SATA 3 là gì? Cùng nhìn lại lịch sử phát triển của SATA

Trong nhiều năm, SATA là chuẩn giao tiếp lưu trữ rất phổ biến trên PC, laptop, ổ cứng HDD, SSD và ổ đĩa quang. Dù hiện nay SSD NVMe đã nhanh hơn nhiều, SATA 3 vẫn xuất hiện rộng rãi vì chi phí dễ tiếp cận, độ tương thích cao và đủ tốt cho nhiều nhu cầu phổ thông. Nếu chỉ cần nâng cấp máy cũ để khởi động nhanh hơn, mở phần mềm mượt hơn và lưu dữ liệu ổn định hơn, SATA 3 vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc.

SATA 3.0 là gì?

SAT 3.0 là chuẩn kết nối thế hệ thứ ba của SATA trên bo mạch chủ, được phát hành vào ngày 27/5/2009 bởi Serial ATA International (SATA-IO). SATA 3 cho tốc độ truyền tải trung bình (theo lý thuyết) là 6GB/s, với các dữ liệu đã được mã hóa cho tốc độ nhanh hơn từ 8 - 10GB/s, với dữ liệu chưa được mã hóa trên thực tế thường là 4,8 GB/s.

SATA 3.0 là gì (1)

Mức truyền tải trung bình SATA 3.0 nhanh hơn 2 lần so với SATA 2.0, tương thích với SATA 2.0 (3 GB/s) và SATA 1.0 (1,5GB/s). FPT Shop liệt kê một số chi tiết thay đổi trên SATA 3 ngay dưới đây:

Tốc độ truyền tải dữ liệu trung bình là 6GB/s.
Khả năng tương thích tốt với SAS (SAS là một giao thức để truy cập các thiết bị lưu trữ, ổ cứng. Được phát triển dựa cải tiến của SCSI truyền thống hỗ trợ tối đa 128 thiết bị đồng thời ở tốc độ truyền 3.0 Gb/s).
Có sự cải tiến công nghệ NCQ giúp tăng tốc độ khi truy xuất, dữ liệu cần xử lý được sắp xếp lại theo thứ tự tối ưu để cải thiện hiệu suất. (NCQ viết tắt Native Command Queuing là một công nghệ cho phép ổ cứng SATA nhận nhiều hơn một lệnh tại một thời điểm, bằng cách sắp xếp thứ tự hợp lý khi đọc và thực thi nhằm làm tăng hiệu suất hơn).

SATA 3.0 là gì (2)

SATA 3 cho khả năng tiết kiệm điện cao hơn các phiên bản tiền nhiệm.
Đầu cắm 7mm (ngoài 2 loại 12.7 mm and 9.5 mm hiện có) hoàn toàn phù hợp với thiết kế cho ổ đĩa quang trên các dòng netbook, laptop siêu mỏng nhẹ.
Nằm trong tiêu chuẩn INCITS ATA8-ACS (INCITS là Ủy ban Quốc tế về Tiêu chuẩn Công nghệ thông tin, nhằm tạo ra và quản lý các tiêu chuẩn trong Thông tin và Công nghệ Truyền thông ICT).

Với những cải tiến này, SATA 3.0 được ứng dụng rộng rãi trong nghành công nghiệp máy tính, là một giải pháp lưu trữ cần tốc độ, hỗ trợ tốt cho các ứng dụng đòi hỏi dữ liệu băng thông cao. Không giống SATA 1,2, ổ cứng chuẩn SATA 3 đã trải qua 5 phiên bản, cùng nhìn lại lịch sử phát triển của công nghệ này nhé.

Lịch sử các phiên bản của chuẩn kết nối SATA

Phiên bản SATA 1.0

Phiên bản SATA 1.0 ra mắt năm 2003, cho tốc độ truyền tải lên là 1,5 GB/s. Để dễ dàng chuyển đổi từ các ổ đĩa cứng PATA các nhà sản xuất lúc đó sử dụng chip cầu nối để chuyển đổi các thiết kế PATA hiện có để sử dụng tương thích với giao diện SATA. Không hỗ trợ công nghệ NCQ.

Phiên bản SATA 2.0

Kể từ phiên bản thứ hai của SATA đã được trang bị NCQ, tốc độ truyền tải tối đa là 3GB/s, được ra mắt vào tháng 4 năm 2004 và tương thích ngược với phiên bản SATA 1,5GB/s. SATA có 2 phiên bản khác là SATA 2.5 và 2.6 chủ yếu cải tiến đầu kết nối nhỏ như micro.

SATA 3.0 là gì (4)

Các phiên bản SATA 3 hiện nay

Phiên bản SATA 3.1

Phát hành vào tháng 7/2011, phiên bản SATA 3.1 là một bản sửa đổi nhỏ đầu tiên của SATA 3, chủ yếu tập trung cải thiện hiệu suất ổ cứng SSD, lệnh hàng đợi TRIM được nâng cao.

Bản sửa đổi SATA 3.2

Được phát hành vào tháng 8/2013, phiên bản SATA 3.2 được giới thiệu hỗ giao diện bus máy tính cả thiết bị lưu trữ ATA và PCI Expres (SATA Express), đồng thời còn hỗ trợ tiêu chuẩn M.2.

Phiên bản SATA 3.3

Được phát hành vào tháng 2/2016, bản sửa đổi SATA 3.3 hỗ trợ công nghệ ghi từ tính SMR (Shingled Magnetic Recording - thực hiện việc ghi/viết đè dữ liệu được sử dụng trong ổ đĩa cứng HDD, để tăng mật độ lưu trữ và dung lượng lưu trữ).

Phiên bản SATA 3.4

Phát hành vào tháng 6/2018, phiên bản SATA 3.4 có những trang bị thêm về tính năng theo dõi, giám sát nhiệt độ và thông báo về thứ tự ghi trên thiết bị.

Phiên bản SATA 3.5

Được phát hành vào tháng 7 năm 2020, phiên bản SATA 3.5 với những nâng cấp về lệnh hàng đợi NCQ, lệnh được xếp hàng đợi và thiết lập thứ tự các lệnh tối ưu được xử lý trong hàng đợi. Ngoài ra còn có tính năng giới hạn thời gian xử lý của một lệnh để làm giảm độ trễ khi truyền tải dữ liệu.

SATA 3 có giống SSD không?

SATA 3 và SSD là hai khái niệm khác nhau. SATA 3 là chuẩn giao tiếp, còn SSD là loại thiết bị lưu trữ dùng bộ nhớ flash. Một SSD có thể dùng giao tiếp SATA 3, nhưng cũng có thể dùng NVMe qua PCIe. Một HDD cũng có thể dùng SATA 3 dù tốc độ thấp hơn SSD rất nhiều.

Cách hiểu đúng là:

SATA 3: Chuẩn kết nối truyền dữ liệu.
SSD SATA: Ổ SSD dùng giao tiếp SATA, thường có dạng 2,5 inch hoặc M.2 SATA.
SSD NVMe: Ổ SSD dùng giao thức NVMe trên nền PCIe, thường nhanh hơn SSD SATA.
HDD SATA: Ổ cứng cơ truyền thống dùng giao tiếp SATA.

Vì vậy, khi thấy cụm “ổ cứng SATA”, bạn nên đọc kỹ xem đó là HDD SATA hay SSD SATA. Hai loại này có thể dùng cùng chuẩn kết nối nhưng tốc độ và trải nghiệm khác nhau rất nhiều.

SATA 3 khác gì NVMe?

SATA 3 và NVMe thường được so sánh khi người dùng chọn SSD. SATA 3 là chuẩn kết nối lâu đời, phổ biến và tương thích cao. NVMe là giao thức được thiết kế cho SSD hiện đại, chạy qua PCIe và có băng thông cao hơn đáng kể.

SSD SATA 3 thường phù hợp với nhu cầu nâng cấp máy cũ, laptop văn phòng, PC phổ thông hoặc hệ thống không có khe M.2 NVMe. Trong khi đó, SSD NVMe phù hợp hơn với máy đời mới, gaming, dựng video, xử lý file lớn hoặc các tác vụ cần tốc độ đọc ghi cao.

SSD SATA 2,5 inch, M.2 SATA và M.2 NVMe đều là các lựa chọn phổ biến khi nâng cấp laptop, trong đó người dùng cần chọn đúng loại phù hợp với thiết bị đang sử dụng. Nếu máy của bạn chỉ có khe SATA 2,5 inch, việc mua SSD NVMe sẽ không lắp được nếu không có khe tương thích. Ngược lại, nếu máy có khe M.2, bạn vẫn cần kiểm tra khe đó hỗ trợ SATA, NVMe hay cả hai, vì hình dạng giống nhau không đồng nghĩa giao thức giống nhau.

Tạm kết

SATA 3 vẫn là chuẩn kết nối lưu trữ thực dụng, dễ nâng cấp và đủ nhanh cho nhiều máy tính phổ thông, đặc biệt khi chuyển từ HDD sang SSD. Dù không thể cạnh tranh tốc độ với SSD NVMe đời mới, ổ SATA 3 vẫn mang lại khác biệt rõ rệt trong khởi động máy, mở ứng dụng và xử lý tác vụ hằng ngày. Khi chọn mua, bạn cần kiểm tra đúng chuẩn giao tiếp, kiểu ổ, dung lượng và khả năng hỗ trợ của laptop hoặc bo mạch chủ. Đây là những điểm quan trọng giúp bạn nâng cấp hiệu quả hơn sau khi hiểu SATA 3 là gì.

Nếu bạn muốn nâng cấp máy tính cũ với chi phí hợp lý, có thể tham khảo SSD Kingston SA400 240 GB 2,5 inch SATA tại FPT Shop. Sản phẩm có tốc độ đọc tối đa 500 MB/s và ghi tối đa 350 MB/s, phù hợp để cài hệ điều hành, phần mềm văn phòng và cải thiện tốc độ phản hồi so với HDD truyền thống. Trước khi mua, bạn nên kiểm tra máy có khay ổ 2,5 inch SATA hay không để đảm bảo lắp đặt đúng chuẩn.

Xem thêm: