99% người dân Việt Nam chưa hiểu hết về chất chống dính Teflon

Chảo chống dính là phát minh vĩ đại giúp việc nấu nướng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Teflon hay PTFE là hợp chất thường dùng để tạo nên những chiếc chảo như vậy. Bài viết này sẽ đi sâu hơn lý giải vì sao Teflon chống dính và hợp chất này liệu có gây hại gì cho sức khỏe con người không.

Teflon là gì?

Teflon là một loại chất tổng hợp có tên gọi là Polytetrafluoroethylene hay còn biết đến với tên viết tắt PTFE. Hợp chất này không thấm nước và giúp giảm ma sát vì thế mà được ứng dụng làm lớp chống dính trên bề mặt nhiều loại sản phẩm.

Từ những năm 1940 Teflon xuất hiện được sử dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày và cả ngành công nghiệp ô tô, dược phẩm. Ngày nay, vẫn có nhiều sản phẩm phủ Teflon được chúng ta sử dụng hàng ngày trong gia đình. Công dụng quen thuộc nhất của hợp chất này có lẽ là lớp chống dính phủ trên bề mặt nồi và chảo. Nhờ có chảo chống dính Teflon mà việc nấu nướng và vệ sinh dụng cụ dễ dàng hơn rất nhiều.

Teflon không bị giòn đi trong không khí lỏng, không mềm trong nước đun sôi, không biến đổi trạng thái ở nhiệt độ -190 độ C đến 300 độ C. Bên cạnh đó, chúng còn có khả năng cách điện trên mức lý tưởng, khả năng chịu nhiệt cao lên tới 250 độ C,... Một đặc tính khác của Teflon đó là có hệ số ma sát thấp, chỉ 0,04 xếp sau kim cương và không bám dính.

Nguồn gốc của Teflon và ứng dụng lên chảo chống dính

Năm 1938, trong khi tìm cách chế tạo chất khí Tetrafluoroethylene dùng để chạy máy lạnh, nhà khoa học Mỹ Roy Plunkett tình cờ phát hiện ra PTFE. Ông vô tình pha trộn các chất khí cần thiết rồi để qua đêm và thu được một lớp màu trắng vàng như sáp nhưng cứng hơn ở đáy bình. Sau khi phân tích kỹ nhà khoa học kết luận rằng chất cứng thu được là Polytetrafluoroethylene, viết tắt là PTFE.

PTFE có các đặc tính: rắn nhưng không giòn, cắt gọt được, mặt ngoài rất trơn, ít bị axit hay các loại hóa chất tác dụng vì thế cách điện tốt. Những đặc điểm này đáp ứng cho nhiều yêu cầu kỹ thuật đặc biệt về cơ khí, hóa chất, điện…

Năm 1941, 3 năm sau khi được tìm ra, PTFE được đăng ký sáng chế. Tới năm 1945 hãng DuPont mua lại bằng sáng chế đó và đặt tên chất PTFE đã tìm được là Teflon. Vậy Teflon thực chất là tên thương hiệu mà hãng DuPont đặt cho hóa chất PTFE.

Bề mặt của Teflon rất trơn và chịu được nhiệt vì thế người ta nghĩ đến phủ một lớp này lên bề mặt chảo sẽ không bị dính khi nấu nướng. Tuy nhiên điều gây khó khăn là bản thân Teflon đã là chất không dính thì cũng khó dính bám vào những chất liệu khác.

Marc Grégoire một kỹ sư người Pháp đã tìm ra cách để Teflon bám chắc lên nhôm bằng cách xử lý bề mặt kim loại này. Ông cũng được công nhận là người đầu tiên chế tạo được chảo chống dính. Năm 1960 Mỹ công nhận PTFE là chất an toàn và được phép dùng trong công nghệ thực phẩm. Cũng từ năm này, chảo không dính ứng dụng Teflon được phổ biến ra toàn thế giới.

Vì sao Teflon lại không dính?

Ta sẽ giải thích cho điều này dựa vào công thức phân tử của Polytetrafluoroethylene (PTFE). Đây là một loại polyme gồm nhiều phân tử lớn gắn kết lại với nhau. Cấu trúc của PTFE gồm một chuỗi dài các phân tử con CF2. Mỗi phân tử con CF2 gồm hai nguyên tử F (Fluor) gắn với nguyên tử C (Cacbon) bằng liên kết cộng hóa trị.

Trong phân tử con CF2, nguyên tử Cacbon có bốn mối liên kết, hai mối liên kết dùng để gắn với với hai nguyên tử Flour còn hai mối liên kết còn lại dùng để liên kết với hai phân tử con CF2 ở hai bên. Cứ như thế lặp lại tạo thành một chuỗi phân tử lớn PTFE có xương sống là các nguyên tử Cacbon, quanh xương sống là các nguyên tử Flour xếp theo dạng xoắn như hình dưới đây.

Với cấu trúc sắp xếp các phân tử, nguyên tử như trên, các mối liên kết đều được dùng để kéo lại, giữ chặt các nguyên tử với nhau. Mặt khác, các nguyên tử Flour bao quanh bên ngoài ở gần nhau nên chúng liên kết với nhau từng đôi một khá mạnh bằng lực Van der Waals. Phía ngoài là các nguyên tử Flour sắp xếp khít với nhau, bên trong là các nguyên tử Cacbon kéo Flour vào rất mạnh vì thế không còn liên kết nào giữ các nguyên tử, phân tử lạ trên bề mặt. Điều này lý giải vì sao bề mặt PTFE không dính.

Cũng nhờ liên kết chặt chẽ giữa các nguyên tử mà loại polyme này chịu được nhiệt độ cao, không bị biến đổi trạng thái ở nhiệt độ 190°C ~ 300°C. Từ khoảng trên 340°C thì PTFE mới mềm ra đáng kể. Như vậy nếu phủ một lớp Teflon để làm chảo chống dính rất tốt vì chỉ cần nhiệt độ từ 200°C là đã đủ để chiên rán thức ăn.

Chảo chống dính phủ Teflon có an toàn cho sức khỏe người sử dụng không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm. Teflon bao gồm 2 nguyên tố Cacbon và Flour liên kết với nhau rất bền chặt. Loại polyme này không bị biến đổi dưới tác dụng của một số hóa chất như axit H2SO4 đậm đặc, dung dịch kiềm đun sôi. Ngoài ra, chất này không phản ứng với nước sôi, dầu ăn, muối, giấm…

Đã có nhiều chuyên gia lên tiếng về khả năng gây hại của Teflon với con người. Cụ thể, TS. Phạm Thành Quân (Đại học Bách Khoa TP HCM) cho biết về bản chất Teflon là chất bôi trơn, không phản ứng nhiều với cơ thể chúng ta. Giáo sư Phạm Văn Khôi (Viện Hóa học Việt Nam) cũng khẳng định Teflon là loại hợp chất khó hấp thụ, kể cả nếu vào cơ thể con người cũng sẽ tự bị đào thải.

Nhiệt độ nấu ăn thông thường không vượt quá 250°C trong khi đó Teflon là chất hữu cơ rất bền, chỉ phân hủy ở nhiệt độ cao khoảng 300 - 400°C. Vì vậy mà chúng ta hoàn toàn yên tâm Teflon trên các nồi chảo chống dính không hề gây nguy hại cho sức khỏe người dùng.

Teflon hay PTFE là chất được ứng dụng làm ra chiếc chảo chống dính đầu tiên. Chưa có nghiên cứu cho thấy chất này gây nguy hiểm cho sức khỏe người dùng. Truy cập ngay FPT Shop để tham khảo các sản phẩm đồ gia dụng chính hãng với nhiều ưu đãi hấp dẫn.

Xem thêm: Chảo chống dính gây ung thư: Vén màn sự thật