CMOS là gì? Tất cả những điều bạn cần biết về CMOS và pin CMOS

Khi máy tính gặp sự cố như ngày giờ sai, bàn phím không nhận, hay không thể khởi động, nguyên nhân đôi khi đến từ một linh kiện rất nhỏ trên bo mạch chủ. Linh kiện đó chính là CMOS - thành phần âm thầm đảm bảo các thiết lập quan trọng của hệ thống luôn được lưu trữ ổn định. Vậy CMOS là gì, hoạt động ra sao và khi nào cần thay pin CMOS? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp toàn bộ những thắc mắc đó cho bạn.

CMOS là gì? Định nghĩa và ý nghĩa tên gọi

CMOS là gì? Đây là tên viết tắt của Complementary Metal-Oxide-Semiconductor (tạm dịch: Bán dẫn oxit kim loại bù), dùng để chỉ một lượng nhỏ bộ nhớ nằm trên bo mạch máy tính, có nhiệm vụ lưu trữ các thiết lập BIOS quan trọng như thời gian, ngày tháng và cấu hình phần cứng. Thông thường, người dùng biết đến CMOS qua thao tác Clear CMOS (reset BIOS), tức là đưa các thiết lập về trạng thái mặc định để khắc phục nhiều lỗi máy tính.

CMOS là gì (ảnh 1)

Lưu ý: Cảm biến CMOS là khái niệm hoàn toàn khác, được các camera kỹ thuật số sử dụng để chuyển đổi hình ảnh sang dữ liệu số.

CMOS còn được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như: Real-Time Clock (RTC), CMOS RAM, Non-Volatile RAM (NVRAM), bộ nhớ Non-Volatile BIOS hoặc Complementary-Symmetry Metal-Oxide-Semiconductor (COS-MOS).

Pin CMOS là gì?

CMOS thường chạy bằng pin CR2032, hay còn gọi là pin CMOS. Đây là loại pin phổ biến, dễ tìm mua và dễ thay thế ngay cả với người dùng không rành công nghệ.

Tuổi thọ và vai trò của pin CMOS

Pin CMOS đóng vai trò cấp nguồn liên tục cho chip CMOS, đảm bảo các thiết lập BIOS như thời gian và ngày tháng không bị mất khi tắt máy. Hầu hết pin CMOS có tuổi thọ tương đương bo mạch chủ, lên tới 10 năm, tuy nhiên đôi khi vẫn cần thay thế sớm hơn. Khi thời gian, ngày tháng hệ thống không chính xác hoặc mất các thiết lập BIOS, đó là dấu hiệu cho thấy pin CMOS đã hoặc đang "chết".

Vị trí pin CMOS trên bo mạch chủ

Hầu hết bo mạch chủ đều có chỗ riêng để đặt pin CMOS. Riêng với các thiết bị nhỏ gọn như laptop hay máy tính bảng, pin CMOS thường được đặt ở một vị trí bổ sung và kết nối với bo mạch chủ qua dây dẫn nhỏ. Cần lưu ý rằng CMOS và BIOS không phải hai thuật ngữ có thể thay thế cho nhau - dù cùng phối hợp thực hiện một số chức năng, chúng là hai thành phần hoàn toàn riêng biệt.

Dấu hiệu nhận biết khi pin CMOS sắp hết

Dưới đây là 5 dấu hiệu phổ biến cho thấy bạn cần thay pin CMOS sớm.

Ngày giờ hệ thống không chính xác: Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Khi pin CMOS hết, ngày và giờ trên máy tính thường bị reset về một mốc thời gian trong quá khứ, gây ảnh hưởng đến nhiều tác vụ hệ thống.
Bàn phím, chuột hoạt động bất thường: Vì BIOS chịu trách nhiệm quản lý các thiết bị đầu vào trong quá trình khởi động, khi pin CMOS hỏng, con trỏ chuột có thể bị lag hoặc mất chính xác, thậm chí bàn phím và chuột máy tính có thể ngừng hoạt động hoàn toàn.
Máy không khởi động hoặc không tắt được: Mặc dù có nhiều nguyên nhân khiến máy không khởi động được, nhưng pin CMOS hỏng cũng là một trong số đó. Ngoài ra, máy tính có thể không phản hồi với nút tắt nguồn.
Xuất hiện tiếng bíp hoặc thông báo lỗi: Tiếng bíp liên tục khi khởi động hoặc các thông báo lỗi như lỗi kiểm tra CMOS, lỗi đọc CMOS, lỗi pin CMOS hay điện áp pin hệ thống thấp đều là tín hiệu cảnh báo pin CMOS đang gặp vấn đề.

Hướng dẫn thay pin CMOS trên máy tính để bàn và laptop

Trên máy tính để bàn

Tháo nắp bảo vệ trên vỏ PC để lộ các bộ phận bên trong. Tùy từng dòng máy, bạn có thể cần tháo một vài bu lông và đẩy phần vỏ trượt ra ngoài.
Đảm bảo có đủ ánh sáng để quan sát bo mạch chủ rõ ràng, đồng thời loại bỏ bụi bẩn tích tụ bên trong.
Tìm viên pin tròn trên bo mạch chủ, có kích thước tương đương một đồng xu.
Cẩn thận tháo pin ra khỏi khe cắm, lưu ý ghi nhớ chiều dương (+) và âm (-). Thông thường, mặt dương sẽ hướng lên trên.
Lắp pin mới vào đúng chiều với pin cũ, sau đó lắp lại phần vỏ bảo vệ.

Trên laptop

Quy trình tháo pin CMOS trên laptop phức tạp hơn do thiết kế nhỏ gọn và nhiều ốc vít hơn. Nếu không tự tin, bạn nên nhờ sự hỗ trợ của kỹ thuật viên.

Tắt laptop và ngắt kết nối cáp sạc trước khi thực hiện.
Lật ngược laptop, tháo các bu lông và phần vỏ để tiếp cận các linh kiện bên trong.
Tháo pin laptop trước, sau đó tìm pin CMOS trên bo mạch chủ - hình dạng tương tự như trên máy tính để bàn.
Cẩn thận tháo pin CMOS ra và lắp pin mới theo đúng chiều với pin cũ.
Lắp lại pin laptop, đặt phần vỏ trở lại, vặn chặt tất cả bu lông và bật nguồn để kiểm tra máy hoạt động bình thường.

Tạm kết

Hiểu rõ "CMOS là gì" là bước đầu tiên để bạn chủ động hơn khi xử lý sự cố máy tính. Kiến thức về pin CMOS, dấu hiệu nhận biết và cách thay thế đều là những điều thiết thực mà người dùng nào cũng nên biết. Khi pin CMOS gặp vấn đề, hãy thử tự kiểm tra và thay thế trước khi đem máy đi sửa, vừa đơn giản lại tiết kiệm chi phí.

Laptop của bạn liên tục gặp sự cố dù đã thay pin CMOS? Đây có thể là dấu hiệu cho thấy đã đến lúc nâng cấp lên một chiếc máy mới hiệu năng tốt hơn. Ghé ngay FPT Shop để chọn cho mình một chiếc laptop ưng ý với giá tốt và nhiều ưu đãi hấp dẫn!

Xem thêm: