Xích Quỷ là gì? Tìm hiểu quốc hiệu đầu tiên trong huyền sử Việt Nam

Nhắc đến lịch sử hình thành dân tộc Việt Nam, nhiều người thường tò mò về Xích Quỷ – quốc hiệu được xem là xuất hiện đầu tiên trong huyền sử. Mặc dù vẫn còn nhiều ý kiến nghiên cứu khác nhau, Xích Quỷ luôn gắn liền với thời kỳ Kinh Dương Vương và được xem là dấu mốc mở đầu cho quá trình hình thành quốc gia của người Việt cổ. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và những thông tin thú vị về Xích Quỷ qua bài viết dưới đây.

Xích Quỷ là gì?

Theo Đại Việt sử ký toàn thư và nhiều tư liệu huyền sử, Xích Quỷ được xem là quốc hiệu đầu tiên gắn với thời Kinh Dương Vương. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu hiện nay cho rằng đây chủ yếu là yếu tố truyền thuyết và chưa có bằng chứng khảo cổ xác nhận. 

Xét theo từ điển Hán Việt, "Xích" mang nghĩa là màu đỏ, còn "Quỷ" là tên một ngôi sao có sắc đỏ rực rỡ nhất trong hệ thống Nhị thập bát tú trên bầu trời. Chính vì vậy, tên gọi Xích Quỷ không đơn thuần mang ý nghĩa về màu sắc mà còn gắn với những biểu tượng thiên văn trong quan niệm cổ xưa.

Trong nhiều tài liệu lịch sử và truyền thuyết, Xích Quỷ được xem là cội nguồn đầu tiên của quốc gia người Việt trước khi bước sang thời kỳ Văn Lang.

Xích Quỷ gắn liền với Kinh Dương Vương

Khi tìm hiểu về Xích Quỷ, không thể bỏ qua nhân vật Kinh Dương Vương – người được xem là thủy tổ của dân tộc Việt.

Theo ghi chép trong Đại Việt sử ký toàn thư, Kinh Dương Vương có tên húy là Lộc Tục. Ông được cho là người cai trị nước Xích Quỷ với lãnh thổ rộng lớn và đặt nền móng cho nhà nước sơ khai đầu tiên của người Việt.

Sau thời gian trị vì, Kinh Dương Vương truyền ngôi cho con trai đầu là Lạc Long Quân (Sùng Lãm). Từ đây, những câu chuyện về nguồn gốc "Con Rồng Cháu Tiên" tiếp tục được lưu truyền rộng rãi trong văn hóa dân gian Việt Nam.

Ngày nay, lăng mộ và đền thờ Kinh Dương Vương tọa lạc tại làng Á Lữ, xã Đại Đồng Thành, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh và trở thành địa điểm được nhiều người đến tham quan, dâng hương.

Ý nghĩa tên gọi Xích Quỷ

Tên gọi Xích Quỷ có nhiều cách lý giải khác nhau trong các tài liệu cổ.

Theo cách hiểu phổ biến trong Hán Việt:

• "Xích" có nghĩa là màu đỏ.
• "Quỷ" là tên một ngôi sao có sắc đỏ nổi bật trong Nhị thập bát tú.

Bên cạnh đó, cuốn Ngọc Phả truyền thư của từ đường họ Nguyễn còn đưa ra một cách giải thích khác. Theo tài liệu này, chữ "Xích" tượng trưng cho phương Nam, còn chữ "Quỷ" được hình thành từ việc ghép ba chữ "Vương" của người Bách Việt.

Tương truyền, Đế Thừa có ba người con là Đế Minh, Đế Nghi và Đế Long, mỗi người cai quản một phương. Kinh Dương Vương là con của Đế Minh – vị vua ở phương Nam. Vì vậy, tên gọi Xích Quỷ được hiểu là biểu tượng khẳng định vùng đất phương Nam đã có chủ và có vị vua cai quản.

Dù mang màu sắc truyền thuyết, cách lý giải này vẫn phản ánh quan niệm của người xưa về sự hình thành quốc gia và quyền cai trị lãnh thổ.

Xích Quỷ trong huyền sử Việt Nam

Theo nhiều tài liệu, Xích Quỷ được xem là quốc gia cổ đại của cộng đồng Bách Việt vào đầu thời đại Hồng Bàng.

