình của cô không chỉ giải quyết một vấn đề tồn tại hàng thế kỷ mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới trong toán học thuần túy, với tiềm năng ứng dụng sâu rộng trong vật lý lý thuyết, mật mã học và khoa học máy tính.

6. Tiến sĩ Lý Phi Phi (Fei Fei Li) - Lĩnh vực Công nghệ

Tiến sĩ Lý Phi Phi (Fei Fei Li) sinh ra tại Trung Quốc và trưởng thành ở Mỹ, là một trong những nhà khoa học máy tính hàng đầu thế giới, nổi bật với các nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và thị giác máy tính (computer vision). Bà đã góp phần định hình cách máy tính "nhìn thấy" và hiểu thế giới thông qua hình ảnh, trong đó dự án ImageNet do bà dẫn dắt được xem là cột mốc quan trọng giúp AI phát triển khả năng nhận diện hình ảnh với độ chính xác cao, mở đường cho hàng loạt ứng dụng AI hiện đại.

Với tầm nhìn nhân văn trong công nghệ, bà đồng sáng lập Viện Trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm (HAI) tại Đại học Stanford, thúc đẩy sự phát triển AI theo hướng có đạo đức, minh bạch và hòa nhập, nhằm bảo đảm lợi ích cho toàn xã hội. Bà từng đảm nhiệm vai trò quan trọng tại Google Cloud, nơi bà phát triển AutoML, giúp tự động hóa việc xây dựng mô hình học máy, qua đó mở rộng ứng dụng AI vào các bài toán thực tiễn.

Là một người nhiệt huyết với sự đa dạng và công bằng trong lĩnh vực công nghệ, Tiến sĩ Lý còn đồng sáng lập tổ chức AI4ALL nhằm truyền cảm hứng và hỗ trợ đào tạo thế hệ các nhà lãnh đạo AI tương lai. Những năm gần đây, bà tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang lĩnh vực AI và chăm sóc sức khỏe với mục tiêu giảm thiểu sai sót y khoa. Chính nhờ những đóng góp toàn diện và sâu sắc ấy, bà được ca ngợi như một trong những “người mẹ của trí tuệ nhân tạo”.

Những người phụ nữ trong các ngành STEM kể trên đã khẳng định tài năng xuất chúng và phá vỡ định kiến, mở đường cho hàng triệu cô gái trẻ dám mơ ước và hành động. Họ tạo ra những đột phá mang tầm thế giới, trở thành biểu tượng của sự kiên trì, đam mê và đổi mới. Những câu chuyện ấy là minh chứng rõ ràng rằng khoa học và công nghệ không phân biệt giới tính, điều quan trọng nhất là trí tuệ, lòng dũng cảm và khát vọng cống hiến.

Trải nghiệm đỉnh cao công nghệ với iPhone - chiếc điện thoại thông minh dẫn đầu xu hướng. Đặt mua ngay tại FPT Shop để nhận ưu đãi hấp dẫn và bảo hành chính hãng:

iPhone chính hãng

Xem thêm: