Deepfake là gì? Những nguy cơ tiềm ẩn của Deepfake trên mạng xã hội hiện nay

Sự phát triển của công nghệ AI đã giúp việc chỉnh sửa hình ảnh và video trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ với một vài công cụ đơn giản, người dùng hiện nay có thể tạo ra các đoạn video ghép mặt hoặc giả giọng nói cực kỳ giống thật. Đây chính là công nghệ Deepfake - khái niệm đang được nhắc đến rất nhiều trên internet trong những năm gần đây. Nếu bạn muốn hiểu rõ Deepfake là gì, cách hoạt động cũng như những rủi ro tiềm ẩn của công nghệ này, đừng bỏ qua những thông tin hữu ích trong bài viết dưới đây.

Deepfake là gì?

Deepfake là công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo để mô phỏng khuôn mặt, giọng nói, hình ảnh hoặc chuyển động của con người. Tên gọi Deepfake được tạo thành từ hai cụm từ “deep learning”, nghĩa là học sâu, và “fake”, nghĩa là giả mạo.

Thông qua các thuật toán AI, Deepfake có thể tạo ra hình ảnh, âm thanh hoặc video trông rất giống thật. Công nghệ này có thể thay đổi gương mặt trong video, bắt chước giọng nói, dựng lại biểu cảm hoặc tạo nội dung giả khiến người xem khó nhận biết bằng mắt thường.

Ban đầu, Deepfake có thể được ứng dụng trong giải trí, điện ảnh hoặc sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, khi bị lợi dụng sai mục đích, công nghệ này trở thành công cụ nguy hiểm trong lừa đảo, giả mạo danh tính, phát tán tin giả và xâm phạm quyền riêng tư.

Deepfake có nguy hiểm không?

Deepfake có thể rất nguy hiểm nếu bị sử dụng sai mục đích, nhất là trong các hoạt động lừa đảo, giả mạo danh tính, bôi nhọ cá nhân và phát tán tin giả. Do hình ảnh, giọng nói hoặc video được tạo ra bằng AI ngày càng giống thật, người xem rất dễ nhầm lẫn nếu không kiểm chứng kỹ. Dưới đây là những rủi ro phổ biến mà Deepfake có thể gây ra ngay trên điện thoại của bạn.

Lừa đảo chuyển tiền qua mạng xã hội

Deepfake có thể được dùng để giả mạo người thân, bạn bè hoặc người có uy tín nhằm lừa đảo tài chính. Kẻ gian thường chiếm quyền tài khoản Facebook, Zalo hoặc Messenger, sau đó gọi video với khuôn mặt và giọng nói giống người quen của nạn nhân để tạo lòng tin.

Trong nhiều trường hợp, chúng đưa ra tình huống khẩn cấp như cần mượn tiền gấp, gặp tai nạn, đang xử lý việc quan trọng hoặc bị đe dọa liên quan đến một vụ việc nào đó. Vì nhìn thấy hình ảnh và nghe giọng nói quen thuộc, nhiều người dễ mất cảnh giác và chuyển tiền mà chưa xác minh lại.

Nguy hiểm hơn, công nghệ Deepfake còn bị lợi dụng để giả danh cán bộ Công an, nhân viên ngân hàng hoặc người có chức vụ. Mục đích của việc này là tạo áp lực tâm lý, buộc nạn nhân cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực hoặc thực hiện giao dịch tài chính.

Thực hiện giao dịch trái phép

Một rủi ro khác của Deepfake là khả năng giả mạo danh tính trong các giao dịch trực tuyến. Khi hình ảnh khuôn mặt, giọng nói hoặc dữ liệu cá nhân bị thu thập trái phép, kẻ gian có thể dùng chúng để tạo hồ sơ giả, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký vay tín dụng hoặc vượt qua một số bước xác minh.

Điều này có thể khiến người bị giả mạo chịu thiệt hại về tài chính, uy tín và pháp lý. Đồng thời, các ngân hàng, tổ chức tài chính và nền tảng giao dịch trực tuyến cũng đối mặt với nguy cơ bị lợi dụng nếu quy trình kiểm tra danh tính không đủ chặt chẽ.

Xâm phạm quyền riêng tư cá nhân

Deepfake cũng gây nguy hiểm vì có thể bị dùng để ghép khuôn mặt nạn nhân vào hình ảnh hoặc video nhạy cảm. Những nội dung giả mạo này thường được phát tán nhằm bôi nhọ, xúc phạm, tống tiền hoặc gây tổn hại danh dự cá nhân.

Do tốc độ lan truyền trên mạng xã hội rất nhanh, nạn nhân có thể chịu áp lực tinh thần lớn dù nội dung đó hoàn toàn không có thật. Phụ nữ, trẻ em và những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội là các nhóm dễ bị nhắm đến trong những vụ Deepfake này.

Tạo tin giả, gây hoang mang dư luận

Deepfake còn có thể được dùng để tạo video giả mạo phát ngôn của lãnh đạo, cán bộ, chuyên gia hoặc người nổi tiếng. Nếu nội dung này lan truyền rộng rãi, nó có thể gây hiểu lầm, làm nhiễu loạn thông tin và ảnh hưởng đến uy tín của cá nhân, tổ chức hoặc cơ quan nhà nước.

Trong môi trường mạng, một video giả có thể được chia sẻ rất nhanh trước khi được kiểm chứng. Điều này làm suy giảm niềm tin của người dùng vào thông tin trực tuyến, đồng thời tạo ra nguy cơ mất an toàn thông tin và an ninh mạng.

Cách phòng tránh Deepfake là gì?