Do gắn với yếu tố huyền sử nên phần lớn thông tin về Xích Quỷ đều được lưu truyền thông qua truyền thuyết, thần tích và các bộ sử biên soạn về sau. Tuy chưa có nhiều bằng chứng khảo cổ xác nhận đầy đủ, Xích Quỷ vẫn giữ vị trí đặc biệt trong nhận thức về cội nguồn dân tộc Việt Nam.

Việc nhắc đến Xích Quỷ trong các tài liệu lịch sử cho thấy mong muốn lưu giữ ký ức về buổi đầu dựng nước cũng như khẳng định truyền thống lâu đời của người Việt.

Sau Xích Quỷ là quốc hiệu nào?

Sau thời kỳ Xích Quỷ, quốc hiệu tiếp theo của nước ta là Văn Lang dưới thời các vua Hùng. Theo ghi chép lịch sử, Văn Lang đóng đô tại Phong Châu và được xem là nhà nước đầu tiên có tổ chức tương đối rõ ràng trong tiến trình lịch sử Việt Nam.

Sự chuyển tiếp từ Xích Quỷ sang Văn Lang cũng đánh dấu bước phát triển mới trong truyền thống dựng nước, mở đầu cho thời đại Hùng Vương gắn liền với nhiều truyền thuyết nổi tiếng như Sơn Tinh – Thủy Tinh hay Thánh Gióng.

Lăng mộ và lễ hội Kinh Dương Vương

Để tưởng nhớ công lao của Kinh Dương Vương, người dân đã xây dựng đền thờ và lăng mộ tại làng Á Lữ, xã Đại Đồng Thành, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Hằng năm, Lễ hội Kinh Dương Vương diễn ra từ ngày 14 đến ngày 19 tháng Giêng âm lịch, trong đó ngày 18 tháng Giêng là chính hội.

Vào dịp này, các bô lão cùng nhân dân địa phương tổ chức lễ rước Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân và Hoàng hậu Âu Cơ từ lăng về đền thờ, đồng thời thực hiện nghi lễ tế cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và cuộc sống ấm no.

Đây là một trong những hoạt động văn hóa truyền thống góp phần gìn giữ giá trị lịch sử và tín ngưỡng dân gian của người Việt.

Dấu ấn của Kinh Dương Vương trong đời sống hiện nay

Tên tuổi Kinh Dương Vương không chỉ xuất hiện trong các bộ sử hay truyền thuyết mà còn được đặt cho nhiều tuyến đường tại Việt Nam.

Hiện nay, nhiều địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đều có đường mang tên Kinh Dương Vương. Điều này thể hiện sự ghi nhận đối với nhân vật được xem là thủy tổ của dân tộc và góp phần lan tỏa giá trị lịch sử đến các thế hệ sau.

Bên cạnh đó, các hoạt động nghiên cứu, tìm hiểu về thời kỳ Hồng Bàng và Xích Quỷ vẫn tiếp tục được quan tâm nhằm làm sáng tỏ thêm những tư liệu liên quan đến giai đoạn đầu của lịch sử Việt Nam.

Kết luận

Xích Quỷ được xem là quốc hiệu đầu tiên trong huyền sử Việt Nam, gắn liền với thời kỳ trị vì của Kinh Dương Vương và mở đầu cho truyền thống dựng nước của dân tộc. Dù vẫn còn nhiều góc nhìn khác nhau về tính xác thực lịch sử, Xích Quỷ vẫn giữ vị trí đặc biệt trong văn hóa và tâm thức người Việt như một biểu tượng của cội nguồn và tinh thần đoàn kết từ buổi đầu hình thành đất nước.

Nếu yêu thích khám phá lịch sử, văn hóa và thường xuyên tra cứu tài liệu trên môi trường số, bạn có thể tham khảo các mẫu điện thoại chính hãng đang được phân phối tại FPT Shop để có trải nghiệm học tập, tìm kiếm thông tin và giải trí thuận tiện hơn.

Xem thêm:

• Quốc huy là gì? Giải mã những ý nghĩa gửi gắm trong từng chi tiết của quốc huy Việt Nam
• Ai là người đặt tên nước Việt Nam đầu tiên? Tên nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử