Công chứng là gì? Tất tần tật về công chứng mà bạn cần biết

Khi thực hiện các giao dịch quan trọng như mua bán nhà đất, lập hợp đồng hay ủy quyền, thuật ngữ "công chứng" xuất hiện khá thường xuyên. Vậy công chứng là gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này.

Công chứng là gì?

Công chứng là gì? Công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản, tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng.

Công chứng là gì?

Giá trị pháp lý của công chứng là gì?

Công chứng có giá trị pháp lý rất cao theo quy định của pháp luật Việt Nam, được quy định rõ trong Luật Công chứng 2014. Giá trị này thể hiện ở nhiều khía cạnh quan trọng:

Có hiệu lực pháp lý từ khi hoàn thành

Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ khi công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng. Ngay tại thời điểm này, văn bản được pháp luật công nhận là hợp lệ và có thể sử dụng để thực hiện các quyền, nghĩa vụ đã thỏa thuận.

Có hiệu lực thi hành đối với các bên

Hợp đồng, giao dịch đã công chứng có hiệu lực thi hành đối với các bên liên quan. Nếu một bên không thực hiện đúng nghĩa vụ, bên còn lại có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. Điều này giúp bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ đã được ghi nhận trong văn bản.

Giá trị chứng cứ đặc biệt

Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ trước Tòa án và các cơ quan có thẩm quyền. Những tình tiết, sự kiện trong hợp đồng, giao dịch được công chứng không phải chứng minh lại, trừ khi văn bản bị Tòa án tuyên bố vô hiệu. Đây là lợi thế lớn trong việc giải quyết tranh chấp, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Giá trị pháp lý của bản dịch công chứng

Bản dịch được công chứng có giá trị sử dụng tương đương với giấy tờ, văn bản gốc được dịch. Điều này đặc biệt quan trọng trong các thủ tục pháp lý, hành chính, du học, định cư hoặc giao dịch quốc tế.

Công chứng khác gì chứng thực?

Công chứng và chứng thực là hai hoạt động pháp lý khác nhau về bản chất, dù cùng hướng tới mục đích xác nhận tính đúng đắn và chính xác của giấy tờ, tài liệu.

Khái niệm

Công chứng: Là việc công chứng viên thuộc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện chứng nhận tính xác thực và hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự bằng văn bản. Ngoài ra, công chứng còn bao gồm việc chứng nhận tính chính xác, hợp pháp của bản dịch từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt hoặc ngược lại.
Chứng thực: Là việc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền căn cứ vào bản chính để xác nhận bản sao đúng với bản chính; chứng thực chữ ký hoặc xác nhận thời gian, địa điểm ký hợp đồng, năng lực hành vi dân sự, sự tự nguyện và chữ ký của các bên tham gia hợp đồng.

Chủ thể thực hiện

Công chứng: Chỉ do công chứng viên của phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng thực hiện.
Chứng thực: Được thực hiện bởi nhiều cơ quan, cá nhân có thẩm quyền như công chứng viên, Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND các cấp, Trưởng hoặc Phó Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện, viên chức ngoại giao, lãnh sự.

Bản chất và trách nhiệm

Công chứng: Đảm bảo cả về nội dung và hình thức của hợp đồng, giao dịch. Công chứng viên chịu trách nhiệm pháp lý về tính hợp pháp của văn bản và góp phần hạn chế rủi ro cho các bên.
Chứng thực: Chỉ xác nhận sự việc, không đánh giá nội dung. Hoạt động này chủ yếu chú trọng đến tính chính xác về hình thức và người thực hiện không chịu trách nhiệm về nội dung tài liệu.

Giá trị pháp lý

Công chứng: Có giá trị chứng cứ cao, những tình tiết và sự kiện trong văn bản đã công chứng không phải chứng minh, trừ khi bị tòa án tuyên vô hiệu.
Chứng thực: Bản sao được chứng thực có giá trị sử dụng thay bản chính, chữ ký được chứng thực có giá trị chứng minh người đã ký.

Phạm vi áp dụng

Công chứng: Áp dụng cho các giao dịch bắt buộc phải công chứng theo quy định pháp luật (như mua bán, chuyển nhượng bất động sản) hoặc theo yêu cầu của các bên.
Chứng thực: Áp dụng rộng rãi trong đời sống, đặc biệt đối với việc chứng thực bản sao, chữ ký hoặc một số hợp đồng, giao dịch thông thường.

Tóm lại, công chứng mang tính pháp lý cao hơn, tập trung vào việc bảo đảm tính hợp pháp của nội dung văn bản. Trong khi đó, chứng thực chủ yếu xác nhận tính chính xác về hình thức của giấy tờ, tài liệu. Việc lựa chọn hình thức nào phụ thuộc vào tính chất giao dịch và yêu cầu pháp luật trong từng trường hợp cụ thể.

Thủ tục công chứng theo quy định của Luật Công chứng 2014

Theo Luật Công chứng 2014, việc công chứng phải tuân thủ một quy trình rõ ràng nhằm bảo đảm tính pháp lý và quyền lợi của các bên. Quy trình cơ bản gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Người yêu cầu công chứng cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, bao gồm:

Phiếu yêu cầu công chứng ghi rõ họ tên, địa chỉ, nội dung cần công chứng.
Dự thảo hợp đồng hoặc giao dịch (nếu đã soạn sẵn).
Bản sao giấy tờ tùy thân của các bên tham gia (CMND/CCCD/Hộ chiếu).
Bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng (nếu giao dịch liên quan đến tài sản).
Các giấy tờ khác có liên quan theo quy định pháp luật.

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Công chứng viên tiếp nhận hồ sơ theo thứ tự và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ.
Giải thích cho người yêu cầu về quyền, nghĩa vụ và thủ tục công chứng.

Cách xử lý tùy tình huống:

Hồ sơ đầy đủ và hợp lệ: Tiếp nhận, ghi vào sổ công chứng.
Hồ sơ thiếu giấy tờ: Lập phiếu hướng dẫn bổ sung.
Hồ sơ không đủ cơ sở pháp lý: Từ chối công chứng và nêu rõ lý do.

Bước 3: Soạn thảo văn bản công chứng (nếu cần)

Nếu người yêu cầu chưa có hợp đồng/giao dịch, công chứng viên sẽ soạn thảo văn bản theo yêu cầu.
Đọc lại nội dung cho các bên nghe, giải thích rõ điều khoản.
Điều chỉnh nội dung nếu các bên đề nghị thay đổi, miễn là không trái pháp luật.

Bước 4: Ký kết và chứng nhận

Yêu cầu xuất trình bản chính các giấy tờ để đối chiếu.
Các bên ký trực tiếp vào văn bản trước mặt công chứng viên.
Công chứng viên ghi lời chứng, ký tên và ký nháy vào từng trang của hợp đồng/giao dịch.

Bước 5: Thu phí và trả kết quả

Thu phí công chứng và thù lao soạn thảo (nếu có) theo quy định.
Đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.
Trả văn bản công chứng cho người yêu cầu.

Yêu cầu và trường hợp đặc biệt

Đối với tổ chức: Phải thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp pháp.
Người yêu cầu công chứng phải xuất trình đầy đủ giấy tờ và chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của thông tin.

Trường hợp đặc biệt:

Người không đọc/nghe được: Phải có người làm chứng (từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ).
Người không thông thạo tiếng Việt: Phải có người phiên dịch đủ điều kiện.
Người già yếu, bị tạm giữ hoặc tạm giam: Có thể yêu cầu công chứng viên thực hiện công chứng ngoài trụ sở.

Thời gian và địa điểm thực hiện

Thời gian làm việc:

Thứ 2 - Thứ 6: Sáng 7h30 - 11h30, Chiều 13h - 17h.
Thứ 7: Sáng 7h30 - 11h30.

Địa điểm thực hiện:

Trực tiếp tại trụ sở phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng.
Ngoài trụ sở trong các trường hợp đặc biệt theo quy định pháp luật.

Tạm kết

Hiểu rõ công chứng là gì sẽ giúp bạn chủ động hơn khi tham gia các giao dịch pháp lý, đồng thời tránh được những sai sót gây mất thời gian và chi phí. Đây là một bước quan trọng để đảm bảo mọi thỏa thuận và giấy tờ của bạn đều có giá trị pháp lý, được pháp luật bảo vệ. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, tìm hiểu quy trình và lựa chọn địa điểm uy tín sẽ giúp quá trình công chứng diễn ra thuận lợi hơn.

Để tra cứu thông tin pháp luật, soạn thảo hợp đồng và lưu trữ hồ sơ công chứng tiện lợi, một chiếc laptop ASUS mạnh mẽ là lựa chọn phù hợp. Tại FPT Shop, bạn có thể tìm thấy nhiều mẫu laptop ASUS với hiệu năng cao, bàn phím êm ái, màn hình sắc nét và khả năng xử lý đa nhiệm mượt mà. Tham khảo tại đây:

Laptop ASUS

Xem thêm: