Ghee là gì? Thành phần dinh dưỡng và những lưu ý khi sử dụng

Là một cái tên chưa quá phổ biến tại Việt Nam nên ít ai biết rằng ghee lại là một nguyên liệu được sử dụng phổ biến trong nền ẩm thực Ấn Độ và góp phần tạo nên hương vị đặc trưng cho nhiều món ăn. Trong bài viết hôm nay, hãy cùng FPT Shop dành chút thời gian tìm hiểu rõ hơn về ghee nhé!

Ghee là gì?

Định nghĩa

Ghee là một loại bơ ở dạng rắn đã được tách nước và tách sữa, chỉ để lại phần chất béo. Nó có nguồn gốc từ ẩm thực Ấn Độ cổ đại và cũng được sử dụng rộng rãi trong y học Ayurvedic. Ghee thường được làm bằng cách đun nóng bơ cho đến khi nước bay hơi hết và các thành phần sữa tách ra, sau đó lọc bỏ phần sữa, chỉ giữ lại phần chất béo tinh khiết.

Ngày nay, ghee không chỉ phổ biến ở Ấn Độ mà còn được sử dụng rộng rãi ở các nước trong khu vực Nam Á, Đông Nam Á, Trung Đông, cả trong y học cổ truyền cũng như các nghi lễ tôn giáo.

Ghee là gì

Cách sản xuất

Ghee được làm từ sữa bò, sữa trâu hoặc sữa cừu qua một quy trình đặc biệt. Đầu tiên, sữa được lên men để tạo ra sản phẩm có cấu trúc giống sữa chua, sau đó được khuấy kỹ để tách bơ ra khỏi phần lỏng, quá trình này được gọi là phương pháp Bilona.

Tiếp theo, bơ được đun sôi ở nhiệt độ thấp để tách nước và các thành phần sữa khỏi chất béo. Trong quá trình này, nước sẽ bay hơi và phần chất rắn sữa sẽ lắng xuống dưới đáy chảo và chuyển sang màu vàng nâu sẫm. Phần chất rắn màu vàng này chính là ghee. Người ta có thể thêm gia vị hoặc các thành phần khác vào ghee để tạo ra hương vị đặc trưng. Kết cấu, màu sắc và hương vị của ghee có thể thay đổi phụ thuộc vào chất lượng của nguồn sữa và bơ cùng với thời gian và nhiệt độ trong quá trình đun sôi.

Cách sản xuất ghee

Cách bảo quản ghee

Ghee được bảo quản trong lọ thủy tinh kín, tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp hoặc ánh sáng của đèn huỳnh quang, để ngăn ngừa sự oxy hóa và giữ cho ghee luôn tươi ngon Ghee có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài khi chưa mở lọ. Sau khi mở nắp, ghee có thể được giữ ở nhiệt độ phòng trong khoảng 3 tháng. Để kéo dài thời gian sử dụng, sau khi mở nắp, bạn nên bảo quản ghee trong tủ lạnh với thời gian sử dụng lên đến 1 năm.

Ghee có đặc tính tương tự như dầu dừa, khi bảo quản ở nhiệt độ lạnh, nó trở nên rắn lại. Tuy nhiên, khi đặt lại ở nhiệt độ phòng, ghee sẽ trở về trạng thái lỏng bình thường mà không ảnh hưởng đến chất lượng hay hương vị. Điều này giúp ghee trở thành một loại bơ rất linh hoạt, dễ dàng sử dụng trong nhiều điều kiện bảo quản khác nhau.

Thành phần dinh dưỡng của ghee

Ghee chứa gần như 100% chất béo, cao hơn so với bơ thông thường, do đó năng lượng của ghee chủ yếu đến từ chất béo. Ghee cũng là một lựa chọn tốt cho những người nhạy cảm với casein hoặc lactose, vì nó đã được loại bỏ phần lớn các thành phần sữa.

Cụ thể, mỗi muỗng canh ghee (khoảng 15 gram) cung cấp các chất dinh dưỡng như sau:

Năng lượng: 112 calo
Lipid: 13g
Chất béo bão hòa: 8g
Chất béo không bão hòa đa: 0.5g
Chất béo không bão hòa đơn: 4g
Chất đạm và carbohydrates: Rất ít, gần như không đáng kể
Vitamin A: 12% giá trị hàng ngày (DV)
Vitamin E: 2% DV
Vitamin K: 1% DV

Nhìn chung, ghee là một nguồn cung cấp năng lượng dồi dào nhờ hàm lượng chất béo cao và chứa một số vitamin quan trọng tan trong chất béo như vitamin A, E và K. Chất béo trong ghee bao gồm cả chất béo bão hòa và không bão hòa, giúp cung cấp nhiều loại axit béo cần thiết cho cơ thể.

Thành phần dinh dưỡng của ghee

Ưu nhược điểm của ghee

Ưu điểm

Ghee sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội so với bơ thông thường, cụ thể như sau:

Chứa axit linoleic liên hợp (CLA)

Ghee chứa hàm lượng CLA nhiều hơn một chút so với bơ. CLA là một loại chất béo không bão hòa đa có khả năng làm giảm khối lượng chất béo trong cơ thể. Một nghiên cứu kéo dài 6 tháng cho thấy việc sử dụng 3.2g CLA mỗi ngày giúp giảm lượng mỡ cơ thể hiệu quả hơn so với việc dùng giả dược.

Chứa axit butyric

Ghee chứa axit butyric cùng nhiều chất béo bão hòa chuỗi ngắn khác. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng những chất béo này có thể giúp giảm viêm và tăng cường sức khỏe đường ruột.

Không có lactose và casein

Ghee không chứa đường sữa lactose và protein sữa casein, nên an toàn cho những người bị dị ứng hoặc nhạy cảm với các thành phần phổ biến trong sữa. Điều này giúp ghee trở thành một lựa chọn tốt cho những người có vấn đề về tiêu hóa lactose hoặc dị ứng với casein.

Ưu điểm của ghee

Nhược điểm

Nhìn chung, ghee có lợi cho sức khỏe nhờ chứa chất béo bão hòa và các dưỡng chất như axit linoleic liên hợp (CLA) và axit butyric. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là ghee phù hợp cho tất cả mọi người. Đặc biệt, những người có hàm lượng cholesterol LDL cao nên cân nhắc kỹ lưỡng liều lượng tiêu thụ ghee, giới hạn trong khoảng 15 - 30g mỗi ngày.

Ngoài ra, trong quá trình sản xuất ghee ở nhiệt độ cao, cholesterol trong bơ có thể bị oxy hóa. Sự oxy hóa này có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch khi tiêu thụ ghee. Vì vậy, mặc dù ghee có nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng cần sử dụng một cách hợp lý và có kiểm soát, đặc biệt đối với những người có nguy cơ cao về các vấn đề tim mạch.

Lưu ý khi sử dụng ghee

Dưới đây là một số bạn cần lưu ý khi sử dụng ghee:

Mặc dù có nhiệt độ sôi cao nhưng vẫn sinh ra hợp chất độc hại

Mặc dù ghee an toàn khi được nấu ở nhiệt độ cao (có nhiệt độ sôi lên đến 250°C), nhưng nó vẫn có thể sinh ra một ít hợp chất độc hại gọi là acrylamide, không tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, lượng acrylamide sinh ra từ ghee ít hơn so với dầu thực vật và dầu hạt.

Tăng vị béo và ngọt cho món nướng

Ghee có thể được dùng nấu ở nhiệt độ thấp, làm tăng hương vị béo ngọt cho các món ăn, đặc biệt là món nướng, giúp món ăn trở nên hấp dẫn hơn.

Phù hợp với người bị dị ứng các sản phẩm từ sữa

Vì không chứa lactose và casein, ghee an toàn cho những người bị dị ứng hoặc nhạy cảm với các sản phẩm từ sữa, giúp họ tránh được các vấn đề tiêu hóa thường gặp khi sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa khác.

Lưu ý khi sử dụng ghee

Lời kết

Ghee là một loại bơ ở dạng rắn đã được tách nước và tách sữa, chỉ để lại phần chất béo, được sử dụng phổ biến trong ẩm thực Ấn Độ. Mong rằng với những chia sẻ đến từ FPT Shop, các bạn không chỉ hiểu rõ ghee là gì mà còn có thêm những thông tin hữu ích về thành phần dinh dưỡng, ưu nhược điểm và những lưu ý khi sử dụng ghee.

Và để có thể chế biến ghee thành những món ăn ngon cho bữa ăn gia đình, chắc chắn không thể vắng bóng sự xuất hiện của các bộ nồi, xoong, chảo. Nếu bạn cũng đang có ý định mua sắm nồi, xoong, chảo cho căn bếp của gia đình thì đừng quên ghé thăm FPT Shop nhé!