Tổng hợp về thông tin và cách làm món bánh hú - một nét đẹp ẩm thực xưa của tỉnh Thái Bình

Món bánh hú là một đặc sản truyền thống của tỉnh Thái Bình. Đây không chỉ là một món bánh ngon miệng mà còn là biểu tượng của sự khéo léo và tinh thần gắn kết cộng đồng. Theo thống kê từ các lễ hội địa phương, hơn 80% các gia đình ở xã Song An, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình vẫn giữ gìn cách làm bánh hú truyền thống để dâng cúng tổ tiên hoặc đãi khách trong những dịp đặc biệt.

Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về nguồn gốc, ý nghĩa văn hóa, và hướng dẫn từng bước cách làm bánh hú tại nhà, giúp bạn tái hiện hương vị xưa cũ của vùng quê Thái Bình. Vì thế, nếu bạn đang muốn tìm hiểu thêm về loại bánh này, bạn đã đến đúng bài viết rồi đó!

Thông tin về bánh hú – hương vị quê hương Thái Bình

Bánh hú, hay còn gọi là bánh tầm cúc, bánh khúc, hay bánh hú Thái Bình, là một món ăn gắn liền với xã Song An, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Món bánh này có hương vị đặc trưng nhờ vào loại lá Khúc, hay như người dân Song An vẫn quen gọi là lá Cúc. 

Có giai thoại rằng vào thời Quang Trung Nguyễn Huệ, tướng quân Đô đài lực sĩ Nguyễn Tất Ứng, người thôn Kiều Thần, Tổng An Lão, phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam (nay thuộc thôn Kiều Thần, xã Song An, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình) dẫn quân đi dẹp giặc ngoại xâm (đánh quân Thanh) đúng vào dịp Tết Nguyên đán (một số gia phả còn khẳng định đây chính là trận Ngọc Hồi - Đống Đa lẫy lừng năm 1789). Cuối tháng Giêng thắng trận trở về, bà con dân làng liền tổ chức ăn tết lại để anh em tướng sĩ cùng đón xuân, gọi là tết Cùng. Từ đó, hàng năm, cứ vào ngày mùng 1 tháng 2 âm lịch, nhân dân làng Song An lại tưng bừng làm bánh Hú để đón tết Cùng, vì thời gian này trong năm cũng là lúc rau khúc mọc nhiều nhất. Ngày nay, bánh hú Song An vẫn được yêu thích trong các dịp lễ Tết, cưới hỏi, giỗ chạp, hay làm quà biếu người thân.

Bánh hú không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng của sự đoàn viên. Việc gói bánh đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, và thường được cả gia đình cùng làm. Những chiếc bánh được gói trong lá chuối xanh, buộc bằng lạt tre, mang theo hương thơm dân dã, gợi nhớ về những giá trị truyền thống của người Việt.

Với những nguyên liệu giản dị như lá khúc, gạo tẻ, gạo nếp và lá chuối, bánh hú mang đậm hương vị đồng quê, truyền tải được những nét đẹp văn hóa của người dân. Đôi khi, có vùng còn dùng kèm đỗ xanh trong nhân bánh. Dùng bánh hú ngon nhất là khi còn ấm. Bóc lớp lá chuối, bạn sẽ thấy lớp gạo nếp trong dẻo, thơm lừng, hòa quyện với nhân đỗ xanh bùi béo và thịt lợn đậm đà. 

Cách làm món bánh hú Thái Bình

Dưới đây sẽ là danh sách nguyên liệu và công thức để làm món bánh hú. Phiên bản mà FPT Shop giới thiệu đến bạn dưới đây sẽ có kèm đỗ xanh để tạo nên phần nhân bánh chắc tay hơn; tuy nhiên, bạn có thể bỏ qua nếu thích.

1. Nguyên liệu và dụng cụ cần chuẩn bị

Để làm bánh hú, bạn cần chuẩn bị những nguyên liệu và dụng cụ sau:

Nguyên liệu (cho khoảng 12 - 15 chiếc bánh)

• 1kg gạo tẻ ngon. 
• 500g gạo nếp.
• 300g đỗ xanh không vỏ.
• 200g thịt lợn ba chỉ.
• 100g mộc nhĩ (nấm mèo).
• 1kg lá chuối (rửa sạch, lau khô, hơ qua lửa cho mềm).
• 1 thìa cà phê muối.
• 1/2 thìa cà phê tiêu.
• 2 củ hành tím băm nhỏ.
• 2 thìa canh dầu ăn.
• 1 - 2 thìa cà phê nước mắm.
• 300g lá khúc tươi hoặc 200gr bột lá khúc (tùy vào sở thích mà có thể thêm hoặc bớt).

Dụng cụ

• Nồi hấp lớn.
• Xửng hấp.
• Chảo chống dính.
• Bát, thìa, dao, thớt.

2. Cách làm bánh hú - Công thức chuẩn vị Thái Bình

Dưới đây là công thức chi tiết để làm bánh hú, được trình bày như trong một cuốn sách nấu ăn, với các bước rõ ràng, dễ thực hiện, đảm bảo bạn có thể tạo ra những chiếc bánh thơm ngon, chuẩn vị Thái Bình.

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

• Gạo tẻ: Vò kỹ rồi ngâm 2 tiếng rồi vớt ra và để ráo. 
• Lá khúc: Xay kỹ lá khúc, sau đó ngâm qua nước rồi vắt khô. Nếu dùng bột lá khúc, bạn có thể bỏ qua bước xay và vắt.

• Gạo nếp: Sau khi ngâm 4-6 giờ, vo sạch gạo, để ráo nước. Có thể trộn gạo với 1/2 thìa cà phê muối để tăng vị đậm đà.

• Đỗ xanh: Ngâm đỗ xanh trong 2 giờ, rửa sạch, đem hấp chín (khoảng 20 phút). Sau đó, nghiền nhuyễn đỗ xanh, trộn với 1/2 thìa cà phê muối.
• Thịt lợn: Thái thịt ba chỉ thành lát mỏng hoặc đem băm/xay nhuyễn, ướp với 1/4 thìa cà phê muối, 1/4 thìa cà phê tiêu trong 15 phút.
• Lá chuối: Rửa sạch, lau khô, cắt thành miếng vuông (khoảng 20x20cm). Hơ lá qua lửa để lá mềm, dễ gói và giữ màu xanh đẹp.
• Mộc nhĩ: Rửa và ngâm cho nấm nở đều, sau đó cắt nhỏ hoặc xay nhuyễn để trộn vào nhân.

Bước 2: Làm vỏ bánh

• Sau khi gạo tẻ đã ngâm xong và lá khúc đã được vắt khô, ta sẽ đem xay mịn hai nguyên liệu này lại. 
• Thành phẩm sẽ là một loại bột vừa dẻo và vừa có màu sắc và hương vị đặc trưng, dùng để làm vỏ bánh hú.

Bước 3: Làm nhân bánh

• Bắc chảo lên bếp, cho 2 thìa canh dầu ăn vào, đun nóng.
• Phi thơm hành tím băm nhỏ, sau đó cho thịt lợn và mộc nhĩ vào xào chín vàng (khoảng 5-7 phút). Nêm thêm nước mắm cho vừa ăn. Bạn cũng có thể chọn ướp thịt với nước mắm từ trước.
• Khi thịt đã nguội bớt, trộn thịt xào với đỗ xanh nghiền nhuyễn, thêm 1/4 thìa cà phê tiêu để tăng hương vị. Nhào đều hỗn hợp cho quyện.

Bước 4: Gói bánh

• Lấy một ít bột bánh rồi vo tròn, sau đó nặn dẹt xuống.
• Cho vào một lượng nhân vừa đủ, chú ý đừng nhiều quá để tránh bánh bị bung ra khi hấp.
• Gói mép bánh lại giống hình dạng bánh gối.
• Lăn bánh qua lớp gạo nếp để tránh bị dính khi hấp, đồng thời tăng độ đặc trưng.

Bước 5: Hấp bánh

• Đổ nước vào nồi hấp, đun sôi. Đặt xửng hấp lên trên, xếp bánh vào xửng, chú ý để các bánh không chồng lên nhau. Bạn có thể lót một lớp lá chuối dưới bánh để tăng độ thơm cho bánh.
• Đậy kín nắp nồi, hấp bánh ở lửa vừa trong khoảng 30p hoặc đến khi bánh chín (nếu gói bánh to hơn thì hấp lâu hơn). Thỉnh thoảng kiểm tra mực nước trong nồi, châm thêm nước nóng nếu cần.
• Sau khi hấp, kiểm tra bánh bằng cách dùng tăm xiên qua: nếu tăm sạch, không dính gạo thì có nghĩa là bánh đã chín.
• Lấy bánh ra, để nguội tự nhiên trong 10-15 phút trước khi ăn.

Một số mẹo hay để bánh hú đạt chuẩn hơn

• Chọn gạo nếp cái hoa vàng loại tốt, hạt tròn đều để bánh dẻo, thơm.
• Khi xào thịt, để lửa vừa để thịt chín đều, giữ được độ mềm và không bị khô.
• Lá chuối cần được hơ kỹ để tránh rách khi gói. Nếu không có lá chuối tươi, có thể dùng lá chuối khô nhưng nên ngâm nước ấm trước.
• Hấp bánh đủ thời gian để gạo nếp chín mềm, thấm đều hương vị.

Tạm kết

Bánh hú không chỉ là một món ăn quen thuộc mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa thế hệ ông cha và con cháu. Việc tự tay làm bánh hú không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp bạn trân trọng hơn giá trị của ẩm thực truyền thống. Vì thế, hãy thử làm món bánh này và chia sẻ thành phẩm với gia đình, bạn bè để cùng nhau gìn giữ nét đẹp văn hóa đồng quê Việt Nam nhé!

Để chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ làm bánh hú một cách tiện lợi, hãy ghé qua FPT Shop – nơi cung cấp đa dạng các sản phẩm nhà bếp chất lượng, từ nồi hấp, máy xay cho đến các loại bếp khác nhau, giúp bạn dễ dàng tạo nên đa dạng các món ngon chuẩn vị. Chúc bạn thành công với công thức trên và có những trải nghiệm ẩm thực thật đáng nhớ!

• Thiết bị nhà bếp

Xem thêm:

• Học lỏm cách làm bánh trứng hành thơm ngon, hấp dẫn
• Gợi ý 22 cách làm bánh nướng bằng lò nướng đơn giản, thơm ngon
• Cách làm bánh tầm cay Cà Mau chuẩn vị, ăn là nhớ mãi