Thanh trùng và tiệt trùng là gì? Bạn đã phân biệt được hai phương pháp này chưa?

Thanh trùng và tiệt trùng thường được biết đến nhiều trong bảo quản và đảm bảo chất lượng của thực phẩm. Vậy hai quá trình này là gì, ưu nhược điểm như thế nào và làm sao phân biệt được thanh trùng với tiệt trùng. Hãy cùng FPT Shop khám phá kiến thức thú vị này trong nội dung dưới đây.

Tìm hiểu về thanh trùng và tiệt trùng

Nguồn gốc hình thành quá trình thanh trùng và tiệt trùng

Từ xa xưa, để bảo đảm độ tươi ngon của thịt, cá, rau quả và nhiều loại thực phẩm khác, con người đã nghĩ ra rất nhiều phương pháp và mẹo vặt. Tuy nhiên, vì chỉ dựa trên kinh nghiệm và thực nghiệm, nên kết quả đôi lúc sẽ không như mong đợi.

Vào thế kỷ XIX, Louis Pasteur, một nhà khoa học người Pháp, sau nhiều năm nghiên cứu đã chỉ ra 3 kết luận:

• Vi sinh vật là nguyên nhân chính khiến thực phẩm bị biến chất hoặc hỏng.
• Dùng nhiệt độ cao sẽ có thể tiêu diệt được vi sinh vật.
• Vi sinh vật luôn sinh sôi nảy nở nếu không được kiểm soát.

Từ những khám phá này mà những ứng dụng thực tế đã được phát hiện ra:

• Thực phẩm khi tiếp xúc với nhiệt độ cao sẽ có ít vi sinh vật hơn.
• Sản phẩm nào ít vi sinh vật thì bảo quản sẽ được lâu hơn.
• Vi sinh vật sẽ bị loại bỏ hoàn toàn khỏi thực phẩm nếu chúng ta tiêu diệt hết chúng.

Khái niệm tiệt trùng

Tiệt trùng là quá trình tiêu diệt toàn bộ vi sinh vật qua việc cho thực phẩm tiếp xúc với nhiệt độ cao hơn 100 độ C. Với nhiệt độ vượt xa nhiệt độ sôi của nước, phần lớn các vi sinh vật sẽ không thể sống sót. Nhờ đó thực phẩm có thể được bảo quản lâu hơn khi ở nhiệt độ phòng. 

Giá trị của tiệt trùng là Fo, là thời gian của quá trình tiệt trùng tại hai mức nhiệt độ 121,11°C hoặc 250°F. Nhược điểm của tiệt trùng: hương vị và chất dinh dưỡng trong thực phẩm có thể bị biến đổi hoặc thậm chí là mất đi do không thể chịu được nhiệt độ cao.

Hầu hết các sản phẩm tiệt trùng đều có hạn sử dụng dài. Bạn có thể tìm thấy một vài mặt hàng ở các cửa hàng tạp hóa hoặc siêu thị như: trái cây sấy khô, sữa tiệt trùng, thịt cá đóng hộp, đậu đóng hộp,...

Có nhiều phương pháp tiệt trùng phổ biến như:

• Tiệt trùng bằng nhiệt độ
• Tiệt trùng bằng tia Gamma
• Tiệt trùng với Ethylenoxide và Formaldehyde
• Lọc vô trùng

Khái niệm thanh trùng

Khác với tiệt trùng, thanh trùng sẽ cho thực phẩm tiếp xúc với nhiệt độ dưới 100 độ. Vì thế sẽ không thể tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật, nhưng ngược lại hương vị và chất dinh dưỡng cũng không bị mất đi nhiều. Quá trình này được đo bằng giá trị PU, tức là số phút thực phẩm tiếp xúc ở 60 độ C. 

Quá trình thanh trùng gồm 2 giai đoạn chính:

• Thanh trùng ở nhiệt độ thấp: thực phẩm tiếp xúc với nhiệt độ từ 60 - 75 độ C trong khoảng thời gian dài.
• Thanh trùng ở nhiệt độ cao: thực phẩm tiếp xúc với nhiệt độ từ 75 - 100 độ C trong thời gian ngắn hơn.

Vì vi sinh vật không bị tiêu diệt hoàn toàn, sản phẩm thanh trùng có thời gian bảo quản ngắn hơn so với tiệt trùng, nhưng vẫn lâu hơn so với đồ tươi sống. Thực phẩm thanh trùng cần được bảo quản ở nhiệt độ thấp như trong tủ lạnh, để ngăn chặn sự phát triển của các vi khuẩn còn lại.

Một số sản phẩm thanh trùng phổ biến gồm sữa, trứng, mì tươi, kem, phô mai tươi,... Với các sản phẩm nhiều đường như mật ong hay bia, thanh trùng có thể ngăn chặn vi khuẩn gây lên men phát triển. 

Có nhiều phương pháp thanh trùng hiện tại như: dùng nhiệt, dùng áp suất cao, dùng sóng siêu âm, dùng tia ion hóa/ tia điện ly, dùng màng lọc, dùng trường điện tử,...

Phân biệt sự khác nhau giữa thanh trùng và tiệt trùng

Tạm kết

Tóm lại, cả hai phương pháp thanh trùng và tiệt trùng đều đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng của sản phẩm thực phẩm. Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã có thêm nhiều kiến thức hữu ích để phân biệt được thanh trùng và tiệt trùng nhé!

Đọc thêm:

• Kinh nghiệm chọn mua máy tiệt trùng bình sữa và phân loại máy
• Nồi hấp tiệt trùng là gì? Giải mã cấu tạo và cơ chế hoạt động đằng sau máy này

Máy lọc nước là giải pháp tuyệt vời để mang lại nguồn nước tinh khiết và đảm an toàn cho sức khỏe của gia đình bạn. Với công nghệ tiên tiến, các sản phẩm máy lọc nước của FPT Shop vừa giúp loại bỏ vi khuẩn, tạp chất mà còn giữ lại các khoáng chất thiết yếu cho cơ thể. Mua ngay sản phẩm máy lọc nước cho gia đình tại link sau nhé!

• Máy lọc nước