Cảnh giác với video, hình ảnh và giọng nói bất thường

Người dùng không nên tin ngay vào các video, hình ảnh hoặc cuộc gọi có nội dung bất thường, dù người xuất hiện trong đó trông giống người quen. Đặc biệt, cần thận trọng với các yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP, gửi giấy tờ tùy thân hoặc chia sẻ thông tin tài khoản.

Khi tiếp nhận thông tin gây sốc hoặc có tính khẩn cấp, hãy kiểm tra từ nhiều nguồn khác nhau. Không nên vội chia sẻ, bình luận hoặc thực hiện yêu cầu khi chưa xác minh được tính chính xác.

Hạn chế công khai quá nhiều hình ảnh cá nhân

Hình ảnh, video và giọng nói được đăng công khai trên mạng xã hội có thể trở thành dữ liệu để kẻ xấu tạo Deepfake. Vì vậy, người dùng nên hạn chế chia sẻ ảnh rõ mặt, video cận mặt, giấy tờ cá nhân hoặc thông tin liên quan đến nơi làm việc, trường học, gia đình.

Nên điều chỉnh quyền riêng tư trên Facebook, Zalo, TikTok, Instagram và các nền tảng khác. Chỉ nên cho phép người quen xem nội dung cá nhân, đồng thời kiểm soát việc người khác gắn thẻ tài khoản trong bài viết hoặc hình ảnh.

Không gửi thông tin cá nhân cho người lạ

Người dùng tuyệt đối không gửi ảnh CCCD, hộ chiếu, ảnh khuôn mặt, video nhận diện, mẫu giọng nói hoặc mã xác thực cho người không rõ danh tính. Những dữ liệu này có thể bị sử dụng để giả mạo danh tính hoặc phục vụ các hành vi lừa đảo công nghệ cao.

Nếu nhận được cuộc gọi video từ tài khoản lạ hoặc tài khoản quen nhưng có hành vi bất thường, cần dừng lại để kiểm tra. Không nên tiếp tục trò chuyện hoặc thực hiện yêu cầu khi người gọi liên tục hối thúc, đe dọa hoặc gây áp lực.

Xác minh trực tiếp trước khi chuyển tiền

Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền từ người thân, bạn bè hoặc cơ quan chức năng, hãy gọi điện trực tiếp qua số điện thoại đã lưu trước đó để xác minh. Không nên chỉ dựa vào tin nhắn, hình ảnh hoặc cuộc gọi video qua Messenger, Zalo, Viber hay Telegram.

Nếu người gọi nói rằng đang gặp tình huống khẩn cấp, hãy bình tĩnh và liên hệ với người thân, bạn bè chung hoặc cơ quan liên quan trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.

Báo cáo ngay khi phát hiện dấu hiệu giả mạo

Nếu nghi ngờ bản thân hoặc người thân trở thành nạn nhân của Deepfake, bạn cần lưu lại bằng chứng như ảnh chụp màn hình, đường link, số tài khoản, nội dung tin nhắn, thời gian cuộc gọi và thông tin tài khoản liên quan. Sau đó, hãy trình báo với cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ xử lý.

Bên cạnh đó, người dùng nên báo cáo tài khoản giả mạo trên nền tảng mạng xã hội và cảnh báo cho bạn bè, người thân để tránh có thêm nạn nhân. Việc phản ứng nhanh sẽ giúp hạn chế mức độ lan truyền và giảm thiệt hại.

Bật xác thực đa yếu tố và dùng công cụ bảo mật

Người dùng nên bật xác thực hai bước cho các tài khoản quan trọng như Facebook, Gmail, Zalo, ngân hàng số và ví điện tử. Lớp bảo vệ này giúp hạn chế nguy cơ bị chiếm quyền tài khoản, từ đó giảm khả năng kẻ gian dùng tài khoản cá nhân để lừa đảo người khác.

Ngoài ra, tài khoản của bạn nên sử dụng mật khẩu mạnh, không dùng chung một mật khẩu cho nhiều tài khoản và thường xuyên kiểm tra thiết bị đăng nhập. Với các trường hợp cần thiết, có thể dùng phần mềm bảo mật hoặc công cụ hỗ trợ phát hiện nội dung giả mạo để tăng khả năng phòng vệ.

Tạm kết

Deepfake là công nghệ AI có khả năng tạo ra hình ảnh, âm thanh và video giả rất giống thật. Khi bị lợi dụng, công nghệ này có thể trở thành công cụ lừa đảo tài chính, giả mạo danh tính, xâm phạm quyền riêng tư và phát tán tin giả. Để tự bảo vệ mình, mỗi người cần thận trọng hơn với nội dung trực tuyến, hạn chế công khai dữ liệu cá nhân, xác minh kỹ trước khi chuyển tiền và chủ động bảo mật tài khoản. Càng hiểu rõ về Deepfake là gì, người dùng càng có khả năng nhận diện rủi ro và tránh trở thành nạn nhân của các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao.

Để trải nghiệm các tính năng AI hiện đại, quay video chất lượng cao và sử dụng mạng xã hội mượt mà hơn, bạn có thể tham khảo các dòng điện thoại Samsung chính hãng tại FPT Shop. Từ dòng Galaxy phổ thông đến flagship cao cấp đều sở hữu hiệu năng mạnh mẽ, camera sắc nét cùng nhiều công nghệ thông minh hỗ trợ học tập, làm việc và giải trí hiệu quả mỗi ngày.

Xem thêm:

• Tìm hiểu về Scammer: Dấu hiệu nhận biết và những phương án dự phòng hiệu quả
• Dấu hiệu nhận biết lừa đảo trên mạng xã hội: Những chiêu trò phổ biến đánh lừa người dùng online