Bảo hiểm tự nguyện là gì? Toàn bộ quyền lợi và mức đóng bạn cần biết

Trong bối cảnh nhiều người làm nghề tự do hoặc không thuộc đối tượng đóng bảo hiểm bắt buộc, bảo hiểm tự nguyện trở thành lựa chọn quan trọng để đảm bảo an sinh lâu dài. Đây không chỉ là cách tiết kiệm cho tuổi già mà còn giúp người dân được bảo vệ trước những rủi ro về sức khỏe, cuộc sống và thu nhập. Vậy bảo hiểm tự nguyện là gì, ai có thể tham gia và được hưởng những quyền lợi nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết dưới đây.

Bảo hiểm tự nguyện là gì?

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014, bảo hiểm tự nguyện là loại hình bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, trong đó người tham gia được tự lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình.

Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đều có thể đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Người dân chỉ cần đến cơ quan BHXH nơi cư trú, có thể là nơi thường trú hoặc tạm trú, hoặc đến đại lý thu BHXH như UBND xã, phường, thị trấn hoặc Bưu điện để được hướng dẫn thủ tục.

Việc tham gia bảo hiểm tự nguyện mang lại nhiều lợi ích thiết thực, đặc biệt cho người lao động tự do, tiểu thương, nông dân hay người không có hợp đồng lao động dài hạn. Khi tham gia, họ vẫn được hưởng quyền lợi về lương hưu và tử tuất, giống như người đóng bảo hiểm bắt buộc.

Chế độ của bảo hiểm tự nguyện

Theo khoản 2, Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, bảo hiểm tự nguyện gồm hai chế độ chính là hưu trí và tử tuất. Cụ thể:

1. Chế độ hưu trí

Người tham gia đủ điều kiện về tuổi và thời gian đóng sẽ được hưởng các quyền lợi sau:

Hưởng lương hưu hàng tháng, giúp đảm bảo cuộc sống khi hết tuổi lao động.
Nhận trợ cấp một lần nếu có thời gian đóng vượt quá số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng 75%.
Hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế, được hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh.

2. Chế độ tử tuất

Trường hợp người tham gia qua đời, thân nhân sẽ được nhận:

Trợ cấp mai táng để hỗ trợ chi phí tang lễ.
Trợ cấp tuất một lần, tính theo số năm đã đóng bảo hiểm.

Hai chế độ này giúp người tham gia yên tâm hơn về tài chính, đảm bảo cuộc sống ổn định khi về già hoặc khi không may gặp rủi ro.

Mức đóng bảo hiểm tự nguyện

Theo khoản 2, Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức đóng bảo hiểm tự nguyện bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn.

Trong đó:

Mức thu nhập tối thiểu bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn (1.500.000 đồng/tháng).
Mức thu nhập tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở (tương đương 29.800.000 đồng/tháng hiện nay).

Như vậy, mức đóng cụ thể dao động tùy theo thu nhập người tham gia, giúp họ linh hoạt lựa chọn để phù hợp khả năng tài chính.

Ví dụ: Nếu bạn chọn mức thu nhập 2.000.000 đồng/tháng, số tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện sẽ là 22% x 2.000.000 = 440.000 đồng/tháng.

Phương thức tham gia bảo hiểm tự nguyện

Hiện nay có 06 phương thức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân:

Đóng hàng tháng.
Đóng 03 tháng một lần.
Đóng 06 tháng một lần.
Đóng 12 tháng một lần.
Đóng một lần cho nhiều năm về sau, tối đa 05 năm/lần.
Đóng một lần cho những năm còn thiếu, áp dụng với người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng, tối đa không quá 10 năm.

Nếu người tham gia đã đủ tuổi hưu mà thời gian đóng còn thiếu trên 10 năm thì vẫn có thể tiếp tục đóng theo một trong 5 phương thức trên cho đến khi thời gian còn thiếu không quá 10 năm, sau đó được phép đóng một lần cho toàn bộ phần còn lại.

Mức hưởng bảo hiểm tự nguyện

1. Mức hưởng lương hưu hàng tháng

Theo Điều 3 Nghị định 134/2015/NĐ-CP, mức lương hưu được tính theo công thức: Lương hưu = Tỷ lệ hưởng x Bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.

Người tham gia càng đóng lâu và mức thu nhập càng cao thì tiền lương hưu nhận được càng lớn. Đây chính là phần tích lũy cho tuổi già, giúp người dân an tâm khi không còn làm việc.

2. Mức hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu

Theo khoản 2 Điều 75 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người đóng vượt số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng 75% sẽ được nhận trợ cấp một lần, tính bằng 0,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH cho mỗi năm vượt.

3. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần

Trường hợp người tham gia có nhu cầu nhận trợ cấp một lần, mức hưởng được tính như sau:

Mỗi năm đóng 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đối với người tham gia trước năm 2014.
Mỗi năm đóng 2 tháng mức bình quân thu nhập tháng đối với người tham gia từ năm 2014 trở đi.
Nếu thời gian đóng chưa đủ 1 năm, người tham gia được hưởng bằng số tiền đã đóng, tối đa bằng 2 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.

Chế độ tử tuất trong bảo hiểm tự nguyện

1. Trợ cấp mai táng

Theo Điều 80 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, trợ cấp mai táng được tính bằng 10 lần mức lương cơ sở đối với người đã đóng đủ 60 tháng trở lên hoặc đang hưởng lương hưu.

Trường hợp người đóng bảo hiểm tự nguyện bị tòa tuyên bố là đã chết, thân nhân cũng được nhận khoản trợ cấp này.

2. Trợ cấp tuất một lần

Theo Điều 81 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi người đang bảo lưu thời gian đóng qua đời, thân nhân được nhận:

1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH nếu tham gia trước năm 2014.
2 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH nếu tham gia từ năm 2014 trở đi.
Nếu chưa đủ 1 năm đóng, hưởng mức bằng số tiền đã đóng, tối đa bằng 2 tháng bình quân thu nhập.
Trường hợp người vừa tham gia cả bảo hiểm bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện, mức tối thiểu được hưởng là 3 tháng bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.

Nếu người đang hưởng lương hưu qua đời, thân nhân được hưởng trợ cấp tuất theo số tháng lương hưu:

Chết trong 2 tháng đầu hưởng lương hưu: trợ cấp bằng 48 tháng lương hưu.
Chết sau đó: mỗi tháng hưởng thêm 1 tháng lương hưu, mức trợ cấp giảm 0,5 tháng.

Lợi ích khi tham gia bảo hiểm tự nguyện

Tham gia bảo hiểm tự nguyện mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

Bảo đảm thu nhập ổn định khi về già, không phụ thuộc vào con cháu.
Được cấp thẻ BHYT miễn phí khi đang hưởng lương hưu.
An tâm hơn về tài chính khi không may xảy ra rủi ro.
Linh hoạt trong mức đóng và phương thức đóng, phù hợp mọi nhóm thu nhập.
Được Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng, đặc biệt với người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo.

Kết bài

Qua bài viết, bạn đã hiểu rõ bảo hiểm tự nguyện là gì cùng những quyền lợi và quy định cụ thể khi tham gia. Đây là chính sách nhân văn của Nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi lâu dài cho người lao động tự do, nông dân, người kinh doanh nhỏ… Việc chủ động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện ngay hôm nay chính là đầu tư bền vững cho tương lai của chính bạn.

Khám phá kỷ nguyên công nghệ mới cùng những mẫu laptop AI hiệu năng vượt trội. Trải nghiệm tốc độ xử lý thông minh, tối ưu công việc và học tập mọi lúc, mọi nơi. Đến ngay FPT Shop để chọn cho mình chiếc laptop AI phù hợp và nhận nhiều ưu đãi hấp dẫn hôm nay: