Thuế quan là gì? Tìm hiểu vai trò và ảnh hưởng của thuế quan đến nền kinh tế

Thuế quan là gì mà khiến mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu đều phải quan tâm? Không chỉ là một mức thuế đánh vào hàng hóa qua biên giới, thuế quan còn liên quan trực tiếp đến hạn ngạch, giấy phép và cả chiến lược thương mại quốc gia. Việc quyết định hạn ngạch thuế quan nhập khẩu và cấp phép nhập khẩu được pháp luật quy định ra sao? Hãy cùng FPT Shop tìm hiểu rõ hơn trong bài viết hôm nay.

Tìm hiểu chi tiết về thuế quan

Thuế quan là gì?

Thuế quan là gì? Thuế quan (Tariff) là một loại thuế đánh vào hàng hóa khi nhập khẩu hoặc xuất khẩu qua biên giới của một quốc gia. Đây là công cụ tài chính quan trọng giúp chính phủ điều tiết thương mại quốc tế và bảo vệ nền kinh tế nội địa khỏi sự cạnh tranh không công bằng từ hàng hóa nước ngoài.

Theo Điều 20 của Luật Quản lý ngoại thương 2017, thuế quan bao gồm hai loại chính dựa trên hạn ngạch (quota):

• Thuế quan xuất khẩu: Là biện pháp quản lý số lượng, khối lượng hoặc giá trị hàng hóa xuất khẩu, trong đó cơ quan nhà nước áp dụng một mức thuế suất cụ thể. Mục đích nhằm điều tiết xuất khẩu với những mặt hàng ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, tài nguyên quốc gia.
• Thuế quan nhập khẩu: Được hiểu là biện pháp cho phép nhập khẩu hàng hóa trong giới hạn số lượng hoặc giá trị nhất định, được hưởng mức thuế suất ưu đãi hơn so với mức thuế ngoài hạn ngạch. Đây là chính sách quan trọng giúp thúc đẩy mối quan hệ thương mại với các quốc gia, khu vực có ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA).

Vai trò của thuế quan

Sau khi đã biết rõ thuế quan là gì, hãy cùng FPT Shop tìm hiểu về vai trò của thuế quan trong nền kinh tế. 

Có thể nói, thuế quan đóng vai trò rất quan trọng trong chính sách thương mại và kinh tế của quốc gia. Đây là công cụ bảo vệ sản xuất nội địa, điều tiết cán cân thương mại, tạo nguồn thu ngân sách và ổn định thị trường. Ngoài ra, thuế quan còn hỗ trợ thực thi chính sách đối ngoại, thúc đẩy đàm phán thương mại và bảo hộ các ngành công nghiệp chiến lược như quốc phòng, công nghệ cao và năng lượng, từ đó góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Mục đích của thuế quan

Thuế quan, bao gồm thuế nhập khẩu và thuế xuất khẩu đều được sử dụng như một công cụ điều tiết kinh tế hiệu quả. Thuế nhập khẩu giúp bảo vệ sản xuất trong nước, hạn chế nhập khẩu, chống bán phá giá, bảo hộ các ngành kinh tế trọng yếu và hỗ trợ các ngành công nghiệp non trẻ phát triển. Trong khi đó, thuế xuất khẩu nhằm quản lý tài nguyên chiến lược, kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng quan trọng và tăng nguồn thu cho ngân sách quốc gia, đặc biệt từ những ngành xuất khẩu chủ lực như khoáng sản, nông sản và gỗ.

Tác động của thuế quan đến nền kinh tế

Vậy là bạn đã hiểu rõ thuế quan là gì cùng với vai trò và mục đích của loại thuế này trong hoạt động thương mại. Tiếp theo, hãy cùng FPT Shop tìm hiểu xem thuế quan tác động như thế nào đến nền kinh tế và đời sống người tiêu dùng. 

Nhìn chung, thuế quan có thể tạo ra những tác động hai chiều đối với nền kinh tế, bao gồm cả lợi ích lẫn rủi ro. Về mặt tích cực, thuế quan giúp bảo vệ sản xuất trong nước bằng cách tăng giá hàng hóa nhập khẩu khiến sản phẩm nội địa trở nên cạnh tranh hơn. Đồng thời, đây cũng là một nguồn thu quan trọng cho ngân sách Nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập thương mại ngày càng sâu rộng.

Tuy nhiên, thuế quan cũng gây ra nhiều hệ quả tiêu cực nếu không được áp dụng hợp lý. Việc đánh thuế cao lên hàng hóa nhập khẩu có thể làm tăng chi phí tiêu dùng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các sản phẩm ngoại nhập của người dân. Về lâu dài, thuế quan còn có thể làm giảm hiệu quả kinh tế tổng thể khi doanh nghiệp trong nước được bảo hộ quá mức, dẫn đến tình trạng sản xuất kém hiệu quả và thiếu động lực đổi mới.

Quyết định và công bố lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu được quy định như thế nào?

Việc quyết định và công bố lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu được quy định tại Điều 12 Thông tư 12/2018/TT-BCT, cụ thể như sau:

• Đối với các mặt hàng muối, trứng gia cầm, đường tinh luyện và đường thô: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là cơ quan quyết định lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu của năm tiếp theo và thông báo cho Bộ Công Thương chậm nhất trước ngày 15 tháng 11 hằng năm.
• Đối với mặt hàng thuốc lá nguyên liệu: Bộ Công Thương sẽ trực tiếp quyết định lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu của năm tiếp theo trước ngày 15 tháng 11 hằng năm.

Dựa trên các quyết định nêu trên và cam kết quốc tế, Bộ Công Thương sẽ công bố chính thức lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu hằng năm, đồng thời ban hành phương thức điều hành cụ thể đối với từng mặt hàng.

Quy định về việc cấp giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan được thực hiện như thế nào?

Việc cấp Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan được quy định tại Điều 15 Thông tư 12/2018/TT-BCT, đã được sửa đổi bởi Điều 25 Thông tư 42/2019/TT-BCT, cụ thể như sau:

Về căn cứ cấp phép: Trên cơ sở lượng hạn ngạch thuế quan được công bố hằng năm và đăng ký từ thương nhân, Bộ Công Thương sẽ xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan.

Về hồ sơ đề nghị cấp phép: Theo quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 9 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, hồ sơ cần có:

• Đơn đăng ký hạn ngạch thuế quan nhập khẩu: 1 bản chính.
• Giấy chứng nhận đầu tư/đăng ký doanh nghiệp: 1 bản sao có dấu xác nhận của thương nhân.

Về quy trình cấp phép: Thực hiện theo khoản 2 Điều 9 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, cụ thể:

• Thương nhân nộp 1 bộ hồ sơ trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến (nếu áp dụng) đến Bộ Công Thương - Cục Xuất nhập khẩu ở địa chỉ: 54 Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.
• Nếu hồ sơ chưa đầy đủ thì trong vòng 3 ngày làm việc, Bộ Công Thương sẽ thông báo và yêu cầu thương nhân bổ sung hoặc giải trình.
• Thời gian giải quyết cấp phép: Tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ và theo quy định phân giao tại khoản 5 Điều 14 Thông tư 12/2018/TT-BCT.
• Trường hợp không cấp giấy phép, Bộ Công Thương sẽ trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Về nghĩa vụ báo cáo của thương nhân:

• Báo cáo định kỳ hằng quý: Trước ngày 10 của tháng đầu quý kế tiếp, thương nhân gửi báo cáo bằng văn bản qua bưu điện theo mẫu tại Phụ lục XIV Thông tư 12/2018/TT-BCT.
• Báo cáo đánh giá cả năm: Trước ngày 30 tháng 9, thương nhân phải gửi báo cáo thay thế báo cáo quý III, đánh giá khả năng nhập khẩu, đề xuất điều chỉnh tăng/giảm hạn ngạch hoặc báo cáo lượng không nhập được để phân bổ lại cho thương nhân khác.

Tạm kết

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn thuế quan là gì và vai trò quan trọng của nó trong việc điều tiết hoạt động thương mại quốc tế, bảo vệ sản xuất trong nước cũng như cân bằng cán cân kinh tế. Việc nắm rõ các quy định liên quan đến thuế quan sẽ giúp doanh nghiệp và cá nhân chủ động hơn trong chiến lược kinh doanh và hội nhập thị trường toàn cầu. FPT Shop mong rằng những thông tin vừa chia sẻ sẽ giúp bạn có thêm kiến thức hữu ích để ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn.

Bạn đang cần một chiếc điện thoại sở hữu hiệu năng mạnh mẽ và dung lượng lớn để phục vụ cho công việc và học tập? Hãy khám phá ngay các mẫu smartphone hiện đại, tiện ích tại FPT Shop. Với đa dạng lựa chọn từ những thương hiệu hàng đầu cùng mức giá cạnh tranh, bạn sẽ dễ dàng chọn được sản phẩm phù hợp nhất. Xem thêm tại đây!

Điện thoại giá rẻ

Xem thêm:

• Thuế là gì? Thuế đóng được dùng để làm gì? Tìm hiểu về đặc điểm, vai trò và cách phân loại thuế
• Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân đơn giản, chi tiết, dễ thực hiện nhất