Survivor's guilty là gì? Nguyên nhân dẫn đến survivor's guilty?

Sau khi sống sót qua một sự kiện thảm khốc, thay vì cảm thấy may mắn, nhiều người lại rơi vào trạng thái dằn vặt, tự trách bản thân vì mình là người còn lại. Hiện tượng này được gọi là survivor's guilty - một phản ứng tâm lý phức tạp thường xuất hiện sau tai nạn, thảm họa hoặc mất mát lớn. Vậy survivor's guilty là gì, biểu hiện của nó ra sao và nguyên nhân từ đâu mà có?

Tìm hiểu: Survivor's guilty là gì?

Survivor guilty là gì? Đây là trạng thái tâm lý mà người sống sót phải đối mặt sau khi vượt qua một biến cố dữ dội, trong khi những người khác không may thiệt mạng. Những ai trải qua cảm giác này thường mang nặng mặc cảm rằng mình không xứng đáng được sống, cho rằng sự tồn tại của bản thân là bất công với người đã khuất.

Dù họ cũng là nạn nhân trong sự kiện đó, nhưng nỗi ám ảnh và cảm giác có lỗi khiến họ tin rằng mình phải chịu trách nhiệm thay phần những người đã mất. Theo trang Medical News, cảm giác hối hận sau khi sống sót là một trong những biểu hiện của chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD).

Người mắc survivor guilty thường rơi vào trạng thái bất lực, rối loạn cảm xúc, mất ý chí sống, thậm chí có ý định tự tử. Ngoài ra, họ cũng có thể gặp phải các biểu hiện thể chất như mất ngủ, chán ăn, tim đập nhanh và đau đầu kéo dài.

survivor's guilty là gì (ảnh 1)

Biểu hiện/triệu chứng của survivor’s guilty là gì?

Survivor’s guilty có thể biểu hiện qua nhiều dấu hiệu khác nhau, cả về mặt tâm lý lẫn thể chất, và thường tương đồng với các triệu chứng của rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD).

Triệu chứng tâm lý phổ biến:

Cảm giác bất lực và vô dụng sau biến cố
Hồi tưởng liên tục về sự kiện đau thương
Thường xuyên cáu gắt, dễ nổi nóng
Mất dần động lực trong cuộc sống và công việc
Thay đổi tâm trạng đột ngột, có lúc bộc phát giận dữ
Suy nghĩ ám ảnh, dằn vặt về những gì đã xảy ra
Ý nghĩ tự tử hoặc mong muốn chấm dứt cuộc sống để “chuộc lỗi”

Triệu chứng thể chất thường gặp:

Rối loạn khẩu vị, ăn ít hoặc ăn quá nhiều
Gặp khó khăn trong việc ngủ hoặc mất ngủ kéo dài
Đau đầu không rõ nguyên nhân
Buồn nôn, cảm giác khó chịu ở vùng bụng
Nhịp tim đập nhanh, hồi hộp kéo dài

Survivor guilty có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của người mắc phải. Vì vậy, việc nhận biết sớm các biểu hiện này là rất quan trọng để có hướng điều trị và hỗ trợ phù hợp.

Nguyên nhân dẫn đến survivor’s guilty là gì?

Không phải ai trải qua thảm họa hay mất mát cũng mắc phải survivor’s guilty. Theo các chuyên gia, hiện tượng này thường chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố tâm lý và hoàn cảnh, bao gồm:

Điểm kiểm soát tâm lý: Người có điểm kiểm soát nội tại (tin rằng bản thân kiểm soát được cuộc sống qua hành động và suy nghĩ) dễ rơi vào survivor’s guilty. Khi xảy ra biến cố, họ thường cảm thấy bản thân có trách nhiệm dù sự việc nằm ngoài khả năng kiểm soát.
Cảm giác xấu hổ: Một số người sống sót cảm thấy xấu hổ với việc mình còn sống. Họ cho rằng bản thân không nên tiếp tục sống vui vẻ hay tận hưởng cuộc sống, vì điều đó khiến họ thấy như đang bất kính với những người đã khuất.
Trải nghiệm sang chấn trước đó: Theo Good Therapy, những người từng trải qua chấn thương tâm lý như bị bạo hành, bỏ rơi hoặc có bất ổn tinh thần có nguy cơ mắc survivor’s guilty cao hơn. Điều này đặc biệt phổ biến ở tuổi vị thành niên, do chưa phát triển đầy đủ về tâm lý và kỹ năng đối phó với biến cố.
Thiếu hệ thống hỗ trợ: Việc thiếu đi sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè hoặc cộng đồng khiến người mắc survivor’s guilty dễ rơi vào trạng thái cô lập, tự trách bản thân kéo dài. Nếu không được hỗ trợ kịp thời, họ có thể tìm đến chất kích thích, hành vi tự hủy hoại hoặc thậm chí là tự tử.

Làm thế nào để đương đầu với mặc cảm survivor’s guilty?

Nếu bạn cảm thấy bản thân rơi vào trạng thái tội lỗi sau khi trải qua một sự kiện nghiêm trọng, hãy nhớ rằng bạn không đơn độc và hoàn toàn có thể áp dụng một số phương pháp dưới đây để tự hỗ trợ bản thân vượt qua cảm xúc nặng nề đó:

Cho phép bản thân được đau buồn

Thay vì kìm nén nỗi đau, bạn nên cho phép bản thân trải nghiệm và bộc lộ cảm xúc. Việc thừa nhận mất mát và để mình được than khóc là điều cần thiết trong quá trình hồi phục. Hãy tiến bước theo nhịp độ của riêng bạn, không cần ép mình phải “vượt qua” quá nhanh.

Hướng đến những hành động tích cực

Hành động nhỏ như giúp đỡ người khác, tham gia các hoạt động thiện nguyện hoặc làm điều gì đó có ích cho cộng đồng có thể giúp chuyển hóa cảm giác tội lỗi thành năng lượng tích cực. Bạn không chỉ đang góp phần cải thiện cuộc sống của người khác mà còn giúp chính mình cảm thấy có ý nghĩa hơn.

Nhìn nhận hoàn cảnh một cách khách quan

Hãy tập trung vào các yếu tố bên ngoài đã dẫn đến sự kiện đau thương thay vì đổ lỗi cho bản thân. Nhận thức rằng có nhiều thứ vượt ngoài khả năng kiểm soát sẽ giúp bạn buông bỏ phần nào gánh nặng tâm lý và thoát khỏi vòng luẩn quẩn của mặc cảm.

Học cách tha thứ cho chính mình

Dù bạn nghĩ mình đã làm gì sai, việc học cách tha thứ cho bản thân là bước quan trọng để chữa lành. Tha thứ không có nghĩa là phủ nhận lỗi lầm, mà là tạo cơ hội để bạn được tiếp tục sống tích cực và trân trọng hiện tại.

Hiểu rằng cảm xúc này là bình thường

Cảm giác tội lỗi, đau buồn, sợ hãi hay lo lắng sau một biến cố là điều hoàn toàn bình thường. Những cảm xúc đó không đồng nghĩa với việc bạn sai hay đáng trách. Bạn có thể đồng thời cảm thấy biết ơn vì mình còn sống và đau lòng cho những người không may đã ra đi.

Tạm kết

Qua những phân tích ở trên, có thể thấy survivor's guilty là một hiện tượng tâm lý phức tạp, thường xuất hiện sau những biến cố lớn và gây ảnh hưởng sâu sắc đến người trải qua. Việc hiểu rõ survivor's guilty là gì và nguyên nhân của trạng thái này góp phần giúp mỗi người nhận diện cảm xúc, thấu cảm và đồng hành cùng những ai đang mang trong mình nỗi dằn vặt vì là người sống sót.

Trong hành trình cân bằng lại cảm xúc và tinh thần, âm nhạc luôn là một người bạn đồng hành tuyệt vời. Hãy để những chiếc tai nghe Anker với âm thanh trong trẻo, thiết kế êm ái và thời lượng pin ấn tượng giúp bạn thư giãn, tĩnh tâm và nạp lại năng lượng mỗi ngày. Khám phá ngay các dòng tai nghe Anker chính hãng tại FPT Shop.