Tìm hiểu chi tiết: Tử số và mẫu số là gì? Sự khác biệt và ví dụ minh họa dễ hiểu

Khi học về phân số, bạn sẽ thường thấy hai con số được ngăn cách bởi một dấu gạch ngang, đó chính là tử số và mẫu số. Đây là hai phần quan trọng cấu thành nên một phân số, giúp biểu thị một phần hoặc nhiều phần bằng nhau của một tổng thể. Trong bài viết này, FPT Shop sẽ giúp bạn hiểu rõ tử số là gì, mẫu số là gì, cách phân biệt hai phần này, cùng nhiều ví dụ minh họa cụ thể giúp bạn ghi nhớ dễ dàng hơn.

Tử số và mẫu số là gì?

Một phân số được biểu diễn dưới dạng:

• a/b

Trong đó:

• a là tử số – nằm phía trên dấu gạch ngang.
• b là mẫu số – nằm phía dưới dấu gạch ngang.

Tử số cho biết có bao nhiêu phần bằng nhau được lấy ra hoặc được xét đến. Mẫu số cho biết toàn bộ được chia thành bao nhiêu phần bằng nhau.

Ví dụ:

Một chiếc bánh được chia thành 6 phần bằng nhau, trong đó 5 phần được tô màu. Khi đó, ta có thể thể hiện phần bánh được tô màu bằng phân số 5/6.

• 5 là tử số, thể hiện số phần được tô.
• 6 là mẫu số, thể hiện tổng số phần bằng nhau của chiếc bánh.

Như vậy, phân số 5/6 có nghĩa là “trong tổng số 6 phần bằng nhau, có 5 phần được tô màu”.

Tóm lại:

• Mẫu số là phần số nằm ở phía dưới của một phân số, dùng để biểu thị tổng số phần bằng nhau mà một vật hoặc một tập hợp được chia ra. Nói đơn giản hơn, mẫu số cho biết toàn bộ được chia thành bao nhiêu phần bằng nhau.

• Tử số là phần số nằm ở phía trên của một phân số, dùng để biểu thị số phần bằng nhau được lấy ra hoặc được xét đến trong tổng số phần mà mẫu số đã chia. Nói cách khác, tử số cho biết bạn đang nói đến bao nhiêu phần trong tổng thể.

Bảng so sánh sự khác nhau giữa tử số - mẫu số

Để dễ hiểu hơn tử số và mẫu số là gì, bạn có thể xem bảng so sánh sau:

Từ bảng trên, bạn có thể thấy rằng tử số và mẫu số tuy đi đôi với nhau nhưng lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Nếu hiểu rõ hai khái niệm này, bạn sẽ dễ dàng thực hiện các phép tính với phân số như rút gọn, quy đồng hay so sánh hai phân số khác nhau.

Mối quan hệ giữa phân số và phép chia

Một phân số thực chất cũng chính là một phép chia.

Nếu ta viết phân số dưới dạng x/y, thì điều đó có nghĩa là:

• x÷y
• Hay nói cách khác: x là số bị chia, y là số chia.

Ví dụ:

• Biểu diễn 3 ÷ 6 dưới dạng phân số ta được 3/6.
• Rút gọn 3/6, ta được 1/2.
• Trong phân số 1/2, 1 là tử số, 2 là mẫu số. Điều này cho thấy khi chia 3 phần cho 6, ta nhận được mỗi phần bằng một nửa.

Các ví dụ thực tế giúp bạn hiểu rõ hơn

Ví dụ 1: Chia bánh

Một lát bánh mì được chia thành 7 phần bằng nhau và Mỹ Như 2 phần. Khi đó, phần bánh Mỹ Như đã ăn được thể hiện như thế nào?

• Phần bánh Mỹ Như ăn sẽ được thể hiện là: 2/7.
• 2 là tử số → số phần bánh đã ăn.
• 7 là mẫu số → tổng số phần của lát bánh.

Ví dụ 2: Xác định tử số mẫu số

Hãy xác định tử số và mẫu số trong các phân số sau: 1/3 và 7/5

• Với 1/3, ta có 1 là tử số, 3 là mẫu số.
• Với 7/5, ta có 7 là tử số, 5 là mẫu số.

Ví dụ 3: Chọn đúng hoặc sai

Bạn hãy chọn đúng hoặc sai cho các nhận định dưới đây:

• Trong phân số 3/4, 3 là tử số và 4 là mẫu số.
• Trong phân số 8/17, 8 là tử số và 17 là mẫu số.

Cả hai câu đều đúng, vì các số đứng trên là tử số, và các số đứng dưới là mẫu số.

Cách ghi nhớ tử số và mẫu số dễ dàng

Để giúp học sinh dễ nhớ, bạn có thể áp dụng mẹo học nhanh sau:

• Hãy nghĩ đến phân số như một chiếc bánh pizza.
• Số phần bánh pizza được tô màu hoặc ăn mất chính là tử số.
• Số phần bánh pizza ban đầu được chia đều chính là mẫu số.

Ví dụ: Nếu chiếc bánh được chia thành 8 miếng và bạn ăn 3 miếng, thì phần bạn đã ăn là 3/8 của chiếc bánh.

Như vậy, ta có: Tử trên – Mẫu dưới, tử đếm phần, mẫu đếm tổng.

Lời kết

Tóm lại, hiểu rõ tử số và mẫu số là gì giúp bạn nắm vững nền tảng khi học về phân số, tỷ lệ, phần trăm và phép chia số thập phân. FPT Shop hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ tử số và mẫu số là gì, sự khác biệt giữa chúng và cách vận dụng kiến thức này trong học tập.

Nếu bạn đang học online hoặc ôn luyện toán học trên nền tảng di động, đừng quên chọn một chiếc máy tính bảng hoặc smartphone học tập mượt mà tại FPT Shop để việc học trở nên dễ dàng hơn.

Mời bạn chọn một mẫu iPhone mới nhất tại FPT Shop nhé.

Xem thêm:

• Phân số tối giản là gì? Hướng dẫn cách rút gọn phân số và ví dụ minh họa chi tiết
• Định lí Talet là gì? Những ứng dụng quan trọng trong toán học, thực tế có thể bạn chưa biết