Bệnh nghề nghiệp là gì? Danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ theo pháp luật

Bệnh nghề nghiệp là gì? Khái niệm này không còn xa lạ với những người làm việc trong môi trường độc hại hoặc áp lực kéo dài. Đây là nhóm bệnh phát sinh do yếu tố lao động đặc thù, được pháp luật công nhận và có chính sách bảo hiểm riêng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các loại bệnh nghề nghiệp, điều kiện hưởng chế độ và cách phòng tránh hiệu quả.

Bệnh nghề nghiệp là gì?

Theo khoản 9 Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015:

“Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động.”

Như vậy, bệnh nghề nghiệp mang đặc trưng của nghề nghiệp hoặc liên quan trực tiếp đến nghề nghiệp, không phải là bệnh thông thường mà bất cứ ai cũng có thể mắc phải.

Nguyên nhân gây bệnh nghề nghiệp là gì?

Tác động của môi trường làm việc

Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra bệnh nghề nghiệp là do tiếp xúc lâu dài với các yếu tố có hại trong môi trường làm việc. Những yếu tố này có thể là bụi mịn, hóa chất độc hại, tiếng ồn vượt ngưỡng cho phép, rung động mạnh, phóng xạ, vi sinh vật gây bệnh hoặc điều kiện không phù hợp. Việc tiếp xúc thường xuyên và kéo dài với các tác nhân này khiến cơ thể bị tổn thương âm thầm, từ đó dẫn đến các bệnh lý mãn tính khó điều trị.

Vệ sinh lao động kém

Môi trường làm việc không đảm bảo vệ sinh và an toàn lao động cũng là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến bệnh nghề nghiệp. Khi doanh nghiệp không trang bị đầy đủ hoặc không yêu cầu sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân đúng cách, người lao động rất dễ bị phơi nhiễm với các yếu tố nguy hiểm. Ngoài ra, việc thiếu kiểm tra định kỳ về an toàn lao động, vệ sinh môi trường hoặc không huấn luyện đầy đủ kỹ năng phòng tránh cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Yếu tố nghề nghiệp đặc thù

Một số ngành nghề có tính chất lao động đặc thù và rủi ro cao như khai thác khoáng sản, luyện kim, sản xuất hóa chất, y tế, xây dựng hay nông nghiệp thường khiến người lao động dễ mắc bệnh nghề nghiệp hơn. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi người lao động phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, vi sinh vật, bụi bẩn, âm thanh lớn hoặc làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Do đó, nguy cơ tổn thương sức khỏe nghề nghiệp là điều khó tránh khỏi nếu không có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Khám bệnh nghề nghiệp là gì?

Khám bệnh nghề nghiệp là quá trình kiểm tra sức khỏe, thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán nhằm phát hiện sớm các bệnh nghề nghiệp ở người lao động, từ đó có biện pháp phòng ngừa, điều trị kịp thời, hạn chế ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người lao động. Nội dung khám bao gồm khám lâm sàng, cận lâm sàng và các xét nghiệm chuyên biệt tùy theo từng loại bệnh nghề nghiệp thuộc danh mục được bảo hiểm.

Ai phải khám bệnh nghề nghiệp?

• Người lao động tiếp xúc với các yếu tố có hại có khả năng mắc bệnh nghề nghiệp hoặc làm các nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
• Người học nghề, tập nghề, người lao động đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác nhưng từng làm việc trong môi trường có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp.
• Người lao động tham gia bảo hiểm xã hội đang bảo lưu thời gian đóng hoặc đã có quyết định nghỉ việc chờ giải quyết chế độ hưu trí, trợ cấp hằng tháng.
• Người lao động chuyển sang làm nghề, công việc có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp.

Có bao nhiêu bệnh nghề nghiệp được nhà nước công nhận?

Hiện nay, danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội ở Việt Nam gồm 35 bệnh (theo Thông tư 15/2016/TT-BYT được bổ sung bởi Thông tư 02/2023/TT-BYT). Dưới đây là danh mục đầy đủ 35 bệnh nghề nghiệp được Nhà nước công nhận và chi trả chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định hiện hành:

• Bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp
• Bệnh bụi phổi amiăng nghề nghiệp
• Bệnh bụi phổi bông nghề nghiệp
• Bệnh bụi phổi talc nghề nghiệp
• Bệnh bụi phổi than nghề nghiệp
• Bệnh viêm phế quản mạn tính nghề nghiệp
• Bệnh hen nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc chì nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc nghề nghiệp do benzen và đồng đẳng
• Bệnh nhiễm độc thủy ngân nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc mangan nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc trinitrotoluen nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc asen nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc hóa chất bảo vệ thực vật nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc nicotin nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc cacbon monoxit nghề nghiệp
• Bệnh nhiễm độc cadimi nghề nghiệp
• Bệnh điếc nghề nghiệp do tiếng ồn
• Bệnh giảm áp nghề nghiệp
• Bệnh nghề nghiệp do rung toàn thân
• Bệnh nghề nghiệp do rung cục bộ
• Bệnh phóng xạ nghề nghiệp
• Bệnh đục thể thủy tinh nghề nghiệp
• Bệnh nốt dầu nghề nghiệp
• Bệnh sạm da nghề nghiệp
• Bệnh viêm da tiếp xúc nghề nghiệp do crôm
• Bệnh da nghề nghiệp do tiếp xúc môi trường ẩm ướt và lạnh kéo dài
• Bệnh da nghề nghiệp do tiếp xúc với cao su tự nhiên, hóa chất phụ gia cao su
• Bệnh Leptospira nghề nghiệp
• Bệnh viêm gan vi rút B nghề nghiệp
• Bệnh lao nghề nghiệp
• Nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp
• Bệnh viêm gan vi rút C nghề nghiệp
• Bệnh ung thư trung biểu mô nghề nghiệp
• Bệnh COVID-19 nghề nghiệp

Danh mục này được cập nhật theo Thông tư 15/2016/TT-BYT và Thông tư 02/2023/TT-BYT của Bộ Y tế, đảm bảo quyền lợi bảo hiểm xã hội cho người lao động mắc các bệnh trên.

Điều kiện nhận trợ cấp hằng tháng do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp

Người lao động bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp sẽ được bảo hiểm xã hội trợ cấp hằng tháng khi:

• Được giám định mức suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên.
• Mức hưởng: Nếu suy giảm 31% khả năng lao động thì được hưởng 30% mức lương cơ sở, cứ giảm thêm 1% thì hưởng thêm 2% mức lương cơ sở. Ngoài ra, còn được cộng thêm khoản trợ cấp dựa trên số năm đóng bảo hiểm xã hội.
• Trường hợp suy giảm từ 5% đến dưới 31% thì được hưởng trợ cấp một lần; từ 31% trở lên được hưởng trợ cấp hằng tháng; từ 81% trở lên hoặc bị liệt, mù hai mắt, cụt/ liệt hai chi, hoặc bị bệnh tâm thần thì được hưởng trợ cấp phục vụ.

Tạm kết

Hiểu rõ bệnh nghề nghiệp là gì chính là bước đầu tiên để người lao động chủ động bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng của mình. Việc phát hiện sớm, phòng ngừa hiệu quả và nắm rõ các chính sách hỗ trợ từ pháp luật sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn trong suốt quá trình lao động. 

Dù bạn làm việc tại văn phòng, nhà xưởng hay môi trường ô nhiễm, việc trang bị một chiếc máy lọc không khí phù hợp sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hô hấp, giảm thiểu bụi mịn và các tác nhân gây dị ứng. Tại FPT Shop, bạn có thể dễ dàng lựa chọn các dòng máy lọc không khí chính hãng, vận hành êm ái, lọc sạch hiệu quả và phù hợp cho mọi không gian làm việc.

Máy lọc không khí

Xem thêm:

• Nhân viên thời vụ là gì? Quy định của pháp luật về cách tính lương cho nhân viên thời vụ
• Bảo hộ lao động là gì và tại sao đây là yếu tố không thể thiếu trong môi trường làm việc hiện đại