Bạn đang nói chuyện như AI mà không hề nhận ra? ChatGPT đang thay đổi cả cách chúng ta giao tiếp

Không chỉ ảnh hưởng đến cách viết, AI đang dần định hình lại cách chúng ta nói chuyện, biểu đạt cảm xúc và kết nối với nhau.

Ngôn ngữ “kiểu AI” len lỏi vào đời sống thường ngày

Một buổi gọi Zoom, bài giảng đại học hay video học thuật trên YouTube giờ đây có thể mang âm hưởng giống nhau một cách bất ngờ. Những từ ngữ như prowess, tapestry, delve, realm, hay meticulous vốn phổ biến trong phản hồi của ChatGPT và đang dần xuất hiện ngày càng thường xuyên trong lời nói và bài viết của con người. 

Theo một nghiên cứu từ Viện Max Planck, chỉ trong 18 tháng sau khi ChatGPT ra đời, tần suất các từ này đã tăng hơn 50% trong hơn 280.000 video giáo dục. Đáng chú ý là phần lớn người dùng thậm chí không nhận ra rằng cách nói của họ đang thay đổi.

Từ delve (tạm dich: đào sâu), đang trở thành dấu hiệu nổi bật, được xem như một “dấu vết AI” trong giao tiếp đời thường. Nó không chỉ tiết lộ ảnh hưởng của công nghệ, mà còn đặt ra câu hỏi rằng liệu chúng ta đang học cách nói chuyện từ máy móc?

Không chỉ từ vựng, mà cả cấu trúc và giọng điệu cũng dần bị định hình bởi AI. Lối diễn đạt trở nên trôi chảy, mạch lạc, nhưng đồng thời cũng có xu hướng vô cảm, thiếu tự nhiên. Những dấu hiệu đặc trưng của con người như sự ngập ngừng, lỗi nói hoặc cách dùng từ vụng về đang dần biến mất. Chúng ta đang bắt đầu giao tiếp với nhau bằng giọng điệu “đã được tinh chỉnh”, nhưng lại mất dần cảm xúc thô ráp vốn là bản chất của sự gần gũi.

Trớ trêu thay, dù AI giúp cuộc trò chuyện trở nên suôn sẻ hơn, nó cũng khiến chúng ta cảm thấy người đối diện lạnh lùng, thiếu chân thành. Nghiên cứu từ Đại học Cornell cho thấy việc sử dụng phản hồi thông minh giúp tăng cảm giác hợp tác. Nhưng khi người nhận nghi ngờ rằng đối phương dùng AI để phản hồi, họ lại cảm thấy ít gắn kết hơn.

Theo giáo sư Mor Naaman, AI đang làm xói mòn ba tín hiệu quan trọng trong giao tiếp gồm sự hiện diện của con người thật (với lỗi lầm, ngập ngừng và ngôn ngữ không hoàn hảo), nỗ lực cá nhân (cho thấy sự đầu tư và quan tâm) và dấu ấn cá tính riêng. Câu “Tôi xin lỗi vì bạn buồn” có thể là một phản hồi trơn tru do AI tạo ra, nhưng sẽ chẳng thể chạm được cảm xúc như lời xin lỗi cụ thể, đầy tính người: “Tôi xin lỗi vì đã cư xử tệ trong lúc ăn tối, chắc tôi không nên bỏ buổi trị liệu tuần này.”

Nghiên cứu từ Đại học Berkeley chỉ ra rằng các mô hình AI có xu hướng “làm phẳng” ngôn ngữ, loại bỏ những phương ngữ địa phương hoặc cách diễn đạt không theo chuẩn tiếng Anh Mỹ. Trong nhiều trường hợp, ChatGPT phản hồi một cách rập khuôn, thậm chí khiến người dùng cảm thấy bị kỳ thị khi dùng từ ngữ mang màu sắc văn hóa riêng. Điều này không chỉ làm mất đi sự đa dạng ngôn ngữ, mà còn ảnh hưởng đến cách chúng ta tạo dựng niềm tin trong giao tiếp, nơi những lỗi nhỏ hay tiếng địa phương lại chính là yếu tố khiến con người trở nên thật.

Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này không phải là AI có đang thay đổi cách chúng ta nói hay không mà là liệu chúng ta có sẵn sàng giữ lại chỗ đứng cho sự không hoàn hảo? Giữa một thế giới ngày càng được chuẩn hóa bằng ngôn ngữ trơn tru và câu từ trau chuốt, điều quan trọng là phải duy trì không gian cho cảm xúc thật, sự chân thành vụng về và những biểu đạt riêng mang đậm dấu ấn cá nhân.

Bởi nếu không, thứ bị đánh mất không chỉ là cách nói chuyện, mà là chính “chất người” trong mỗi cuộc đối thoại.

Nguồn: The Verge