PPE là gì? Khái niệm và tiêu chuẩn ghi nhận trong kế toán

Báo cáo tài chính là công cụ phản ánh tình hình hoạt động và cấu trúc tài sản của doanh nghiệp. Trong đó, nhóm tài sản cố định hữu hình được phân loại thành PPE, đóng vai trò then chốt trong sản xuất, quản lý và hoạch định chiến lược. Vậy PPE là gì? Hãy cùng FPT Shop tìm hiểu chi tiết nhé.

PPE là gì?

PPE là gì? Theo chuẩn mực IAS 16, PPE (hay PP&E) là viết tắt của Property, Plant and Equipment, tức bất động sản, nhà xưởng và thiết bị. Đây là nhóm tài sản cố định hữu hình được doanh nghiệp sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh, cung cấp hàng hóa, dịch vụ, cho thuê hoặc phục vụ công tác quản lý, hành chính. Những tài sản này thường có thời gian khai thác dài hơn một chu kỳ kinh doanh.

PPE là gì 1

Các ví dụ phổ biến của PPE có thể kể đến: đất đai, tòa nhà văn phòng, nhà ăn, khu giải trí cho nhân viên, cầu, đường nội bộ phục vụ sản xuất, máy móc thiết bị, hệ thống máy tính, thiết bị mạng, máy photocopy, máy scan hay phương tiện vận chuyển cơ giới.

Một điểm khác biệt đáng chú ý là trong khi Việt Nam quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, nhiều quốc gia cho phép doanh nghiệp và cá nhân đứng tên quyền sở hữu. Vì vậy, trường hợp doanh nghiệp có quyền sở hữu đất thì sẽ hạch toán theo IAS 16. Ngược lại, nếu thuê đất hoặc mua quyền sử dụng đất, kế toán cần đánh giá bản chất giao dịch để xác định ghi nhận theo IAS 16, theo chuẩn mực tài sản vô hình hoặc theo quy định về tài sản thuê.

Tiêu chuẩn ghi nhận PPE là gì?

PPE được ghi nhận khi tài sản chắc chắn mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai cho doanh nghiệp và nguyên giá có thể xác định một cách đáng tin cậy.

Trước khi phân loại một khoản mục là PPE hay chỉ là hàng tồn kho, công cụ dụng cụ hoặc chi phí trong kỳ, kế toán cần xem xét các yếu tố sau:

Mục đích hình thành tài sản: Tài sản sử dụng hết trong quá trình sản xuất hoặc mua về để bán lại trong hoạt động thường xuyên sẽ không được ghi nhận là PPE.
Thời gian khai thác hữu ích: Chỉ những tài sản có thời gian sử dụng trên một chu kỳ sản xuất kinh doanh mới đáp ứng điều kiện ghi nhận.
Tính trọng yếu: Một số công cụ dụng cụ có thể dùng lâu dài nhưng giá trị nhỏ so với quy mô doanh nghiệp thường được hạch toán như hàng tồn kho hoặc chi phí trả trước. Trường hợp doanh nghiệp sở hữu nhiều công cụ dụng cụ cùng loại với tổng giá trị đáng kể, các khoản này có thể được tập hợp và ghi nhận là PPE theo IAS 16.

Bảng dưới đây minh họa sự khác biệt giữa các tiêu chí:

Tiêu chí đánh giá	Hàng tồn kho hoặc chi phí trong kỳ	PPE
Mục đích sử dụng	Tiêu hao trong sản xuất hoặc mua bán lại	Gắn trực tiếp với hoạt động của doanh nghiệp
Thời gian sử dụng	Dưới một chu kỳ sản xuất (dưới 1 năm)	Trên một chu kỳ sản xuất
Giá trị tài sản	Giá trị nhỏ	Giá trị thường lớn
Công cụ dụng cụ nhỏ lẻ	Hạch toán vào hàng tồn kho hoặc chi phí trả trước	Tập hợp thành nhóm có tổng giá trị đáng kể để ghi nhận

Cách xác định nguyên giá PPE

Nguyên giá PPE là tổng chi phí cần thiết để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng theo mục đích ban đầu. Theo IAS 16, nguyên giá bao gồm:

Giá mua tài sản, thuế nhập khẩu, thuế phí không được hoàn trả và chiết khấu thương mại.
Chi phí vận chuyển, lắp đặt, chạy thử, chuẩn bị mặt bằng.
Chi phí tư vấn, chuyên gia, nhân viên tham gia mua và hình thành tài sản.
Chi phí kiểm tra, kiểm định trước khi sử dụng.
Chi phí lãi vay liên quan (theo IAS 23).
Chi phí phục hồi, di dời, hoàn trả mặt bằng.
Chi phí xin giấy phép môi trường và chứng nhận đủ điều kiện hoạt động.

Các chi phí phát sinh trước giai đoạn tài sản sẵn sàng đi vào sử dụng nhưng sản phẩm phát sinh được bán sẽ ghi nhận theo IAS 2, không vốn hóa vào PPE.

Giá trị PPE sau ghi nhận ban đầu

Theo IAS 16, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai phương pháp để xác định giá trị PPE sau ghi nhận ban đầu, bao gồm phương pháp giá gốc và phương pháp đánh giá lại.

Phương pháp giá gốc

Với cách tiếp cận này, giá trị còn lại của PPE trên bảng cân đối kế toán được tính bằng nguyên giá ban đầu trừ đi khấu hao lũy kế cùng với các khoản tổn thất phát sinh do suy giảm giá trị. Trường hợp giá trị ghi sổ cao hơn giá trị có thể thu hồi, kế toán phải ghi nhận khoản lỗ tổn thất theo IAS 36 – Impairment Loss.

Phương pháp đánh giá lại

Theo phương pháp này, PPE được xác định lại theo giá trị hợp lý tại ngày đánh giá, sau đó trừ đi khấu hao lũy kế và các khoản tổn thất phát sinh kể từ thời điểm đánh giá. Khi một tài sản trong nhóm được điều chỉnh giá trị, toàn bộ tài sản thuộc cùng nhóm đó cũng phải được đánh giá lại để đảm bảo tính nhất quán.

Chi phí khấu hao sẽ được tính toán dựa trên giá trị mới sau điều chỉnh. Tần suất đánh giá lại có thể là hàng năm hoặc theo chu kỳ ngắn hơn, tùy thuộc vào mức độ biến động của giá trị hợp lý. Nếu giá trị còn lại của PPE có sự chênh lệch lớn so với giá trị hợp lý, việc tiến hành đánh giá lại là bắt buộc.

Giải đáp thắc mắc liên quan đến PPE

Khấu hao PPE là gì?

Khấu hao được hiểu là quá trình phân bổ có hệ thống giá trị của tài sản trong suốt thời gian sử dụng hữu ích. Chi phí khấu hao sẽ được ghi nhận trên báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Đối với những tài sản có cấu tạo phức tạp và bao gồm nhiều bộ phận như máy bay với khung thân và động cơ, mỗi bộ phận có giá trị đáng kể sẽ được trích khấu hao riêng biệt. Cách hạch toán này giúp phản ánh chính xác lợi ích kinh tế mà từng phần mang lại trong tương lai.

Việc trích khấu hao PPE sẽ chấm dứt tại thời điểm tài sản được phân loại là nắm giữ để bán hoặc khi tài sản ngừng được ghi nhận. Trong trường hợp tài sản không được sử dụng hoặc để nhàn rỗi, doanh nghiệp vẫn phải khấu hao hằng năm cho đến khi giá trị đã được phân bổ hết. Riêng với phương pháp khấu hao theo sản lượng, chi phí khấu hao sẽ bằng không khi không có hoạt động sản xuất trong kỳ.

Một điểm quan trọng là đất đai và công trình trên đất được xem là hai loại tài sản tách biệt. Trong đó, đất có thời gian sử dụng không giới hạn nên không bị trích khấu hao, trong khi các công trình xây dựng gắn liền với đất vẫn phải phân bổ chi phí khấu hao theo quy định.

Chi phí sửa chữa lớn và nâng cấp PPE được hạch toán ra sao?

Khi doanh nghiệp thực hiện sửa chữa lớn hoặc nâng cấp PPE nhằm gia tăng lợi ích kinh tế thu được từ tài sản, chi phí này sẽ được vốn hóa. Điều đó có nghĩa, các khoản chi sẽ được cộng vào nguyên giá của PPE thay vì ghi nhận trực tiếp vào chi phí trong kỳ. Sau khi điều chỉnh, phần chi phí này tiếp tục được phân bổ khấu hao theo thời gian sử dụng của tài sản.

Doanh nghiệp xử lý thế nào khi thanh lý PPE?

Khi một tài sản PPE được thanh lý, doanh nghiệp sẽ ghi nhận khoản lãi hoặc lỗ. Con số này được xác định dựa trên chênh lệch giữa số tiền thuần thu được từ việc thanh lý và giá trị còn lại chưa khấu hao của tài sản trên sổ sách kế toán. Khoản lãi sẽ được tính vào thu nhập, trong khi khoản lỗ sẽ được ghi nhận vào chi phí của kỳ phát sinh.

Thuyết minh PPE trên báo cáo tài chính bao gồm những gì?

Báo cáo tài chính của doanh nghiệp cần thuyết minh chi tiết về từng loại PPE, đảm bảo minh bạch thông tin về giá trị và khấu hao. Nội dung bao gồm:

Cơ sở đo lường nguyên giá của PPE, giải thích cách xác định giá trị ban đầu của tài sản.
Phương pháp khấu hao được áp dụng cho từng loại PPE.
Thời gian sử dụng hữu ích của tài sản và mức trích khấu hao tương ứng.
Nguyên giá và khấu hao lũy kế tại đầu và cuối kỳ báo cáo.
Biến động giá trị còn lại của tài sản trong kỳ, gồm: mua mới, ghi nhận mới, tăng giảm do đánh giá lại PPE, tổn thất do suy giảm giá trị, khấu hao trong kỳ và giảm do thanh lý.
Các thay đổi khác liên quan đến phân loại tài sản, như tài sản nắm giữ để bán, tài sản trong nhóm thanh lý, hoặc tài sản thâu tóm trong quá trình hợp nhất.
Chính sách của doanh nghiệp về lựa chọn phương pháp tính khấu hao và ước lượng thời gian sử dụng hữu ích.
Thuyết minh về các ước tính kế toán liên quan đến PPE, bao gồm giá trị còn lại và chi phí dự kiến cho việc tháo dỡ, di dời, hoàn trả mặt bằng khi hết thời hạn sử dụng theo quy định pháp luật.
Trường hợp PPE được đánh giá lại, báo cáo cần bổ sung ngày hiệu lực của việc đánh giá và xác nhận việc đánh giá có dựa trên đơn vị độc lập hay không.
Thông tin bổ sung về PPE tạm thời nhàn rỗi hoặc giá trị tài sản đã trích hết khấu hao nhưng vẫn đang tiếp tục sử dụng.

Các thông tin này giúp người đọc báo cáo tài chính hiểu rõ giá trị, tình trạng và phương pháp quản lý PPE của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tuân thủ chuẩn mực kế toán IAS 16.

Tạm kết

Qua bài viết này, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ PPE là gì, các tiêu chuẩn ghi nhận cũng như cách xác định và quản lý tài sản theo IAS 16. Việc nắm vững PPE không chỉ cần thiết cho kế toán mà còn hỗ trợ nhà quản trị doanh nghiệp đưa ra các quyết định chiến lược chính xác.

Để hỗ trợ tối đa cho công việc học tập, nghiên cứu hay xử lý số liệu kế toán, một chiếc laptop hiệu năng cao sẽ là lựa chọn cần thiết. Tại FPT Shop, bạn có thể tham khảo ngay các mẫu laptop ASUS với cấu hình mạnh mẽ, thiết kế hiện đại và mức giá đa dạng, phù hợp cho sinh viên ngành tài chính – kế toán cũng như người đi làm. Hãy đến FPT Shop để chọn ngay chiếc laptop đồng hành cùng bạn trong công việc và cuộc sống.