Bụi mịn PM2.5 là gì? Nguyên nhân, tác hại và cách phòng tránh

Tình trạng ô nhiễm không khí đang trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm tại các thành phố lớn hiện nay. Bên cạnh khói bụi từ phương tiện giao thông và hoạt động sản xuất, các hạt bụi siêu nhỏ tồn tại trong không khí cũng gây ảnh hưởng đáng kể tới sức khỏe. Vì vậy, nhiều người muốn hiểu rõ bụi mịn PM2.5 là gì và mức độ nguy hiểm của loại bụi này đối với cơ thể.

Bụi mịn PM2.5 là gì?

Theo WHO, PM là chất gây ô nhiễm không khí bao gồm hỗn hợp các hạt rắn và hạt lỏng tồn tại lơ lửng trong không khí. Trong đó, PM10 là các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn 10 micromet, còn PM2.5 là các hạt bụi có kích thước nhỏ hơn hoặc bằng 2.5 micromet.

Như vậy, bụi mịn PM2.5 là tập hợp các hạt bụi siêu nhỏ với kích thước nhỏ hơn khoảng 30 lần so với sợi tóc người. Do kích thước rất nhỏ nên loại bụi này có thể tồn tại lâu trong không khí và dễ dàng xâm nhập sâu vào cơ thể thông qua đường hô hấp.

Về bản chất, bụi mịn PM2.5 được hình thành từ nhiều thành phần khác nhau như nitơ, carbon hoặc các hợp chất kim loại tồn tại trong môi trường tự nhiên và khí thải sinh hoạt.

Nguyên nhân gây ra bụi mịn PM2.5

Bụi mịn PM2.5 được hình thành từ cả nguyên nhân tự nhiên lẫn các hoạt động của con người. Tuy nhiên, các hoạt động sản xuất và sinh hoạt hiện nay vẫn là nguồn phát sinh bụi mịn lớn nhất tại nhiều đô thị.

Nguyên nhân tự nhiên

Một số hiện tượng tự nhiên có thể làm tăng nồng độ bụi mịn trong không khí như bụi đất, cát từ sa mạc hoặc hoạt động phun trào núi lửa. Ngoài ra, cháy rừng cũng phát tán lượng lớn bụi và khói ra môi trường, gây ô nhiễm không khí trên diện rộng.

Thời điểm giao mùa cũng là giai đoạn bụi mịn dễ tích tụ hơn do xuất hiện sương mù và hiện tượng nghịch nhiệt. Khi đó, lớp khói bụi bị giữ lại trong không khí thay vì khuếch tán lên cao, khiến nhiều thành phố xuất hiện lớp bụi mờ dày đặc.

Nguyên nhân từ hoạt động của con người

Bên cạnh yếu tố tự nhiên, hoạt động của con người hiện được xem là nguyên nhân chính khiến nồng độ bụi PM2.5 tăng cao.

Các nguồn phát sinh bụi mịn phổ biến gồm:

Khói thải từ nhà máy và khu công nghiệp.
Khí thải phương tiện giao thông.
Hoạt động xây dựng công trình.
Đốt rơm rạ và rác thải.
Khói từ bếp than, bếp củi hoặc dầu đốt.

Ngoài ra, bụi từ mặt đường hoặc vật liệu xây dựng cũng có thể phát tán vào không khí trong quá trình di chuyển và thi công.

Các mức chỉ số bụi mịn an toàn cho con người

Chỉ số AQI (Air Quality Index) hiện được dùng để đánh giá chất lượng không khí và mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Dựa vào chỉ số AQI, người dùng có thể xác định mức độ ô nhiễm không khí tại nơi sinh sống để chủ động phòng tránh phù hợp.

Chỉ số AQI	Chất lượng không khí	Ảnh hưởng tới sức khỏe
0 – 50	Tốt	An toàn cho sức khỏe
51 – 100	Trung bình	Nên có biện pháp phòng bụi khi ra ngoài
101 – 200	Kém	Hạn chế ra ngoài, đặc biệt với người già, trẻ em và người mắc bệnh hô hấp
201 – 300	Xấu	Mọi người nên hạn chế hoạt động ngoài trời
Trên 300	Nguy hiểm	Nên ở trong nhà và hạn chế tiếp xúc không khí ô nhiễm

Khi chỉ số AQI vượt mức 100, các nhóm nhạy cảm như trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh hô hấp thường dễ bị ảnh hưởng rõ rệt hơn.

Tác hại của bụi mịn PM2.5 với sức khỏe con người

Sau khi hiểu rõ bụi mịn PM2.5 là gì, hãy cùng làm rõ những tác hại của nó đối với sức khỏe.

Ảnh hưởng tới hệ hô hấp

Do kích thước rất nhỏ, bụi PM2.5 có thể đi sâu vào phổi và gây kích ứng đường hô hấp. Người thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm dễ gặp các triệu chứng như viêm mũi, viêm họng, viêm xoang hoặc khó thở. Với người mắc hen suyễn hoặc bệnh phổi mãn tính, bụi mịn còn có thể khiến tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn.

Tăng nguy cơ bệnh tim mạch

Bụi PM2.5 không chỉ ảnh hưởng tới phổi mà còn có khả năng xâm nhập vào hệ tuần hoàn máu. Điều này làm tăng nguy cơ xuất hiện các vấn đề về tim mạch như đau ngực, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Người lớn tuổi hoặc người có tiền sử bệnh tim thường là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn khi sống trong môi trường ô nhiễm kéo dài.

Ảnh hưởng tới hệ miễn dịch

Bụi mịn PM2.5 có thể làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể và ảnh hưởng tới khả năng miễn dịch tự nhiên. Khi tiếp xúc thường xuyên với môi trường ô nhiễm, cơ thể sẽ dễ nhạy cảm hơn với vi khuẩn và virus.

Đây cũng là lý do nhiều người thường cảm thấy mệt mỏi hoặc dễ mắc bệnh hơn trong giai đoạn chất lượng không khí xuống thấp.

Tác động tới sức khỏe toàn diện

Ngoài các bệnh về hô hấp và tim mạch, bụi mịn PM2.5 còn có liên quan tới nhiều vấn đề sức khỏe khác như đau đầu, giảm năng lượng hoặc suy giảm thể trạng. Một số nghiên cứu hiện nay còn cho thấy bụi mịn có liên quan tới bệnh đái tháo đường và ung thư phổi nếu tiếp xúc trong thời gian dài.

Cách bảo vệ bản thân trước tác động của bụi mịn

Để hạn chế ảnh hưởng của bụi PM2.5, người dùng nên chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt và có biện pháp bảo vệ phù hợp trong môi trường ô nhiễm không khí.

Ưu tiên phương tiện giao thông thân thiện với môi trường nhằm giảm lượng khí thải và bụi phát sinh trong đô thị.
Hạn chế tới khu vực có nồng độ bụi mịn cao và đeo khẩu trang chống bụi mịn khi ra ngoài.
Dùng máy lọc không khí trong nhà hoặc nơi làm việc để hạn chế bụi siêu mịn tồn tại trong không gian sinh hoạt.
Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và bổ sung vitamin cần thiết cho cơ thể.
Giữ vệ sinh mũi và đường hô hấp sạch sẽ để hạn chế bụi bẩn tồn đọng sau khi di chuyển ngoài đường.
Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế đốt rác hoặc các hoạt động dễ phát sinh khói bụi trong sinh hoạt hằng ngày.

Cách bảo vệ bản thân trước tác động của bụi mịn

Kết luận

Qua những thông tin trên, người dùng cũng có thể hiểu rõ hơn bụi mịn PM2.5 là gì cũng như những tác động của loại bụi này tới sức khỏe con người. Việc chủ động bảo vệ bản thân và hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm sẽ giúp giảm nguy cơ ảnh hưởng từ bụi mịn PM2.5.

Nếu đang tìm máy lọc không khí để hạn chế bụi mịn trong không gian sống, bạn có thể tham khảo thêm nhiều sản phẩm chính hãng tại FPT Shop với đa dạng công suất, công nghệ lọc và mức giá phù hợp nhiều nhu cầu khác nhau.

Xem thêm: