Đề mục là gì? Cách trình bày đề mục theo chuẩn quốc gia

Khi đọc hoặc viết một bài báo, tài liệu hay báo cáo, bạn thường gặp các phần được phân chia rõ ràng với những tiêu đề riêng biệt gọi là đề mục. Vậy đề mục là gì và tại sao nó lại quan trọng trong việc tổ chức nội dung? Hiểu rõ về đề mục sẽ giúp bạn dễ dàng theo dõi, tìm kiếm thông tin và trình bày bài viết một cách logic, khoa học hơn.

Đề mục là gì?

Đề mục là gì? Đề mục là cách gọi tên cho từng phần nội dung lớn trong một bài viết, báo cáo, hoặc công trình nghiên cứu. Mỗi đề mục thường phản ánh nội dung chính của phần đó, giúp người đọc dễ dàng theo dõi, nắm bắt bố cục và logic của toàn bộ văn bản. Đề mục có thể được đánh số hoặc định dạng khác nhau (như in đậm, in nghiêng, viết hoa) để phân biệt rõ ràng giữa các phần. Việc sử dụng đề mục hợp lý không chỉ tăng tính khoa học cho bài viết mà còn hỗ trợ trình bày thông tin một cách mạch lạc, rõ ràng và chuyên nghiệp.

Đề mục là gì 1

Cách trình bày đề mục, tiểu đề mục trên sách giáo khoa theo tiêu chuẩn quốc gia

Sau khi biết đề mục là gì, chúng ta cần hiểu rõ cách trình bày đề mục và tiểu đề mục trong sách giáo khoa theo tiêu chuẩn quốc gia để đảm bảo tính mạch lạc, khoa học và thống nhất trong cấu trúc nội dung.

Căn cứ theo Tiểu mục 3.1 Mục 3 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13909:2024 về "Sách giáo khoa – Yêu cầu và phương pháp thử", sách giáo khoa được định nghĩa là xuất bản phẩm bao gồm nhiều trang giấy được đóng thành tập, nhằm cụ thể hóa các yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông; do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và cho phép sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức trong các cơ sở giáo dục phổ thông.

Quy định trình bày đề mục và tiểu mục

Việc trình bày đề mục và tiểu đề mục trong sách giáo khoa được quy định tại Tiểu mục 4.1 Mục 4 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13909:2024 nêu trên, với nội dung hướng dẫn cụ thể như sau:

(1) Dùng nhiều phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ khác nhau cho những sách có nhiều cấp độ đề mục và tiểu đề mục;
(2) Tên các đề mục, tiểu đề mục dùng kiểu chữ, cỡ chữ khác với chữ in nội dung chính;
(3) Kiểu chữ, cỡ chữ to, nhỏ tùy theo cấp độ các đề mục, tiểu đề mục. Với các cấp độ tương đương thì phải dùng kiểu chữ, cỡ chữ thống nhất;
(4) Cỡ chữ đối với phần nội dung chính không nhỏ hơn 10 pt và không lớn hơn 14 pt (đối với sách giáo khoa cấp tiểu học, cỡ chữ đối với phần nội dung chính không lớn hơn 16 pt);
(5) Khoảng cách dòng trong trang chữ phần nội dung chính không lớn hơn “1.5 lines’’ và không nhỏ hơn “Single” (theo hệ đo lường mặc định của máy tính) tùy theo nội dung, đối tượng sử dụng của cuốn sách giáo khoa.

Quy định trình bày hình minh họa, tranh ảnh

Việc trình bày các hình minh họa, biểu đồ, sơ đồ, bản đồ, tranh, ảnh trong sách giáo khoa phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

Về vị trí trình bày: Biểu đồ, sơ đồ, bản đồ, tranh, ảnh có thể được bố trí tại bất kỳ vị trí nào trong trang nội dung, tuy nhiên phải có chú thích đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với nội dung minh họa.
Trường hợp trình bày theo chiều ngang: Nếu hình minh họa, biểu đồ, sơ đồ, bản đồ, tranh, ảnh được trình bày theo chiều ngang, thì phần đầu của các hình này phải hướng về phía mép trái của trang sách; dòng chú thích đặt tại phần chân của hình ảnh, với hướng chữ quay về phía hình minh họa.
Về tính liên kết nội dung: Việc sắp xếp biểu đồ, sơ đồ, bản đồ, tranh, ảnh phải bảo đảm sự liên quan trực tiếp đến nội dung của phần, chương, mục tương ứng trong sách giáo khoa, hoặc có thể được bố trí tập trung thành từng cụm để phục vụ mục đích minh họa một cách hệ thống.

Giấy in sách giáo khoa phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật gì?

Căn cứ theo quy định tại Tiểu mục 4.2, Mục 4 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13909:2024 về Sách giáo khoa – Yêu cầu và phương pháp thử, giấy sử dụng để in sách giáo khoa phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật được quy định tại Bảng 1 dưới đây.

Tên chỉ tiêu	Đơn vị	Giấy in ruột sách	Giấy in bìa sách	Phương pháp thử
1. Định lượng	g/m²	60-120	120-200	TCVN 1270 (ISO 536)
Sai số cho phép	%
- Định lượng: 60-100		±2,0	±2,0
- Định lượng: >100		±3,0	±3,0
2. Khối lượng riêng, không lớn hơn	g/cm³	0,85	0,85	TCVN 3652 (ISO 534)
3. Độ trắng sáng ISO, không nhỏ hơn	%	70	70	TCVN 1865-1 (ISO 2470-1)
4. Độ đục, không nhỏ hơn	%			TCVN 6728 (ISO 2471)
- Định lượng: 60,0 - 80,0		85	85
- Định lượng: >80,0		90	90
5. Độ hút nước Cobb60, không lớn hơn	g/m²	30-50	30-50	TCVN 6726 (ISO 535)
6. Độ nhẵn Bekk, không nhỏ hơn	s	25	25	TCVN 6727 (ISO 5627)
7. Chỉ số độ bền kéo trung bình của hai chiều, không nhỏ hơn	N.m/g	25	25	TCVN 1862-2 (ISO 1924-2)
8. Chỉ số độ bền xé trung bình của hai chiều, không nhỏ hơn	mN.m²/g	4,0	4,0	TCVN 3229 (ISO 1974)
9. Độ bền bề mặt, không nhỏ hơn	Chỉ số nến	11	11	TCVN 6898
10. Độ bụi, không lớn hơn	Số hạt/m²	20	20	TCVN 1868
- Từ 0,25 mm² đến 0,5 mm²	-	-	-	-
- Lớn hơn 0,5 mm²	-	Không được có	Không được có	-
11. Độ ẩm	%	6,0 ± 2,0	6,0 ± 2,0	TCVN 1867 (ISO 287)

Lưu ý:

Về kích thước sách giáo khoa:

Kích thước (khổ) của sách giáo khoa phải nằm trong khoảng từ 17 cm x 24 cm đến 20,5 cm x 29,7 cm, theo đúng quy định hiện hành.

Về kỹ thuật in ấn:

a) Độ chồng khít giữa các mặt in:

Trang in mặt trước và trang in mặt sau phải chồng khít lên nhau, với mức sai lệch cho phép không vượt quá 1 mm.

b) Chất lượng chi tiết in:

Các chi tiết in phải đảm bảo rõ nét, sạch sẽ, đều mực; không bị hằn sang mặt sau; ảnh tram phải thể hiện đầy đủ các cấp độ; các hạt tram phải sắc nét, không bị nhòe hoặc bẩn tại những vị trí không in.

c) Yêu cầu về in màu:

Màu in phải chồng chính xác, đồng thời màu mực phải đồng đều trên tất cả các trang trong cùng một cuốn sách.

Trang cuối sách giáo khoa phải bao gồm những thông tin nào?

Căn cứ theo Tiểu mục 4.1, Mục 4 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13909:2024 về Sách giáo khoa – Yêu cầu và phương pháp thử, nội dung được quy định như sau:

4.1 Trình bày nội dung
...
4.1.4 Ruột sách
...
4.1.4.6 Trang tài liệu tham khảo (nếu có)
Trang tài liệu tham khảo được trình bày theo thứ tự sau:
a) Tên tác giả;
b) Tên tài liệu tham khảo;
c) Tên nhà xuất bản;
d) Nơi xuất bản;
e) Năm xuất bản.
4.1.4.7 Trang cuối sách
Trang cuối sách bao gồm các thông tin sau:
a) Họ tên người chịu trách nhiệm xuất bản, họ tên người chịu trách nhiệm nội dung, họ tên người biên tập nội dung, họ tên người biên tập kỹ - mỹ thuật, họ tên người trình bày, họ tên người vẽ bìa, minh họa, họ tên người sửa bản in;
b) Số lượng in, khổ sách, nơi in;
c) Số xác nhận đăng ký xuất bản, số quyết định xuất bản của giám đốc nhà xuất bản hoặc giấy phép xuất bản;
d) Mã số ISBN;
e) Thời gian nộp lưu chiểu;
f) Thông tin về bản quyền theo quy định.
4.1.4.8 Trang mục lục
Trang mục lục có thể để ở đầu sách hoặc để trước trang cuối sách.
…

Theo quy định hiện hành, trang cuối của sách giáo khoa bắt buộc phải cung cấp đầy đủ các thông tin sau:

Thông tin về nhân sự: Bao gồm họ tên người chịu trách nhiệm xuất bản, họ tên người chịu trách nhiệm nội dung, họ tên người biên tập nội dung, họ tên người biên tập kỹ - mỹ thuật, họ tên người trình bày, họ tên người vẽ bìa, minh họa và họ tên người sửa bản in.
Thông tin kỹ thuật: Bao gồm số lượng in, khổ sách và nơi in.
Thông tin pháp lý: Bao gồm số xác nhận đăng ký xuất bản, số quyết định xuất bản do giám đốc nhà xuất bản phê duyệt hoặc giấy phép xuất bản.
Mã số ISBN: Mã số tiêu chuẩn quốc tế của sách.
Thời gian nộp lưu chiểu: Thời gian sách được đăng ký lưu chiểu theo quy định pháp luật.
Thông tin về bản quyền: Các thông tin liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ của sách theo quy định pháp luật.

Lưu ý:

Sách giáo khoa không được phép có lỗi làm sai lệch nội dung. Trong trường hợp xuất hiện lỗi không làm thay đổi nội dung, phải có phần đính chính kèm theo sách.

Lời kết

Qua bài viết trên, FPT Shop đã giải đáp "đề mục là gì" và cách trình bày đề mục, tiểu đề mục trên sách giáo khoa theo tiêu chuẩn quốc gia không chỉ đơn thuần là quy định về mặt hình thức, mà còn là công cụ quan trọng giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập. Kết hợp với giấy in đạt chuẩn, những cuốn sách giáo khoa không chỉ trở nên đẹp mắt mà còn thân thiện với người đọc.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc laptop phù hợp để hỗ trợ học tập hiệu quả, đừng quên ghé FPT Shop! Với các mẫu laptop chất lượng, đa dạng về thiết kế và tính năng, FPT Shop sẽ giúp bạn sở hữu sản phẩm với giá tốt cùng loạt ưu đãi không thể bỏ lỡ. Hãy đến và chọn cho mình chiếc laptop lý tưởng ngay hôm nay!

Tham khảo sản phẩm laptop ngay tại đây: