Stakeholder là gì? Vai trò then chốt của stakeholder trong mọi dự án kinh doanh

Bạn là sinh viên ngành kinh tế, đang làm việc trong dự án hoặc đang chuẩn bị kế hoạch truyền thông doanh nghiệp? Nếu vậy, chắc hẳn bạn từng nghe đến từ "stakeholder" nhưng chưa thật sự hiểu rõ ý nghĩa và ứng dụng thực tế. Vậy stakeholder là gì, làm sao để nhận diện đúng stakeholder trong dự án và xây dựng mối quan hệ hiệu quả? Bài viết này sẽ giúp bạn tiếp cận khái niệm này một cách dễ hiểu và sát với thực tế công việc.

Stakeholder là gì?

Stakeholder (Các bên liên quan) là các cá nhân, nhóm hoặc tổ chức có lợi ích hoặc bị ảnh hưởng bởi các quyết định, hoạt động và kết quả của một doanh nghiệp hoặc dự án. Họ có thể bao gồm nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp, cổ đông, đối tác kinh doanh, cộng đồng và chính phủ.

Bốn đặc điểm chính của stakeholder bao gồm:

• Quan tâm (Interest): Stakeholder luôn có những mối quan tâm cụ thể đến kết quả, mục tiêu, tiến độ hoặc danh tiếng của dự án và tổ chức. Mức độ quan tâm này ảnh hưởng trực tiếp đến cách họ tương tác và phản ứng với các hoạt động đang triển khai.
• Chia sẻ nguồn lực (Resources): Nhiều stakeholder đóng vai trò cung cấp nguồn lực thiết yếu như tài chính, nhân sự, kiến thức chuyên môn hoặc mạng lưới hỗ trợ. Sự đóng góp của họ có thể quyết định mức độ thành công của dự án.
• Tác động (Influence): Stakeholder có khả năng ảnh hưởng đến quyết định, hoạt động và chiến lược của tổ chức theo chiều hướng tích cực hoặc tiêu cực. Một số stakeholder sở hữu quyền lực cao trong việc định hình kết quả cuối cùng.
• Bị ảnh hưởng (Impact): Ngoài việc tạo ra tác động, stakeholder cũng là đối tượng chịu ảnh hưởng bởi những quyết định hoặc thay đổi trong quá trình thực hiện dự án. Mức độ bị ảnh hưởng có thể trực tiếp hoặc gián tiếp, ngắn hạn hoặc dài hạn.

Có mấy loại stakeholder?

Việc phân loại stakeholder (các bên liên quan) là bước nền tảng trong quy trình quản lý stakeholder trong doanh nghiệp hoặc tổ chức. Khi hiểu rõ từng nhóm stakeholder khác nhau, tổ chức có thể xây dựng chiến lược tương tác phù hợp nhằm giải quyết đúng nhu cầu, mối quan tâm và mức độ ảnh hưởng của từng nhóm. Dưới đây là hai cách phân loại phổ biến:

Phân loại theo vị trí trong tổ chức

Stakeholder nội bộ (Internal stakeholders)

Đây là những cá nhân hoặc nhóm có liên hệ trực tiếp với tổ chức hoặc dự án, thường tham gia vào hoạt động hằng ngày và quá trình ra quyết định.

Các đối tượng điển hình bao gồm:

• Nhân viên: Thực hiện công việc hằng ngày, trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng dự án.
• Ban lãnh đạo: Định hướng chiến lược, đưa ra các quyết định cấp cao.
• Nhà quản lý dự án: Điều phối, giám sát và đảm bảo tiến độ thực hiện đúng mục tiêu.
• Cổ đông: Sở hữu cổ phần trong công ty, có quyền biểu quyết và ảnh hưởng đến định hướng tổ chức.
• Nhà đầu tư nội bộ: Cung cấp nguồn vốn từ bên trong tổ chức, quan tâm đến hiệu quả và lợi nhuận.

Stakeholder bên ngoài (External stakeholders)

Dù không trực tiếp tham gia vào hoạt động nội bộ, nhóm này vẫn có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sự thành công hoặc thất bại của dự án.

Các đối tượng thường gặp bao gồm:

• Khách hàng: Người tiêu dùng hoặc sử dụng sản phẩm, dịch vụ của tổ chức.
• Nhà cung cấp: Cung cấp nguyên vật liệu, dịch vụ hoặc công nghệ hỗ trợ.
• Đối tác kinh doanh: Các tổ chức hợp tác chiến lược hoặc chia sẻ lợi ích.
• Cộng đồng địa phương: Người dân sống trong khu vực tổ chức hoạt động, chịu ảnh hưởng trực tiếp về môi trường, xã hội.
• Chính phủ và cơ quan quản lý: Thiết lập và giám sát các quy định pháp lý, cấp phép, thuế.
• Phương tiện truyền thông: Tác động đến hình ảnh và uy tín của tổ chức qua thông tin đại chúng.
• Tổ chức phi lợi nhuận: Nhóm quan tâm đến các vấn đề xã hội, môi trường hoặc đạo đức kinh doanh.

Phân loại theo mức độ ảnh hưởng

Stakeholder chính (Primary stakeholders)

Đây là những bên liên quan có ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ đến sự thành công của dự án. Họ đóng vai trò thiết yếu trong việc ra quyết định và cần được tổ chức ưu tiên quản lý, tương tác thường xuyên.

Đặc điểm:

• Có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả dự án.
• Thường giữ vai trò quyết định hoặc có tiếng nói trọng lượng trong tổ chức.
• Cần được cập nhật thông tin liên tục và tham gia vào các hoạt động quan trọng.

Stakeholder phụ (Secondary stakeholders)

Nhóm này có mức độ ảnh hưởng gián tiếp hoặc thấp hơn đến tổ chức. Mặc dù không can thiệp trực tiếp vào quy trình vận hành, họ vẫn có thể ảnh hưởng đến bối cảnh hoạt động, hình ảnh hoặc môi trường pháp lý.

Đặc điểm:

• Góp phần tạo nên bối cảnh xã hội và truyền thông của tổ chức.
• Có thể tác động đến danh tiếng, trách nhiệm xã hội hoặc môi trường hoạt động.
• Cần được theo dõi và thông tin định kỳ để đảm bảo mối quan hệ ổn định, không phát sinh rủi ro.

Vai trò của việc quản lý stakeholder

Khi các bên liên quan có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến kết quả cuối cùng, việc hiểu và quản lý stakeholder một cách chủ động trở thành yếu tố then chốt. Chính vì vậy, cần nhìn nhận rõ vai trò của việc quản lý stakeholder để đảm bảo mọi nguồn lực, kỳ vọng và rủi ro được kiểm soát hiệu quả.

• Tạo sự ủng hộ và hợp tác: Khi được lắng nghe và tham gia vào quá trình ra quyết định, các bên liên quan chủ động hỗ trợ mục tiêu dự án, giảm xung đột và tăng khả năng hoàn thành đúng hạn.
• Xây dựng lòng tin và tính minh bạch: Giao tiếp thường xuyên, chia sẻ thông tin rõ ràng giúp củng cố niềm tin giữa tổ chức và các bên liên quan, tạo nền tảng cho quan hệ dài hạn.
• Giảm thiểu rủi ro sớm: Việc nhận diện và gắn kết stakeholder ngay từ đầu cho phép phát hiện, xử lý kịp thời những mối lo ngại tiềm ẩn trước khi trở thành vấn đề nghiêm trọng.
• Nâng cao chất lượng quyết định: Thu thập ý kiến đa chiều từ cổ đông, khách hàng, nhân viên… giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định toàn diện, phù hợp hơn với thị trường và bối cảnh pháp lý.
• Tối ưu hóa nguồn lực: Stakeholder có thể đóng góp tài chính, nhân lực, kiến thức chuyên môn; quản lý hiệu quả đảm bảo các nguồn lực này được huy động và phối hợp đúng lúc.
• Thúc đẩy đổi mới và tạo giá trị: Ý tưởng và phản hồi liên tục từ khách hàng, đối tác, nhân viên kích thích cải tiến sản phẩm, quy trình và mô hình kinh doanh.
• Bảo vệ và nâng cao uy tín thương hiệu: Quan hệ tích cực với cộng đồng, cơ quan quản lý và truyền thông hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hình ảnh trách nhiệm, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Tạm kết

Việc phân loại stakeholder giúp tổ chức thiết lập hệ thống ưu tiên, từ đó đưa ra phương án tiếp cận và tương tác phù hợp với từng nhóm. Hiểu rõ stakeholder là gì cũng như các nhóm stakeholder là chìa khóa để duy trì mối quan hệ hài hòa, bảo vệ hình ảnh thương hiệu và đảm bảo dự án thành công trong dài hạn.

Khám phá ngay laptop Acer tại FPT Shop! Với hiệu năng ổn định, thiết kế mỏng nhẹ, pin khỏe và mức giá hợp lý, laptop Acer rất phù hợp cho sinh viên và dân văn phòng. Truy cập FPT Shop!

Laptop Acer

Xem thêm:

• Cánh hẩu là gì? Hiểu rõ về thuật ngữ, biểu hiện và tác hại của “lợi ích nhóm”
• Admin là gì? Các công việc admin phổ biến nhất hiện nay mà bạn có thể tham khảo
• Product Owner là gì và có tầm quan trọng như thế nào trong các dự án phần mềm