Triều cường là gì? Nguyên nhân, thời điểm và ảnh hưởng đến đời sống

Trong đời sống hằng ngày, đặc biệt là ở các vùng ven biển và vùng hạ lưu sông, người dân thường xuyên nhắc đến hiện tượng triều cường. Vậy triều cường là gì? Đây là một hiện tượng tự nhiên gắn liền với quy luật vận hành của vũ trụ, có thể dự đoán trước nhưng lại mang đến cả lợi ích lẫn thách thức. Việc hiểu rõ triều cường sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong sản xuất và sinh hoạt.

Triều cường là gì?

Triều cường là hiện tượng mực nước biển hoặc nước sông dâng lên mức cao nhất trong một chu kỳ thủy triều. Hiện tượng này hình thành chủ yếu do sự thay đổi lực hút hấp dẫn giữa Mặt Trăng, Mặt Trời và Trái Đất.

Nhiều người thường nhầm lẫn triều cường với thủy triều. Trên thực tế, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Thủy triều là sự lên xuống của mực nước biển, sông, hồ… theo chu kỳ thiên văn. Trong khi đó, triều cường chỉ là một giai đoạn cụ thể, khi nước dâng lên đến mức cao nhất.

Một chu kỳ thủy triều bao gồm 4 giai đoạn:

Triều dâng (flood tide): Mực nước tăng dần trong vài giờ, làm ngập vùng gian triều.
Triều cường (high tide): Nước đạt đỉnh cao nhất.
Triều xuống (ebb tide): Mực nước hạ dần, lộ ra vùng gian triều.
Triều thấp (low tide): Nước giảm xuống mức thấp nhất.

Như vậy, triều cường là một phần trong chu kỳ thủy triều, diễn ra có quy luật và có thể dự đoán trước.

Triều cường xảy ra khi nào?

Để hiểu rõ hơn triều cường là gì, cần nắm được thời điểm hiện tượng này thường xuất hiện. Triều cường diễn ra khi Mặt Trăng, Mặt Trời và Trái Đất nằm thẳng hàng trên quỹ đạo, khiến lực hấp dẫn tác động mạnh mẽ đến thủy triều.

Ngày 30, mùng 1 âm lịch (tối trời): Mặt Trăng nằm ở vị trí giữa Mặt Trời và Trái Đất.
Ngày 15, 16 âm lịch (trăng tròn): Mặt Trăng nằm đối diện Mặt Trời qua Trái Đất, ở vị trí gần Trái Đất nhất nên lực hút rất mạnh.

Chính sự sắp xếp thẳng hàng này tạo nên đỉnh điểm mực nước, gọi là triều cường.

Nguyên nhân dẫn đến triều cường

Nguyên nhân chính gây ra triều cường là sự thay đổi lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời. Tuy nhiên, mức độ mạnh hay yếu còn phụ thuộc vào từng mùa trong năm.

Mùa xuân và mùa thu

Thời điểm: Khoảng ngày 19/3 âm lịch.
Mức thủy triều: Trung bình.
Đặc điểm: Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời vận hành cân bằng, thời tiết ít mưa hoặc mưa nhỏ. Vì thế, triều cường ít khi xảy ra rõ rệt. Riêng mùa thu thường cao hơn mùa xuân do lượng mưa nhiều.

Mùa hè

Thời điểm: Vào các ngày 30 – 1/5 và 15 – 16/5 âm lịch.
Mức thủy triều: Thấp.
Nguyên nhân: Mặt Trăng cách xa Trái Đất, lực hút yếu. Hai đầu cực âm của Mặt Trăng và Mặt Trời gần nhau, tạo lực đẩy kém. Do vậy, mùa hè hiếm khi có triều cường lớn.

Mùa đông

Thời điểm: Tháng 10 và 11 âm lịch.
Mức thủy triều: Cao, thường có triều cường mạnh.
Đặc điểm: Trái Đất gần Mặt Trăng nhất, dao động thủy triều lớn. Lực hút hấp dẫn tăng cao, khiến triều cường rõ rệt. Đây cũng là mùa gây nhiều tác động đến đời sống và sản xuất.

Ảnh hưởng của triều cường đến đời sống

Ảnh hưởng tích cực

Triều cường không chỉ là một hiện tượng thiên nhiên mà còn mang lại lợi ích cho sản xuất:

Nuôi trồng thủy sản: Người dân tận dụng sự thay đổi mực nước để nuôi cá, tôm… Sự lưu thông nước trong ao hồ, kênh rạch giúp môi trường nuôi dưỡng thuận lợi hơn.
Sản lượng cao: Nguồn nước thay đổi liên tục nhờ thủy triều làm gia tăng hiệu quả nuôi trồng, góp phần nâng cao sản lượng.
Nông nghiệp và công nghiệp: Nước triều hỗ trợ tưới tiêu, tiêu úng, rửa mặn, khử phèn, đặc biệt hiệu quả tại các vùng ven biển.

Ảnh hưởng tiêu cực

Bên cạnh lợi ích, triều cường cũng để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng:

Ngập úng và xâm nhập mặn: Trong mùa lũ, triều cường cản trở thoát nước, khiến nước mặn đi sâu vào ruộng đồng vùng hạ lưu.
Thay đổi dòng chảy: Ở hạ lưu, triều cường kết hợp thủy triều làm biến đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển phù sa.
Tác động tại Đồng bằng sông Cửu Long: Khu vực này thường xuyên chịu ảnh hưởng kép của triều cường và nước biển dâng, gây khó khăn lớn cho sản xuất nông nghiệp và thủy lợi.
Ngập đô thị: Các thành phố lớn thường bị ngập nặng khi triều cường dâng cao, do hệ thống thoát nước không chịu nổi áp lực. Nhiều tuyến đường và nhà dân bị ngập, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt.

Kết bài

Qua những thông tin trên, chúng ta có thể hiểu rõ triều cường là gì, nguyên nhân hình thành, thời điểm xuất hiện cũng như tác động của nó đến đời sống con người. Triều cường vừa mang đến những lợi ích cho sản xuất, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro trong sinh hoạt và kinh tế. Chính vì vậy, việc nắm bắt quy luật của hiện tượng này có ý nghĩa quan trọng, giúp con người chủ động ứng phó, khai thác lợi ích và giảm thiểu thiệt hại.

Để chủ động cập nhật tình hình thời tiết, triều cường và những biến động thiên nhiên, bạn nên trang bị cho mình các thiết bị công nghệ thông minh như điện thoại, máy tính bảng hay laptop. Ghé ngay FPT Shop để chọn mua sản phẩm chính hãng, nhiều ưu đãi hấp dẫn và dịch vụ hậu mãi chu đáo.

Xem nhanh: Điện thoại Xiaomi

Xem thêm: