Value Chain là gì? Khám phá 5 bước để phân tích chuỗi giá trị của một doanh nghiệp

Value Chain là gì? Đây là một khái niệm quan trọng trong quản lý kinh doanh, mô tả các bước quan trọng từ sản xuất đến phân phối và dịch vụ. Bài viết sẽ phân tích tầm quan trọng của Value Chain trong phát triển kinh doanh, làm thế nào nó cải thiện hiệu suất và đóng vai trò trong tạo lợi thế cạnh tranh.

Value Chain là gì?

Value Chain là gì? Value Chain nghĩa tiếng Việt là chuỗi giá trị. Chuỗi giá trị là một mô hình kinh doanh mô tả quy trình liên quan đến các hoạt động chức năng trong việc tạo ra giá trị cho một sản phẩm hoặc dịch vụ. Mục tiêu chính của chuỗi giá trị là mang lại giá trị tối đa với chi phí thấp nhất để tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Có một số sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm chuỗi cung ứng (Supply Chain) và chuỗi giá trị (Value Chain). Chuỗi cung ứng tập trung vào quy trình thu mua hàng hóa và dịch vụ từ các nhà cung ứng cho đến khi sản phẩm hoàn chỉnh và đến tay người tiêu dùng. Trong khi đó, chuỗi giá trị là quy trình tạo ra giá trị cho khách hàng.

Như vậy, chuỗi giá trị tập trung vào các hoạt động tạo ra giá trị, bao gồm nghiên cứu phát triển sản phẩm, thiết kế, sản xuất, tiếp thị, phân phối và dịch vụ khách hàng. Mục tiêu của chuỗi giá trị là cải thiện hiệu suất và hiệu quả của các hoạt động này để tạo ra giá trị tốt nhất cho khách hàng và đạt được lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Hiểu về mô hình Value Chain

Sau khi tìm hiểu Value Chain là gì rồi, tiếp theo ta sẽ cùng tìm hiểu về mô hình Value Chain.

Trong cuộc đua cạnh tranh ngày càng khốc liệt về giá cả, các doanh nghiệp phải liên tục đảm bảo rằng họ vẫn tạo ra giá trị và duy trì lợi thế cạnh tranh. Value Chain có thể giúp doanh nghiệp xác định những hoạt động không hiệu quả để cải thiện. Ngoài ra, phân tích Value Chain cũng giúp nhận ra điều quan trọng để duy trì lòng tin và sự trung thành của khách hàng.  

Background – Bối cảnh

Michael E. Porter từ Harvard Business School đã giới thiệu khái niệm Value Chain trong cuốn sách "Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance" (Tạm dịch: Lợi thế Cạnh tranh: Tạo và duy trì có hiệu suất ở mức cao). Ông đã nhấn mạnh rằng "Lợi thế cạnh tranh không thể hiểu được chỉ bằng cách xem toàn bộ công ty. Nó bắt nguồn từ nhiều hoạt động khác nhau mà công ty thực hiện trong thiết kế, sản xuất, tiếp thị, phân phối và hỗ trợ sản phẩm". Điều quan trọng là tối đa hóa giá trị từng công việc cụ thể trong quy trình của công ty.

Components – Thành phần của chuỗi giá trị 

Chuỗi giá trị được chia thành hai thành phần chính: "primary" (chính) và "support" (hỗ trợ). Các hoạt động trong từng thành phần này có tính đa dạng và khác nhau tùy theo ngành hàng.

Các hoạt động chính

Trong thành phần chính, có 5 hoạt động được nhắc đến, tác động trực tiếp đến quy trình tạo ra sản phẩm/dịch vụ để tăng giá trị và đạt lợi thế cạnh tranh:

• Inbound logistics (hậu cần đầu vào): bao gồm tiếp nhận, vận chuyển, quản lý kho và phân phối hàng hóa/dịch vụ.
• Operations (hoạt động sản xuất): bao gồm quy trình sản xuất và đóng gói sản phẩm từ nguyên liệu thô.
• Outbound Logistics (hậu cần đầu ra): bao gồm hoạt động phân phối sản phẩm đến khách hàng.
• Marketing & Sales (tiếp thị và bán hàng): bao gồm chiến lược tiếp thị, quảng cáo và định giá sản phẩm/dịch vụ.
• Service (dịch vụ): bao gồm chương trình hỗ trợ sau bán hàng như dịch vụ chăm sóc khách hàng, bảo trì, sửa chữa và chính sách hoàn tiền.

Các hoạt động hỗ trợ

Các hoạt động hỗ trợ có vai trò giúp tăng hiệu suất cho các hoạt động chính. Khi các hoạt động hỗ trợ này tăng hiệu suất, ít nhất một trong 5 hoạt động chính sẽ được hưởng lợi. Các hoạt động hỗ trợ bao gồm:

• Procurement (mua hàng): hoạt động tìm kiếm và mua nguyên liệu thô từ các nhà cung cấp.
• Technological development (phát triển công nghệ): hoạt động nghiên cứu, phát triển và cải tiến công nghệ trong quy trình sản xuất.
• Human resources management (quản lý nhân sự): liên quan đến tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân viên để hỗ trợ chiến lược kinh doanh.
• Infrastructure (cơ sở hạ tầng): bao gồm hạ tầng vật chất như nhà máy, cơ sở sản xuất và hệ thống thông tin quản lý.

Tóm lại, phân tích chuỗi giá trị là một công cụ hữu ích để hiểu và cải thiện hoạt động của một công ty. Nó giúp xác định những hoạt động quan trọng nhất để tạo ra giá trị và duy trì sự cạnh tranh trong môi trường kinh doanh ngày càng khắc nghiệt.

5 bước để phân tích chuỗi giá trị của một doanh nghiệp

Phân tích chuỗi giá trị doanh nghiệp là một quá trình quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả sản xuất và mang lại giá trị tối đa với chi phí thấp nhất. Dưới đây là 5 bước để thực hiện phân tích chuỗi giá trị của doanh nghiệp:

Bước 1: Xác định các hoạt động trong chuỗi giá trị

Đầu tiên, cần xác định tất cả các hoạt động có liên quan trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi đánh giá từng hoạt động và nhận thức về vai trò quan trọng của chúng trong quá trình sản xuất sản phẩm cuối cùng.

Ví dụ: Thay vì chỉ đề cập đến "Team thiết kế sản phẩm", bạn có thể cụ thể hóa và mô tả chi tiết hơn về các hoạt động trong lĩnh vực thiết kế. Dưới đây là một ví dụ:

Hãy nói: "Bộ phận thiết kế sản phẩm bao gồm các nhóm chuyên gia thiết kế sản phẩm cơ khí, nhóm thiết kế giao diện người dùng, nhóm nghiên cứu và phát triển vật liệu. Các hoạt động của bộ phận này bao gồm việc phân tích yêu cầu thiết kế từ khách hàng, nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới, thử nghiệm và đánh giá các mô hình thử nghiệm, và cuối cùng là việc tạo ra bản vẽ kỹ thuật chi tiết cho sản phẩm. Các thành viên trong nhóm cũng liên tục tương tác với các bộ phận khác như nghiên cứu và phát triển, chất lượng sản phẩm và quản lý dự án để đảm bảo sự liên kết chặt chẽ trong quá trình phát triển sản phẩm."

Bước 2: Tính toán chi phí cho từng hoạt động trong chuỗi giá trị

Tính toán chi phí cho từng hoạt động là bước quan trọng để hiểu rõ các yếu tố chi phí cụ thể và thay đổi của chúng. Bằng cách tính toán các khoản chi phí như chi phí thuê, tiện ích và chi phí nhân viên, người quản lý có thể có cái nhìn tổng quan về từng loại chi phí và lợi nhuận mà doanh nghiệp đang tạo ra. Khi có đủ dữ liệu, ta có thể xác định các phần trong chuỗi giá trị đang tốn kém nhất cho doanh nghiệp của mình.

Ví dụ: Nếu chúng ta xem xét chuỗi giá trị của một bát phở có giá 50.000 VND, có thể thấy chỉ có một phần nhỏ là chi phí nguyên liệu như bánh phở, nước dùng và thịt, trong khi phần lớn còn lại bao gồm các chi phí như điện, nước, lao động, thuế và vận chuyển. Phân tích này có thể tiết lộ rằng các yếu tố như chi phí nhân công và năng lượng có thể chiếm tỷ lệ cao nhất trong việc sản xuất và phục vụ một bát phở.

Bước 3: Tìm cách tối ưu hóa chuỗi giá trị

Sau khi xác định các yếu tố chi phí và hiểu rõ các yếu tố quan trọng trong chuỗi giá trị, doanh nghiệp có thể tìm cách tối ưu hóa nó.

Ví dụ: Một doanh nghiệp thực phẩm ở Việt Nam muốn tối ưu hóa chi phí và gia tăng giá trị. Để giảm chi phí vận chuyển, họ có thể điều chỉnh vị trí kho lưu trữ để tiếp cận các điểm bán lẻ hiệu quả hơn và hợp tác với đối tác vận chuyển chi phí cạnh tranh.

Đồng thời, để giảm chi phí nhân công, doanh nghiệp có thể đầu tư vào tự động hóa sản xuất hoặc tối ưu hóa quy trình đóng gói. Điều này giúp cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm sự phụ thuộc vào lao động. Để tạo giá trị cho khách hàng, doanh nghiệp có thể nghiên cứu và áp dụng công nghệ mới, sáng tạo sản phẩm có đặc điểm độc đáo hoặc đáp ứng nhu cầu đặc biệt của khách hàng, thu hút sự chú ý và tăng giá trị thương hiệu.

Bước 3: Tìm ra những lợi ích mà khách hàng coi là có giá trị

Nhận thức về giá trị của khách hàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá bán và tỷ suất lợi nhuận của một sản phẩm. Dựa trên nghiên cứu, ta thấy rằng dù thuốc giảm đau có thương hiệu và không tên tuổi có khả năng giảm đau tương tự nhau, khách hàng vẫn có ý thức về giá trị và sẵn lòng chi tiêu nhiều hơn cho sản phẩm có thương hiệu. Lý do là họ tin rằng sản phẩm có thương hiệu sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn đối với sức khỏe của họ.

Theo Rory Sutherland trong bài diễn thuyết trên TED Talk, một sản phẩm có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau đối với từng người. Do đó, không tồn tại một khái niệm duy nhất về "giá trị mục tiêu" trong việc đánh giá một sản phẩm. Hiểu rõ lý do và cách mà người tiêu dùng đưa ra quyết định mua hàng sẽ giúp bạn dự đoán ý định mua hàng và nhận thức về giá trị từ phía khách hàng.

Việc hiểu rõ những lợi ích mà khách hàng coi là có giá trị sẽ giúp bạn tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ tốt hơn, đáp ứng đúng nhu cầu và mong đợi của khách hàng.

Bước 4: Xác định chuỗi giá trị của đối thủ cạnh tranh

Phân tích thị trường (market analysis) là cách tốt nhất để xác định chuỗi giá trị của đối thủ cạnh tranh. Mặc dù không dễ dàng để truy cập vào cơ sở hạ tầng và hiểu rõ về các hoạt động của đối thủ, ta có thể sử dụng chuẩn đối sánh (benchmarking) như một điểm khởi đầu. Có ba cách chính để thực hiện chuẩn đối sánh:

• Chuẩn đối sánh quy trình: So sánh quy trình vận hành của doanh nghiệp của bạn với cách mà đối thủ cạnh tranh thực hiện nhiệm vụ.
• Chuẩn đối sánh chiến lược: So sánh chiến lược kinh doanh cấp cao của doanh nghiệp của bạn với đối thủ, nhằm xác định những điểm mạnh có thể giúp bạn chiến thắng.
• Chuẩn đối sánh hiệu suất: So sánh các kết quả kinh doanh như doanh thu, lưu lượng truy cập tự nhiên, hiệu quả của mạng xã hội và đánh giá từ khách hàng.

Theo McKinsey, doanh nghiệp nên sử dụng vòng lặp competitor-insight để xây dựng cái nhìn sâu sắc về chiến lược và kế hoạch của đối thủ, và hỗ trợ quá trình đưa ra quyết định. Để thành công trong giai đoạn này, quan trọng là nắm bắt được dữ liệu mới nhất từ cấp quản lý cao hoặc từ lực lượng lao động trực tiếp của đối thủ, có thể thông qua blog hoặc cơ sở dữ liệu được chia sẻ, và xác định khoảng cách giá trị (value gaps).

Thông qua việc xác định chuỗi giá trị của đối thủ cạnh tranh, bạn có thể hiểu rõ hơn về điểm mạnh và yếu của họ, từ đó đưa ra các điểm khác biệt và cải thiện chiến lược kinh doanh của mình.

Bước 5: Tìm ra cơ hội cho lợi thế cạnh tranh

Trong giai đoạn này, khi bạn đã hiểu rõ chi phí và giá trị của từng hoạt động trong chuỗi giá trị, bạn có thể tìm ra cơ hội để tạo lợi thế cạnh tranh.

• Nếu bạn muốn tạo lợi thế cạnh tranh dựa trên chi phí, bạn cần tìm cách tối ưu hóa và cắt giảm chi phí của các hoạt động trong chuỗi giá trị. Bạn có thể xem xét thuê ngoài, tự động hóa các hoạt động con người hoặc tìm kiếm các dịch vụ giao hàng hoặc kênh phân phối giá rẻ hơn. Bất kỳ biện pháp nào giúp giảm chi phí hoặc tăng hiệu quả của các hoạt động trong chuỗi giá trị đều có thể giúp bạn giảm giá sản phẩm cuối cùng. Bằng cách giảm giá, bạn có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh về chi phí so với các đối thủ.
• Nếu bạn muốn tạo lợi thế cạnh tranh thông qua sự khác biệt hóa, bạn sẽ cần đầu tư thời gian và nguồn lực vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển, nhằm nâng cao nhận thức về những giá trị mà khách hàng sẵn lòng trả tiền. Điều này giúp định vị sản phẩm của bạn là giải pháp cuối cùng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Tìm ra cơ hội cho lợi thế cạnh tranh đòi hỏi sự tỉ mỉ và phân tích kỹ lưỡng. Bằng cách tận dụng những cơ hội này, bạn có thể xây dựng lợi thế cạnh tranh độc đáo cho doanh nghiệp của mình.

Ví dụ của chuỗi giá trị

Chuỗi giá trị của thương hiệu cà phê Highlands Coffee

Highlands Coffee là một thương hiệu cà phê nổi tiếng tại Việt Nam, được thành lập vào năm 1999 bởi David Thái. Thương hiệu này đã nhanh chóng phát triển và trở thành một trong những thương hiệu cà phê được yêu thích nhất tại Việt Nam, với hơn 300 cửa hàng trên toàn quốc. Các hoạt động chính của chuỗi giá trị.

• Inbound Logistics: Highlands Coffee tự thu mua hạt cà phê từ các nhà cung cấp uy tín. Hạt cà phê sau khi được mua sẽ được kiểm định chất lượng nghiêm ngặt trước khi đưa vào sản xuất.
• Operations: Highlands Coffee có hệ thống sản xuất khép kín, từ rang xay cà phê đến pha chế đồ uống. Highlands Coffee liên kết và hợp tác mật thiết với các đối tác và hộ nông dân để đảm bảo nguồn nguyên liệu chất lượng từ các vùng cao nguyên nổi tiếng của Việt Nam.
• Outbound Logistics: Highlands Coffee phân phối sản phẩm thông qua hệ thống cửa hàng trực tiếp. Công ty cũng có kênh phân phối trực tuyến thông qua website và ứng dụng di động.
• Marketing & Sales: Highlands Coffee tập trung vào các hoạt động Marketing dựa trên nhu cầu (need-based), bao gồm quảng cáo trên Internet, báo chí, mạng xã hội,... Công ty cũng tổ chức các chương trình khuyến mãi, giảm giá để thu hút khách hàng.
• Service: Highlands Coffee chú trọng vào việc cung cấp dịch vụ khách hàng chất lượng cao. Các nhân viên của Highlands Coffee được đào tạo bài bản về cách pha chế cà phê và phục vụ khách hàng.

Các hoạt động bổ trợ

• Infractures: Highlands Coffee có đội ngũ quản lý chuyên nghiệp, đảm bảo các cửa hàng được thiết kế đẹp mắt và chất lượng dịch vụ khách hàng luôn ở mức tốt.
• Human Resource Management: Highlands Coffee coi trọng việc phát triển nguồn nhân lực. Công ty có chính sách đãi ngộ hấp dẫn, giúp thu hút và giữ chân nhân viên giỏi.
• Technology Development: Highlands Coffee sử dụng công nghệ để cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh. Công ty đã triển khai hệ thống POS (Point-of-Sale) để quản lý bán hàng, hệ thống CRM (Customer Relationship Management) để chăm sóc khách hàng.
• Procurement: Highlands Coffee có đội ngũ chuyên gia về cà phê, có kinh nghiệm và kiến thức sâu rộng về các loại hạt cà phê khác nhau. Đội ngũ này chịu trách nhiệm lựa chọn các nhà cung cấp uy tín, đảm bảo cung cấp nguyên liệu chất lượng cao và ổn định.

Tạm kết

Hy vọng rằng những thông tin ở trên đã giúp các bạn đọc hiểu rõ hơn khái niệm Value Chain là gì  và vai trò quan trọng của nó trong doanh nghiệp. Việc hiểu rõ Value Chain là gì đóng vai trò quan trọng để doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quy trình kinh doanh của mình, tạo ra giá trị cạnh tranh và duy trì một vị thế mạnh mẽ trong thị trường.

Xem thêm

Repository là gì? GitHub là gì? Tìm hiểu cách thức hoạt động và tính năng của Repo GitHub

Race Condition là gì? Mách bạn cách khai thác nhiều Threads cùng lúc cực hiệu quả

Wholesale là gì? Mối liên hệ giữa Wholesaler, Distributor và Retailer là gì?

Bạn đang tìm kiếm một chiếc đồng hồ thông minh vừa có thiết kế thời trang, vừa có nhiều tính năng tiện ích? Vậy thì đừng bỏ qua đồng hồ thông minh Xiaomi tại FPT Shop. Đồng hồ thông minh Xiaomi là một trong những dòng sản phẩm được ưa chuộng nhất hiện nay. Với thiết kế năng động và thoải mái, cùng với đó là hàng loạt tiện ích vượt trội, đồng hồ thông minh Xiaomi giúp bạn chăm sóc sức khỏe, giải trí, hỗ trợ quản lý thời gian một cách hiệu quả.

Đồng hồ thông minh Xiaomi