Thuế lũy tiến là gì? Hướng dẫn tính thuế thu nhập cá nhân theo từng bậc thuế lũy tiến

Không ít người lao động cảm thấy bối rối khi thấy số tiền thuế thu nhập bị khấu trừ mỗi tháng lại không giống nhau, dù mức lương gần như không đổi. Sự khác biệt đó thường đến từ cách tính thuế theo từng bậc thu nhập hay còn gọi là thuế lũy tiến. Vậy thuế lũy tiến là gì và cách tính cụ thể ra sao? 

Thuế lũy tiến là gì?

Thuế lũy tiến là gì? Thuế lũy tiến là phương pháp tính thuế mà thuế suất tăng dần theo từng bậc thu nhập chịu thuế. Điều này có nghĩa là người có thu nhập cao hơn sẽ phải chịu mức thuế suất cao hơn, trong khi những người có thu nhập thấp sẽ chịu thuế suất thấp hoặc có thể được miễn thuế.

Một điểm cần lưu ý là phương pháp tính này không áp dụng cùng một mức thuế suất cho toàn bộ thu nhập mà chia thu nhập thành các phần tương ứng với từng bậc thuế. Mỗi phần thu nhập trong một ngưỡng nhất định sẽ chịu mức thuế riêng biệt.

Đặc điểm nổi bật của thuế lũy tiến là gì?

Thuế suất tăng theo bậc

Mức thuế áp dụng sẽ tăng dần theo mức thu nhập. Tại Việt Nam, thuế suất thuế thu nhập cá nhân (TNCN) dao động từ 5% đến 35% tuỳ theo bậc thu nhập.

Tính theo từng phần thu nhập

Hệ thống này không đánh thuế toàn bộ thu nhập theo một mức cao nhất mà chỉ phần thu nhập vượt qua ngưỡng mới bị tính thuế cao hơn. Phần còn lại vẫn chịu các mức thấp hơn.

Đảm bảo công bằng xã hội

Người có thu nhập thấp hoặc trung bình được giảm gánh nặng thuế, trong khi người có thu nhập cao phải đóng góp tương xứng với khả năng tài chính, góp phần tạo ra sự công bằng và ổn định xã hội.

Thuế nào áp dụng thuế lũy tiến ở Việt Nam?

Hiện tại, trong hệ thống thuế Việt Nam, chỉ có thuế thu nhập cá nhân (TNCN) áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần và chỉ áp dụng cho một số loại thu nhập nhất định.

Các khoản thu nhập áp dụng thuế lũy tiến:

• Thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú.
• Thu nhập từ kinh doanh cá thể, trong một số trường hợp cụ thể.

Các khoản thu nhập khác như từ đầu tư vốn, chuyển nhượng chứng khoán, bất động sản... không áp dụng thuế lũy tiến mà tính theo thuế suất toàn phần cố định.

Đối tượng tính thuế thu nhập cá nhân

Sau khi hiểu rõ thuế lũy tiến là gì và cơ chế áp dụng, điều tiếp theo cần quan tâm là đối tượng nào phải chịu thuế thu nhập cá nhân. Việc xác định đúng đối tượng không chỉ giúp đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn tránh các sai sót khi kê khai, nộp thuế. Đối tượng tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tại Việt Nam là:

Cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam.

Cá nhân cư trú là người đáp ứng ít nhất một trong các điều kiện sau:

• Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên vào Việt Nam.
• Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm nơi đăng ký thường trú hoặc nhà thuê hợp pháp có thời hạn tại Việt Nam.
• Cá nhân không cư trú là người không đáp ứng các điều kiện trên, thường là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Ngoài ra, thu nhập của cá nhân phải thuộc các loại thu nhập chịu thuế theo quy định, ví dụ như thu nhập từ tiền lương, tiền công, kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng bất động sản... (một số trường hợp được miễn thuế theo quy định).

Đối với cá nhân không có người phụ thuộc, phải nộp thuế khi tổng thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công sau khi trừ các khoản giảm trừ gia cảnh vượt trên 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm).

Biểu thuế lũy tiến từng phần mới nhất năm 2025

Để áp dụng đúng cách tính thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp lũy tiến từng phần, người nộp thuế cần nắm rõ biểu thuế hiện hành. Mỗi bậc thuế tương ứng với một mức thu nhập và thuế suất khác nhau, do Nhà nước quy định và cập nhật theo từng giai đoạn. 

Dưới đây là biểu thuế lũy tiến từng phần mới nhất năm 2025, đang được áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Lưu ý:

• Từng phần thu nhập nằm trong bậc nào thì áp dụng thuế suất của bậc đó, không phải toàn bộ thu nhập bị tính ở mức cao nhất.
• Đối với thu nhập từ các nguồn không phải lương, công (như bất động sản, chuyển nhượng vốn…), sẽ áp dụng thuế suất toàn phần cố định, không dùng biểu lũy tiến này.

Cách tính thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến từng phần

Để xác định số thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải nộp hằng tháng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú, cần thực hiện theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Cách tính được triển khai qua các bước cụ thể sau:

Bước 1: Xác định thu nhập tính thuế

Thu nhập tính thuế được tính bằng công thức:

Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập chịu thuế - Các khoản miễn trừ - Các khoản giảm trừ 

Trong đó, giảm trừ gia cảnh bao gồm:

• Người nộp thuế: 11 triệu đồng/tháng (tương đương 132 triệu đồng/năm).
• Mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng (tương đương 52,8 triệu đồng/năm).

Ngoài ra, người nộp thuế còn được trừ các khoản như: Bảo hiểm bắt buộc, đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học theo quy định hiện hành.

Bước 2: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần

Sau khi xác định được thu nhập tính thuế, áp dụng mức thuế suất theo từng bậc như biểu thuế lũy tiến từng phần vừa giới thiệu.

Bước 3: Tính thuế theo từng bậc

Phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân là chia thu nhập tính thuế thành từng phần tương ứng với các bậc thuế, rồi áp dụng mức thuế suất tương ứng cho từng phần. 

Công thức tổng quát như sau:

Thuế TNCN = ∑ (Phần thu nhập từng bậc × Thuế suất của bậc tương ứng)

Cuối cùng, cộng tất cả lại ra số thuế phải nộp hằng tháng. Đây là con số cuối cùng mà người nộp thuế cần nộp cho cơ quan thuế, phản ánh đúng nghĩa vụ tài chính dựa trên từng phần thu nhập đã phát sinh.

Ví dụ minh họa cách tính thuế lũy tiến

Giả sử thu nhập tính thuế của một cá nhân là 22 triệu đồng/tháng, sau khi trừ giảm trừ gia cảnh và các khoản hợp lệ. Cách tính thuế sẽ như sau:

Bậc 1: Thu nhập tính thuế đến 5 triệu, áp dụng thuế suất 5%:

5 triệu × 5% = 0,25 triệu

Bậc 2: Thu nhập tính thuế trên 5 triệu đến 10 triệu, áp dụng thuế suất 10%.

Cụ thể: Lấy 5 triệu tiếp theo để tính thuế:

5 triệu × 10% = 0,5 triệu

Bậc 3: Thu nhập tính thuế trên 10 triệu đến 18 triệu, áp dụng thuế suất 15%.

Cụ thể: Lấy 8 triệu tiếp theo để tính thuế:

8 triệu × 15% = 1,2 triệu

Bậc 3: Thu nhập tính thuế trên 18 triệu đến 32 triệu, áp dụng thuế suất 20%.

Cụ thể: Lấy 4 triệu còn lại của thu nhập để tính thuế:

4 triệu × 20% = 0,8 triệu

Tổng số thuế TNCN phải nộp là: 0,25 + 0,5 + 1,2 + 0,8 = 2,75 triệu đồng/tháng.

Tính đến năm 2025, biểu thuế lũy tiến tại Việt Nam vẫn giữ nguyên theo 7 bậc thuế như quy định hiện hành. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về đề xuất rút gọn số bậc xuống còn 5, nhằm đơn giản hóa thủ tục và dễ quản lý. Đây mới chỉ là đề xuất và chưa có hiệu lực áp dụng chính thức.

Tạm kết

Hiểu đúng thuế lũy tiến là gì sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc tính toán thu nhập, lập kế hoạch tài chính và tuân thủ nghĩa vụ thuế một cách chính xác. Mô hình thuế này không chỉ giúp phân phối lại thu nhập trong xã hội mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược tài khóa của mỗi quốc gia. 

Việc tra cứu thuế, kê khai online hay quản lý tài chính cá nhân ngày nay trở nên dễ dàng hơn nhờ những thiết bị công nghệ tiên tiến. Nếu bạn đang tìm một chiếc điện thoại hỗ trợ tốt cho công việc, học tập và sử dụng ứng dụng tài chính, iPhone 15 chính là lựa chọn đáng cân nhắc. Mua ngay tại FPT Shop:

iPhone 15

Xem thêm:

• Số thuế TNCN đã khấu trừ là gì? Khi nào người lao động được khấu trừ thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương?
• Thuế thu nhập cá nhân là gì? Tìm hiểu toàn diện về đối tượng, thu nhập chịu thuế và các khoản được miễn thuế